व्यायाम केलाच पाहिजे का ?

‘आरोग्यम् धनसंपदा.’ या उक्तीचा साक्षात्कार झाला की मी व्यायाम चालू करतो आणि ते वेळापत्रक दोन दिवसात कोलमडते. एरव्ही व्यायामाची मला आवड आहे अशातला भाग नाही. कोणतरी हार्टफेलने गेला किंवा कुणाचे बीपी वाढलेले कानावर आले की मी नेमाने व्यायाम सुरू करतो. आपले आरोग्य तंदुरुस्त ठेवायचेच म्हणून आपोआप आतून स्फुरण येते, पण ते फारच कमी टिकते. लहानपणीदेखील मी संध्याकाळी धावायला जायचो. पण ज्या दिशेला धावायचो त्या बाजूच्या विहीरीत एकाने उडी टाकून जीव दिल्यामुळे तो व्यायाम सुटला. दुसर्‍या बाजूच्या रस्त्यावर जाउु शकलो असतो पण त्या बाजूला कुत्र्यांवर भयानक प्रेम असणारी दोन घरे होती. शिवाय कुत्री बांधून ठेवण्यावर त्यांचा बिलकुल विश्वास नव्हता. बांधून ठेवल्यावर कुत्र्यांचा उपयोग काय हे त्यांचे रास्त मत होते. मग रस्त्यावरून येणार्‍या जाणारी सायकल, मोटारसायकल यांच्याबरोबर ती कुत्री शर्यत लावत आणि कुणाला चावायला नाही मिळाले की दुसरे कोणतरी यायची वाट पहात बसत. त्यावेळी कुत्रा चावल्यावर बेंबीत चौदा इंजेक्शने घ्यावी लागत म्हणून त्या बाजूला कधी पळण्याची रिस्क घेतली नाही. आमच्या गावापासून दोन किलोमीटरवर असणार्‍या एका सुनसान रस्त्यावर सकाळसकाळी धावायला जायचा दृढ निश्चय केला होता. ज्यादिवशीपासून जाणार होतो त्याच पहाटे त्याच रस्त्यावर झोपून व्यायाम करणार्‍या चौघांना एका ट्रकड्रायव्हरने उडवल्याचे समक्ष पाहिल्यावर तोही विचार बाजूला ठेवावा लागला. ट्रक आणि ट्रकड्रायव्हरची आपल्याला जाम भीती वाटते. भांडण लागल्यावर ते जाम चोपतात.
रोज व्यायाम करणारे लोक शूर असतात यात काही संशयच नाही. एका तासात हजार जोर काढणार्‍याला मी “अरे हजार जोर नकोस काढू. छातीत दुखेल.” हे सांगायला जात नाही किंवा एकावेळी पाच हजार बैठका मारणार्‍याला “कशाला एवढया बैठका काढतोयस, मांडया दुखतील की!” हा सल्ला देत नाही. जोपर्यत कोण आपल्या दंडाच्या बेटकुळया चेक करत नाही तोपर्यत मला त्याचे काहीही वावडे नसते. पण “नेमाने व्यायाम केलाच पाहिजे. किमान प्राणायाम तरी करतोस की नाही?” असा प्रश्न विचारून कोण पिदवायला लागला की त्याच्या कानाखाली गणपती काढावा वाटतो. प्राणायाम म्हणजे जीवावर बेतणारा व्यायाम अशी माझी एक समजूत होती. ती मनातून जायला बरीच वर्षे लागली.
हे लोक स्वखुशीने दंड बैठका मारतात, कुस्त्या खेळतात, कसल्या कसल्या लांब उंच उडया मारतात. मारू देत बिचारे! पण आपल्याला ते जमत नाही. देवाने आमचं शरीर फक्त लोकलच्या पाठीमागे धावण्यासाठीच बनवलं आहे. खरं सांगायचं म्हटलं तर रोजच्या आयुष्यात खरा व्यायाम होतो तो धावती बस किंवा फलाटावरची लोकल पकडायलाच. हिने पहाटे पहाटे उठून तासभर पळायला जात जा असे एकदोनदा सुचवले होते पण तासभर पळण्यापेक्षा अजून थोडा पळालो असतो तर आॅफिसमध्येच पोहोचलो असतो. त्यामुळे “पळायला निघायच्या आधी डबा भरून बॅगही देत जा, आॅफिसला पळतच जात जाईन.” असे कुत्सितपणे मी म्हणाल्यावर घरात जी शांतता पसरली ती नष्ट करायला खूप कष्ट घ्यावे लागले.
मला ही वादळापूर्वीची शांतता आहे हे माहित नव्हते. पण बायकोने मनावर घेतले आणि मला जिम जॉईन करावी लागणार असे दिसू लागले. नुकतीच तिने स्वत:चे वजन कमी करायला हा प्रकार चालू केला होता. इथे माझ्या वजनाचा प्रश्नच नव्हता. पण त्या जिमवाल्यांनीही व्हॅलेंटाईन डे चे निमित्त साधून नवराबायकोसाठी व्हॅलेंटाईन पॅकेजची आॅफर चालू केली होती. एकाचे वर्षभराचे पैसे भरायचे आणि दोघांनी व्यायामाला जायचे अशी ती स्कीम होती. वास्तविक मी तिला एकाच्याच पैशावर दोघेही जाउु शकतो ते सांगितले होते पण नवर्‍याचे स्पोर्टिंग स्पिरीटने ऐकतील त्या बायका कसल्या? वास्तविक पहाता वर्षाच्या सुरवातीला ती पैसे भरते, थोडे दिवस नेमाने जाते. मग पोरांच्या शाळा, स्कुलबसमधून घरापर्यंत त्यांची ने आण, त्यांचे अनोखे प्रोजेक्ट्स, शिवाय माहेरच्यांचे येणे जाणे यातून जिमकडे जायला तिला चारपाच महिने वेळच मिळत नाही. वर्ष संपायला आले की पुन्हा दोन तीन महिने जाते आणि पुढच्या वर्षाचे पैसे भरून येते. जिमवालेही लेकाचे वर्षभर फोन करत नाहीत पण नव्या वर्षाचे पैसे भरायला हात धुवून मागे लागतात.
तिने जिम लावल्यापासून कॅलरी, डाएट, हिरव्या भाज्या, सलाड, सीटअप्स, पुशअप्स, ट्रेड मिल, वेट ट्रेनिंग असे शब्द कानावर पडू लागले. एवढी गोड खाणारी ही पण वजन कमी करण्याचा निश्चय केल्यावर तिने गोड अजिबातच वर्ज्य केले. अगदी सकाळचा चहासुध्दा ती घेईनाशी झाली. मी पहिल्यांदा आग्रह करून पाहिला पण तिने निश्चय मोडला नाही (बायकांनी मनात आणल्यावर मनाविरूध्द का असेना, त्या काहीही करतात आणि निभावूनही दाखवतात हे जाणकारांनी ध्यानात घ्यावे). तुपाची बरणी आहे तशीच दिसू लागली. मिठाई संपेनाशी झाली. वेफर्सच्या बरण्याच्या ठिकाणी मोड आलेली कडधान्ये दिसू लागली. डायटेशियनच्या अपॉईंटमेंटनुसार सगळे चालू झाले. मोड आलेल्या मटकी, मुगाच्या उसळी चालू झाल्या. मग मी आणि पोरं ती संपवू लागलो. शिवाय भल्या मोठया रकमेचा एक अॅडिशनल सप्लिमेंट प्रोटीन्सचा डबा देण्यात आला होता. रोज एक ग्लास पाण्यात दोन चमचे पावडर टाकून डाएट चालू होता. एका महिन्यात तिचे वजन तब्बल पाच किलो कमी झाले.
सोसायटीतल्या बायकांच्या नाकावर टिच्चून त्यादिवशी आम्ही चायनीजला गेलो. आम्हाला एकत्र फिरताना ती जाडजुड आणि मी एकदमच लुकडा वाटतो असे बर्‍याचजणींचे मत होते. गुप्तहेरांकडून ते ऐकल्यावर ताबडतोब जिम लावून माझी बॉडी कमवणे आणि तिची बारीक करणे हा एकतर्फी निर्णय तिने घेतला होता. पण तिकडे जायला मी टाळाटाळ करत होतो. तसे पाहिले तर जिम, आखाडा, योगा तसा मला नवीन नाही. या सगळया दिव्यपरीक्षा मी दिल्या आहेत.

केवळ कुतुहल म्हणून मी एका खरोखरच्या आखाडयात नाव नोंदवले होते. पैसे घेणाराही अंगाला तेल लावून उघडाच बसला होता. मुकाटयाने पैसे दिल्यावर त्याने कोपर्‍यातली साहित्याची शाळा दाखवायला मला बरोबर घेतले. डंबेल, वेगवेगळी वजने, ती घालून उचलायचे बार, शिवाय हनुमानाची असते तसली गदा वगैरे दाखवून झाले. हा सगळा दाखवण्याचा कार्यक्रम चालू असताना लंगोट घातलेले उघडे सातआठ मल्ल गुपचूप मागून येउुन आमच्या सर्वेक्षणात सामील झाले. हे सगळे लोक मला त्या रूममध्ये घेउुन माझा गेम करतात की काय असे वाटू लागले. पण सुदैवाने तसे काही झाले नाही.
आम्ही पुन्हा आखाडयात आलो. मला कधी एकदा कुस्ती शिकतोय असे झाले होते. कपडे काढल्यावर कुस्तीची ओळख करून देतो म्हणून मी सावध व्हायच्या आधी मिशीवाल्या मास्तराने माझ्या पायात आडवा पाय घातला आणि मी लाल माती खाल्ली. दोन मिनीटे काय झाले ते कळेना. त्यानंतर बराचवेळ ट्रॅक्टरमधून पडल्यासारखं वाटत होतं. दुसर्‍या दिवशीपासून क्लास बंद झाला.
एका योगाच्या क्लासला गेलो. पहिल्याच दिवशी मला शिकवतो त्याच्यावर डाउुट आला. हा माणूस योगा कमी आणि इतर गोष्टीवर जास्त बोलत होता. तब्बल आठवडाभर नुसतेच शांत झोपायला लावूून “आता कसं वाटतंय?” हे विचारायचा. आणि त्याच्या भीतीने “शांऽत.” असं म्हणायला लागायचं. वास्तविक बाजूच्याच तालमीत घुमणारे पैलवान, त्यांचे शड्डू , दंड थोपटणे हे ऐकू यायचे पण आमचे “कसं वाटतंय?” शांऽत! इथे झोपण्यापेक्षा चार बांबूवर झोपलेले काय वाईट असा विचार करून मी तोही क्लास सोडून दिला. थोडे दिवस मी हे शवासन घरीही करायचो पण एका आगाउु माहितीमुळे तेही करायचे सोडून दिले. आमच्या पोरांनी चाळीत “रोज आमचे पप्पा मरून जिवंत होतात.” ही बातमी पसरवली होती. गोष्ट एवढयावरच थांबली नव्हती तर माझ्या शवासनाच्यावेळी खिडक्या दारे वगैरे जिथून सहजगत्या चोरून बघता येईल तिथून बघण्याची हिने शेजार्‍यांना मुभा दिली होती. मलाही हा प्रकार बरेच दिवस माहित नव्हता. एकदिवशी मध्येच जागा झालो तर माझ्या उशाला पेल्यात कुणीतरी उदबत्त्या आणि पायाशी पांढरी फुले टाकली होती. पायाशी फुले बघितल्या बघितल्या मी ताडकन उठून बसलो. आमच्याच घरात काय झालं ते मला कळेना. अगरबत्ती का लावली म्हणून हिला विचारले तर वातावरण प्रसन्न वाटतं! नशीब माझ्या अंगावर कुणी पांढरे कापड टाकले नव्हते!
जिममध्ये न जाता घरच्या घरीच बैठका मारायचा निश्चयही करून झाला होता. झोपताना हिला लवकर उठवायला सांगितल्याप्रमाणे हिने लवकरही उठवले. मी ब्रश वगैरे करून बैठकांना सुरवात करणार इतक्यात हिने झोपेतून उठलेल्या रडणार्‍या बंडयाला बाहेर खुर्चीत आणून बसवले. मी हैराण होउुन विचारले, “ह्याला कशाला आणलेस बाहेर?”
ती माझ्याशी काही बोलण्याऐवजी बंडयालाच म्हणाली, “पप्पा व्यायाम करणार आहेत, बघत बस. तेवढयात मी डबा बनवते.”
काय बोलणार ह्यांना? आमचे डिमोटिवेशन इथून सुरू होते.

क्रमश:


©विजय माने, ठाणे.

अतिरेकी मेसेजेस

काही अतिरेकी भक्तलोक देव, देवी किंवा महाराजांचे उगाचच धमकीवाले मेसेज पाठवतात. नुसते पाठवत असतील पाठवू देत बिचारे! त्याचे काही नाही. पण त्यांनी पाठवलेल्या मेसेजची लिंक तोडायची नसते. मेसेज पुढे पाठवला नाही तर फार मोठे नुकसान होणार अशी वर धमकी असते. जो भक्तिभावाने मेसेज पुढे पाठवतो त्याला नोकरी वगैरे लागते, नोकरी नाही तर लॉटरी तर लागतेच. कुणाकुणाला मुलेही होतात. हो, खरंच! असं त्या मेसजमध्ये लिहीलेलं असतं. आणि याउलट कुणी हा मेसेज डिलीट केला तर त्याचा अॅक्सिडेंट होतो किंवा त्याला नोकरीवरून काढून टाकण्यात येते. यापैकी काही नाही झाले तर त्याचा धंदा तरी डुबतो.
आपल्या दुर्दैवाने असा एखादा मेसेज आलाच तर आपणही आपल्या जबाबदार्‍या ओळखून नाईलाजाने जो कोण शिव्या देणार नाहीत त्यांची नावे आठवायला लागतो. माझा एक मित्र असे मेसेज पाठवले की खूप शिव्या देतो. तो नास्तिक आहे अशातला भाग नाही. उलट अशा मेसेजेसना तो जाम घाबरतो. अशी काही धमकी आली की त्याला चैनच पडत नाही. ते मेसेज त्याला पुढे पाठवावेच लागतात तेव्हा कुठे तो सुटकेचा नि:श्वास सोडतो. आता तर वॉट्सअॅपची सोय झाली आहे. गुपचुप कुठल्यातरी गु्रपमध्ये ढकलता येतो. नंतर “सॉरी, चूकून पाठवला…” वगैरे सारवासारवीही करता येते.
पूर्वीच्या काळात मेसेज पाठवायला पैसे पडायचे. कधी कधी तर एकवीस मेसेज पाठवायला लागायचे. हे म्हणजे जरा अतीच! काही महाभागांनी एक शक्कल काढली होती, ज्या कुणाकडून असा मेसेज आला त्यालाच “२१ गुणिले…” लिहायचे आणि तोच मेसेज लगेच परत ठोकून द्यायचा. हे म्हणजे लग्नाच्या आहेरात आलेली साडी लगेच परत करण्यासारखा प्रकार. तिथे फक्त पार्टी बदलायची. इथे तसे नाही, पार्टी तीच. प्राचीनकाळी म्हणजे साधारण इ.स. २००० च्या आसपास लोक अशा मॅटरची पत्रकेही काढून वाटायचे म्हणे! असो, याचा अनुभव आम्हांला नाही. खरंच नाही.
एक दिवशी असाच कुणाचातरी एक मेसेज आल्यावर दिन्या बेफिकिरीने म्हणाला, “मी नाही फॉरवर्ड करत असले मेसेज कुणाला.”
हे ऐकून सावंत उडालाच, “म्हणजे तू लिंक तोडतोस?”
“कसली लिंक?”
“असल्या मेसजेसची.”
“येडा आहेस काय रे तू सावंत? हे काय खरं नसतं.”
“गप्प बस! म्हणून तर तुझे लग्न होत नाही. आपले प्रमोशन रखडलंय. च्यायला! तुझ्या एकटयामुळे आमचेे सगळयांचेही अडून आहे. संगतीचा परिणाम असतो तो असा.” असे म्हणून सावंत निराश होउुन एकटाच चहा प्यायला निघून गेला. वास्तविक त्यादिवशी चहा द्यायचा त्याचा टर्न होता.
एका विद्यार्थ्याने ही पोस्ट शेअर केली तर त्याला टेस्टमध्ये वीसपैकी एकोणिस मार्क मिळाले. एका मुलीने ही पोस्ट फेसबुकच्या चार गु्रपवर टाकली तर तिला नामांकित कंपनीचे मेकअप कीट फुकट मिळाले. (कसे ते विचारू नये, ते एक सिक्रेट आहे). एका गरीब माणसाने (म्हणजे सार्वजनिक व फुकटाचा वायफाय वापरून) ही पोस्ट शेअर केली तर त्याला नवीन चलनात आलेली पाचशेची नोट सापडली. हे सगळे बोधामृत वाचूनही ज्यांनी कोणी ही पोस्ट शेअर केली नाही त्यांची फेसबुक अकाउुंट बंद झाली आहेत, त्यांचा वायफायचा पासवर्ड आपोआप बदलला आहे आणि तो रिसेट करता येत नाही. बर्‍याचजणांचे फोन हँग झाले आहेत व ते नुसतेच रिस्टार्ट होताहेत. बघा बाबा, निर्णय तुमचा आहे!!


©विजय माने, ठाणे.