दिन्या देशमुख

घर आणि शेजारी हे असे. आॅफिसमधले तर काही बोलायलाच नको. दिन्या देशमुख हा तिथला आघाडीचा माणूस. मागच्या जन्मी कोण होता हे सांगणं कठीण आहे, पण या जन्मी तर तो भयंकर कविता करतो. शिवाय लाडात आल्यावर कराटे चॅम्पियनसारखा दुसर्‍यांच्या पोटात बोटे खुपसतो (गुदगुल्या करण्याच्या उद्देशाने)े. मला त्याची भीती वाटली नसती पण त्याच्या बोटांना लांब नखे आहेत. मी त्याला एकदा सांगूनही बघितले आहे, “बाबारे, तू मला माईक टायसन वगैरे समजत असशील तर ती तुझी चुकीची समजूत आहे. मी एक साधा आणि सरळ माणूस आहे. तु तुझ्या नखे असलेल्या बोटांचा माझ्या पोटावर कसाही प्रयोग करतोस, चुकून एखादं बोट पोटात घुसलं तर माझा अफजलखान व्हायला नको.” एवढं सांगूनही त्याच्यावर काही फरक नाही.
समर्थ रामदास हे उत्तम चारोळीकार होते असे त्याचे मत आहे. लेखकांच्यात जसे श्रेष्ठ कादंबरीकार, कथाकार, नाटककार वगैरे असतात, तसा हा श्रेष्ठ चारोळीकार आहे. दृष्ट लागण्यासारख्या चारोळया लिहीतो आणि ऐकवतो. इथे ऐकण्याची इच्छा हा गौण भाग आहे. कधी कधी मूड आल्यावर तो दुरोळया आणि तिरोळयाही लिहीतो. समर्थांचे ‘मनाचे श्लोक’ वाचून ह्याने ‘दिनाचे श्लोक’ तयार केले आहेत. नमुन्यादाखल पहिलाच श्लोक घेउु. हा श्लोक समस्त कारकुन जातीला उद्देशून असला तरी सामान्यांनी यातून बरेच काही घेण्यासारखे आहे, असे त्याला स्वत:ला वाटते.

अरे कारकुना नीट हापिसात जावे,
रस्त्यावरी कुणाकडे ना बघावे,
तरीही जो छेड काढी जयाची,
भरली घटका समजावी तयाची.

खरं म्हणजे त्याची नाटकात जायची खूप इच्छा होती. वर्तमानपत्रात ‘भुमिकेला अनुसरून फोटो पाठवा’ अशी जाहिरात आल्यावर दिन्याने विनोदी कलाकार म्हणून डोक्यावर एक आडवी गांधी टोपी ठेउुन दात विचकत असलेला फोटो पाठवला होता. त्याच्या जोडीचा एक फोटो त्याने मला परवा दाखवलाही. विनोदी कलाकाराच्या डोक्यावर नेहमी आडवी गांधी टोपी पाहिजे अशी माझ्याप्रमाणे दिन्याचीही समजूत आहे. मुलाखतीला गेल्यावर दिनुला आपला चेहरा विनोदी भुमिकेसाठी सुट होत नाही हे पहिल्यांदाच समजल्यावर जबरदस्त मानसिक धक्का बसला होता. पण त्यातून तो सावरला. नाटकात जाण्याची जिद्द होती म्हणून त्याने चिकाटी सोडली नाही.
“विनोदी राहिल्या तर राहू देत. मी आपल्याकडे गंभीर भुमिकाही करेन.” दिनु खरोखरीच एवढा गंभीर झाला, की तिथल्या शिपायाने त्याला आॅफिसच्या बाहेर ढकलत काढला. त्यादिवसापासून त्याने काहीही झाले तरी नाटकी क्षेत्रात जाणार नाही, अशी चाणक्य प्रतिज्ञा करून टाकली. शेंडीची गाठ बांधण्याएवढे केस असते तर त्याने बांधलेली शेंडी मुलाखतवाल्यासमोरच सोडली असती. पण दिन्याच्या या प्रतिज्ञेमुळे मराठी रंगभूमीचे कधीही न भरून निघणारे नुकसान झाले आहे. अवघा महाराष्ट्र एका महान कलावंताला मुकला आहे.
हल्ली कुठल्या थेटराला कुठले नाटक आहे, हे मला सांगण्यापलीकडे त्याचा नाटयक्षेत्राशी कसलाही संबंध नाही. “आपण भले आणि आपल्या कविता भल्या.” असे तो नेहमी म्हणतो. परवाच त्याने गावरान सौंदर्याची एक दुरोळी मला ऐकवली. ह्याच्या बर्‍याच कविता चार माणसांत उच्चारण्यासारख्या नाहीत तरीही मी तुम्हांला सांगतो. पण त्याआधी एक इशारा देणे मला आवश्यक वाटते. त्याच्या कवितांचा उपयोग व्यव्हारात ज्याला कुणाला करायचा असल्यास त्याने तो स्वत:च्या जबाबदारीवर करावा. ओढवणार्‍या कोणत्याही प्रसंगाला मुळ कवी कसल्याही प्रकारे जबाबदार नाही. आणि मी तर नाहीच नाही.

लाल लाल ओठ, नाकात नथ, कानात झुबं, चाललंय कुठं हे ध्यान?
ओ पावणं, आधीच बघून ठेवा माझ्या पायात हाये वहाण.

दिनू हा आधुनिक विचार, सामान्यांच्या बाजुला ओढा असणारा क्रांतिकारी कवी असल्याने त्याच्या काव्यांतून सतत काहीतरी क्रांती घडत असते. मला तर अशी शंका येते की फ्रेंच राज्यक्रांतीवाल्यांना नक्कीच दिन्याच्या कुठल्यातरी पुर्वजांच्या कवितासंग्रहाचे बाड सापडलेले असणार आणि त्यांनी ते तिकडे पळवून नेले असणार. त्याशिवाय का ही क्रांती जगप्रसिध्द झाली!


©विजय माने, ठाणे.

About Vijay Manehttps://vijaymanedotblog.wordpress.comआजुबाजूला घडणार्‍या गोष्टी, भेटणारे लोक, त्यांच्या सवयी आणि अज्ञानातून उद्भवणारे विनोदी प्रसंग लिहायला मला आवडते. बहुतेकदा स्वत:चा अनुभवही मोठा गंमतीदार असतो, तो लिहायला खूप मजा येते. माझ्या पहिल्या ‘एक ना धड’ या पुस्तकास महाराष्ट्र राज्याचा २००८ चा ‘सर्वोत्कृष्ट विनोदी पुस्तक’ हा राज्यपुस्कार मिळाला आहे. त्याचबरोबर माझा ‘एक गाव बारा भानगडी’ हा कथासंग्रह व ‘ऑल आय नीड इज जस्ट यू’ ही इंग्रजी कादंबरी प्रकाशित झाली आहे. मराठीतील ‘आवाज’ व इतर अनेक नामवंत दिवाळी अंकातून लेखन करण्याचे भाग्य मला लाभले आहे. खरंच, आयुष्य सुंदर आहे – लिहीत आणि वाचत रहा. लिखाणाबद्दल तुमचे अभिप्राय अवश्य कळवा. संपर्क : vijay_s_mane@yahoo.co.in

2 thoughts on “दिन्या देशमुख

Leave a Reply to विजय माने Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s