तुझ्याविना # 8

office-1209640_1280

अलिकडे बॅनर्जी मला मुर्तीसरांची भीती घालत होता. मुर्ती म्हणजे राममुर्ती, बॅनर्जीचे बॉस. मार्केटिंग डिपार्टमेंटचा हेड असणारा हा माणूस अत्यंत हुशार आणि प्रामाणिक होता. आपल्या बुद्धीच्या जोरावर त्याने कंपनीला अमाप फायदा मिळवून दिलेला. आमचे डिपार्टमेंट मार्केटिंगबरोबर काम करायचे म्हणून अप्रत्यक्षरित्या ते आमचे बॉस असल्यासारखेच होते आणि बॅनर्जीचे रिर्पोटिंगही त्यांना होते.
आमच्या डिपार्टमेंटमध्ये आम्ही घोळका करून काही बोलताना किंवा हसताना दिसलो की बॅनर्जीचे पित्त खवळायचे. आम्ही काम न करता फक्त टाईमपासच करतोय असे त्याला वाटायचे. म्हणून तो आजुबाजूला असला की आम्ही कामाव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही विषयांवरचे डिस्कशन शक्यतो टाळायचो. एकदिवशी तर तो मला तिसर्‍यांदा बोलला, “मुर्ती तुझ्याबद्दल विचारत होता. तुझा अॅक्च्युअल प्रोफाईल काय आहे आणि हल्ली तू जास्त काम करताना दिसत नाहीस असे तो बोलत होता.”
मला ते ऐकायचा कंटाळा आला, शेवटी मी चिडून बोललो, “बॉस, आत्ताच्या आत्ता मुर्तीसरांकडे जाऊन माझ्याबद्दल जे काही आहे, ते एकदाच संपवून टाकूया. मला सारखे सारखे हे ऐकायचा कंटाळा आलाय. एवढे काम करूनही त्यांना तसे वाटत असेल तर मला जॉबबद्दल सिरीयसली काहीतरी विचार करायला हवा.”
माझी सटकली आहे हे बॅनर्जीच्या लक्षात आले. वास्तविक तो एखादी गोष्ट पुढचा माणूस इरिटेट होईल इतकी ताणायचा. कधी कधी लोकांना उगाचच मुर्तीसरांची भीती घालायचा. पण का कुणास ठाऊक, राहून राहून तो मला घाबरावयला तसे बोलत होता अशी शंका येत होती, त्यामुळे आपण आता माघार घ्यायची नाही हे मी ठरवले.
“बॉस, आत्ता लगेच जाऊ या का आपण त्यांच्याकडे?”
तो लॅपटॉपवर बिझी असल्याचे नाटक करून म्हणाला, “ठीक आहे, जाऊया आपण. पण लंचनंतर.”
मी मुर्तीसरांना बॅनर्जीएवढा नसलो तरी बर्‍यापैकी ओळखत होतो. मला माहित होते, मुर्तीसर कुणाविषयी पाठीमागून बोलणार्‍यातले नव्हते. त्यांना एखाद्याविषयी काही वाटले तर त्याला केबिनमध्ये बोलवून घेऊन डायरेक्ट त्याच्याशीच बोलत. काही चुकले असेल तर समजावून सांगत. पण बॅनर्जी मुर्तीसरांच्या नावाखाली आपल्या मनाचेच काहीही सांगून मला प्रेशरमध्ये ठेवण्याचा प्रयत्न करत होता. आज बॅनर्जीची गोचीच करायची हे मी ठरवून लंचनंतर पुन्हा त्याला विचारले. त्यावेळीही बॅनर्जी बिझी होता. म्हणजे बिझी असल्याचे नाटक करत होता.
“मी आता एक महत्वाची मेल ड्राफ्ट करतोय. आपण थोड्या वेळाने जाऊया.”
मला माहित होते, या प्रकारात मुर्तीसरांना माझ्याशी काहीही देणेघेणे नव्हते. मुर्तीसर तसे बोलले असते तर बॅनर्जीने मला कोणतेही काम करू दिले नसते. दुसर्‍या क्षणाला त्याने मला मुर्तीसरांच्या केबिनमध्ये आरोपीसारखा उभा केला असता. मी ही काही झाले तरी आज त्याला चूक ठरवायचेच या हट्टाने पेटलो होतो. ऑफिस सुटायच्या वेळेस पुन्हा एकदा त्याला मुर्तीसरांकडे जायची आठवण केली पण आता मुर्ती बिझी आहे असे उत्तर मिळाले.
मी पॅन्ट्रीमध्ये कॉफी प्यायला गेल्यावर मुर्तीसर पेपर वाचण्यात बिझी असल्याचे स्वत:च्या डोळ्यांनी कन्फर्म केले. बॅनर्जी त्यादिवशी मुर्तीसरांकडे आला नाही हे सांगायला नकोच. पण त्या प्रसंगाचा एक मात्र फायदा झाला, त्यानंतर बॅनर्जीने मला त्यांची भीती घालायचे कमी केले. तसेही मला मुर्तीसरांची अजिबात भीती वाटत नव्हती. कंपनीतल्या अनेक हुशार व्यक्तिमत्वांपैकी ते एक होते आणि कोणता माणूस किती पाण्यात आहे हे त्यांना लगेच समजायचे. शिवाय माझ्यामुळे एका मोठ्या घोटाळ्यातून वाचल्यामुळे मुर्तीसरांच्या मनात माझ्याबद्दल सॉफ्ट कॉर्नर होता.
आमच्या एका कस्टमरकडून एक सिस्टिम इंटीग्रेट करायची आम्हाला ऑर्डर आली होती. या नवीन ऑर्डरनुसार तयार होणार्‍या मशिनने त्यांच्या कंपनीत वापरल्या जाणार्‍या विजेचा दर्जा समजणार होता. खूप महागड्या मशिन्ससाठी चांगल्या दर्जाची वीज वापरणे आवश्यक होते, हे त्यांना समजले होते आणि त्या इंटिग्रेशनसाठी आम्हांला स्पेशल टाईपचे सहा सेन्सर्स लागणार होते. आम्हांला हवे ते सेन्सर्स आणि बाकी गोष्टी मिळाल्यावर आमच्या डेव्हलपमेंट इंजिनियर्सनी अभ्यास करून नवीन मशिनचे प्रोटोटाईप तयार केले आणि कस्टमरला फायनल प्रॉडक्टचा डेमोही दाखविण्यात आला. कस्टमरला जसे हवे होते, अगदी तसे इंटीग्रेशन झाले होते.
आमच्यासाठी ती ऑर्डर खूपच फायद्याची ठरली. पुढच्या महिन्याभरात दुसर्‍यांसाठी इंटिग्रेशन न करता आपणच हे पूर्ण प्रॉडक्ट तयार करून विकूया, असे प्रपोजल मार्केटिंगने सिनीयर मॅनेजमेंटसमोर ठेवले आणि त्यांनीही ते अप्रुव्ह केले. आमच्या बाजूने नव्या प्रॉडक्टची कॉस्ट वर्कआऊट करणे आणि त्याचा एक वर्किंग सेटअप करायची जबाबदारी माझ्यावर सोपवण्यात आली. मी त्या प्रोजेक्टसाठी लागणारे बिल ऑफ मटेरियल बनवले, ती यादी पुन्हा पुन्हा चेक करून त्यात काही राहिले तर नाही ना याची खात्री केली आणि मग ती लिस्ट मल्लुकडे दिली. मटेरियल मागवणे हे त्याचे काम होते. दोन दिवसांनी पर्चेस डिपार्टमेंटकडून मला फोन आला. आम्हाला नवीन प्रोजेक्टसाठी लागणारे सेन्सर्स महिन्याभरापूर्वी वापरले होते तसेच हवेत, की आणखी कुठल्या नवीन प्रकारचे ही माहिती त्यांना हवी होती. मी त्यांना महिन्याभरापूर्वी वापरलेले सेन्सर्स चालतील म्हणून कन्फर्म केले.
दुसर्‍यादिवशी पर्चेस ऑफिसरने मला सप्लायरची मेल फॉरवर्ड केली. त्याच्या म्हणण्यानुसार महिन्याभरापूर्वी वापरलेले सेन्सर्स सध्या त्याच्या स्टॉकमध्ये नव्हते. त्याऐवजी तो दुसरे सेन्सर्स देणार होता ज्यामध्ये पहिल्यापेक्षाही अजून काही गोष्टी जास्त होत्या. त्याने मेलसोबत नव्या मॉडेलच्या स्पेसिफिकेशनची डेटाशीट जोडली होती. ती मी काळजीपूर्वक पाहिली. पहिल्यापेक्षा हा सेन्सर सरस होता खरा, पण त्यामध्ये ज्या जास्तीच्या गोष्टी होत्या त्याची आम्हाला आवश्यकता नव्हती.
तरीही मी त्याला नवीन मॉडेलच्या किंमतीविषयी विचारायला सांगितले. तासाभरातच नवीन किंमत मिळाली. त्रेचाळीस हजार दोनशे पन्नास रुपये आणि टॅक्स अशी किंमत होती. जुने मॉडेल चाळीस हजार रुपयांचे होते. थोड्या वेळाने माझ्या डेस्कवरचा फोन वाजला,
“समीर?”
“येस.”
“वरुण हियर फ्रॉम पर्चेस. मग ऑर्डर काढू का या रेटवर?”
“हो. निगोशएिट कर थोडे आणि ऑर्डर टाक. त्याबरोबर सेन्सर्स किती लवकर येतील ते बघ.”
“त्याची काळजी अजिबात करू नकोस. त्याच्या स्टॉकमध्ये रेडी आहेत. चार ते पाच दिवसात देतो म्हणालाय. आपण त्याच्यासाठी खूप मोठा कस्टमर आहे.”
“गुड! आपण त्याच्याकडून अजून काय घेतो?”
“काही नाही. हे दुसरेच ट्रान्झॅक्शन आहे. मागची साडेचौदा लाखाची ऑर्डर होती.”
हे ऐकून मला चक्करच यायची बाकी होती.
“काय म्हणालास? रिपीट करतोस का जरा?”
“का रे? मागची ऑर्डर साडेचौदा लाखाची होती म्हणालो.”
“काहीतरी घोटाळा वाटतोय मला. एक मिनीट थांब, मी आलोच तुझ्याकडे.”
मी धावतच त्याच्याकडे गेलो. तो चहा पिण्यात गुंतला होता. मी नको म्हणत असतानाही त्याने त्याच्या थर्मासमधून बाजूला ठेवलेल्या पेपरकपमध्ये चहा ओतून मला दिला. मी अचानक एवढा का घाबरलो आहे हा त्याला प्रश्न पडला होता. मी त्याला मागची ऑर्डर डिटेल्स काढायला सांगितले. बाजूला असणार्‍या फायलिंग कॅबिनेटमधून त्याने मागची ऑर्डर कॉपी काढून माझ्याकडे दिली. मी सगळी ऑर्डर कॉपी चेक केली. कॉपीच्या तळाशी असलेल्या साडेचौदा लाखाच्या आकड्याकडे मी हैराण होऊन पहातच राहिलो. त्याला मी असा का वागतोय ते कळेना. मग मी त्याला त्या ऑर्डरसाठी सप्लायरने दिलेले कोटेशन काढायला सांगितले. तो पुन्हा फायलिंग कॅबिनेटकडे गेला आणि कोटेशनची कॉपी घेऊन आला. तो पेपर माझ्या हातात देण्याआधी त्याने कोटेशनवर नजर टाकली आणि मग त्याच्या चेहर्‍यावरचा रंग उडाला.
मी घाबरण्याचे कारण त्याला समजले असावे. त्याने पुन्हा पुन्हा कोटेशनचा पेपर चेक केला पण काही उपयोग नव्हता. खालची रक्कम बदलली जात नव्हती. पर्चेस ऑर्डर जरी त्याने बनवली असली तरी त्याला एकट्याला दोष देण्यात अर्थ नव्हता. मी त्याच्या हातातून कोटेशनची कॉपी घेऊन चेक केली. चाळीस हजार बेसिक प्राईस होती, मी त्याला गोल करून बाजूला सही केली होती. माझ्या सहीच्या उजव्या बाजूस बॅनर्जीची सही होती. एकूण सहा सेन्सर होते. चाळीस हजाराला सहाने गुणून दोन लाख चाळीस हजार अशी रक्कम आली होती. गुणाकारही बरोबर होता पण काळजी करण्यासारखा एकच मुद्दा होता की, दोन लाख चाळीस हजाराला गोल करून मुर्तीसरांनी त्यावर ‘युनिट प्राईस ओके’ असा रिमार्क लिहीला होता.
पर्चेस ऑफिसरने चुकून मुर्तीसरांचा रिमार्क गृहीत धरून दोन लाख चाळीस हजार रुपयाला एक याप्रमाणे सहा युनिट्सची सप्लायरवर ऑर्डर काढली होती. यामुळे जे मटेरियल साधारण अडीच लाखात आले असते त्याला आम्ही जवळजवळ साडेचौदा लाख रुपये मोजले होते. बारा लाख रुपयांचा फरक लक्षात आल्यावर वरुण भीतीने थरथर कापू लागला. पेमेंट मिळाल्यावर तो सप्लायरही काही बोलला नव्हता. वरुणला काय करावे ते समजेना. झालेली सगळी हकीकत सांगायला घाबरतच तो त्याच्या बॉसकडे गेला. मी कोटेशन, ऑर्डर कॉपी या सगळ्या झेरॉक्स घेऊन मुर्तीसरांकडे गेलो.
मुर्तीसर त्यांच्या केबिनमध्ये एका व्हिजिटरबरोबर बिझी होते. मी त्यांच्या केबिनच्या दरवाजावर हलक्या हाताने टॅप केले. त्यानी मला पाहून हातानेच आत यायची खुण केली आणि त्यांचे डिस्कशन मध्येच थांबवून मला विचारले, “बोल समीर.”
“तुमच्याबरोबरच एका खूप महत्वाच्या टॉपिकवर बोलायचे आहे.”
“दहा मिनीटे वाट पाहू शकतोस का प्लीज? तोपर्यंत माझे यांच्याबरोबरचे काम होऊन जाईल.”
“यस सर. मी बाहेर थांबतो.” मी केबिनबाहेर ठेवलेल्या सोफ्यावर वेटिंग करत बसलो. ऑफिसमधल्या मुली हातात फाईल्स व वेगवेगळे पेपर्स घेऊन इकडेतिकडे बागडत होत्या. त्यांच्या सँडल्सचा होणारा टक टक असा आवाज सगळीकडे घुमत होता. दहा मिनीटे पूर्ण व्हायच्या आत मुर्तीसरांच्या केबिनमधला व्हिजिटर गेला आणि त्यांनी मला आत बोलवून घेतले.
आत गेल्यावर मी त्यांना पर्चेस ऑर्डरबद्दल घडलेले सर्व घटनाक्रम सांगितले. सोबत ती पर्चेस ऑर्डर आणि त्यांच्या सहीची कोटेशन कॉपीही दाखवली. या सगळ्या प्रकाराने त्याच्यांही चेहर्‍यावर टेंशन आले. पण त्यानी मला या सगळ्या प्रकरणात खोलवर घुसून चौकशी केल्याबद्दल अॅप्रिशएिट केले आणि मला ही गोष्ट एकदम गुप्त ठेवायची विनंती केली. अगदी बॅनर्जीलाही सांगू नकोस असे त्यांनी मला पुन्हा बजावले.
“आणि तुझी काही मदत लागली तर मी बोलवेन त्यावेळी पटकन माझ्या केबिनमध्ये ये.”
“हो सर.”
लगेच त्यानी पर्चेस डिपार्टमेंटच्या हेडबरोबर मिटींग घेऊन त्यांना सप्लायरकडून ती आगाऊ रक्कम परत मिळवण्याविषयी सूचना केल्या. तो सप्लायर त्या कंपनीचा भारतासाठीचा एकमेव डिलर असल्याने त्याच्याकडून बर्‍याच कंपन्या ते सेन्सर्स घेत होत्या त्यामुळे बारा लाखाचा हा किरकोळ घोळ त्याच्याही लक्षात आला नव्हता. हे अगदीच खरे वाटत नव्हते पण त्याच्याकडून तरी अशी माहिती मिळाली. आमच्या पर्चेस हेडच्या मिटींगनंतर सप्लायरने ताबडतोब बाकी रकमेचा चेक परत दिला. त्यानंतर वरुणच्या बॉसनेही मी एवढी महत्वाची गोष्ट वेळेवर लक्षात आणून दिल्याबद्दल माझे आभार मानले. तो चेक परत आल्यावर मुर्तीसरांनी मला त्यांच्या केबिनमध्ये बोलवून चेक मिळाल्याचे सांगितले आणि कंपनीचे बारा लाख रुपये वाचवल्याबद्दल कौतूक आणि अभिनंदन केले.
ही गोष्ट माझ्या कन्फर्मेशनसाठी नक्कीच महत्वाची ठरणार होती.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

About Vijay Manehttps://vijaymanedotblog.wordpress.comआजुबाजूला घडणार्‍या गोष्टी, भेटणारे लोक, त्यांच्या सवयी आणि अज्ञानातून उद्भवणारे विनोदी प्रसंग लिहायला मला आवडते. बहुतेकदा स्वत:चा अनुभवही मोठा गंमतीदार असतो, तो लिहायला खूप मजा येते. माझ्या पहिल्या ‘एक ना धड’ या पुस्तकास महाराष्ट्र राज्याचा २००८ चा ‘सर्वोत्कृष्ट विनोदी पुस्तक’ हा राज्यपुस्कार मिळाला आहे. त्याचबरोबर माझा ‘एक गाव बारा भानगडी’ हा कथासंग्रह व ‘ऑल आय नीड इज जस्ट यू’ ही इंग्रजी कादंबरी प्रकाशित झाली आहे. मराठीतील ‘आवाज’ व इतर अनेक नामवंत दिवाळी अंकातून लेखन करण्याचे भाग्य मला लाभले आहे. खरंच, आयुष्य सुंदर आहे – लिहीत आणि वाचत रहा. लिखाणाबद्दल तुमचे अभिप्राय अवश्य कळवा. संपर्क : vijay_s_mane@yahoo.co.in

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s