वाढलेली जबाबदारी

Aeroplane

इलावियामध्ये बर्‍याच बिझनेस लाईन्समध्ये मोठे फेरफार झाले आणि आम्हांला रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंटबरोबर कस्टमर सर्व्हिस पहायची ही एक आगाऊ जबाबदारी देण्यात आली. एकतर आमचे प्रॉडक्ट्स भरमसाठ वाढले होते. त्यातले काहीही खराब झाले की भारतातल्या कुठल्याही ठिकाणावरून रिपेअर करायला थेट मुंबईला पाठवाला लागायचे. रिपेअरींगसाठी एक स्वतंत्र टीम होती पण हायटेक प्रॉडक्टमुळे त्यांना रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंटची म्हणजे ज्यांनी प्रॉडक्ट तयार केले आहे त्यांची – म्हणजेच आमची गरज भासायची. हे काम अवघड असल्याने बॅनर्जीने अर्थातच ते माझ्यावर टाकले. पुढे जाऊन कसला घोटाळा झाला असता किंवा काही कमी जास्त झाले असते तर माझ्यामुळे झाले असे त्याला कुठल्याही फोरममध्ये बिनदिक्कत सांगता आले असते. मदत म्हणून त्याने मला फक्त दोन टेक्निशियन्स दिले आणि सर्व रिपेअरिंग तू सिंगल हॅन्डेडली पहायचेस असे सांगून टाकले. म्हणजे त्यात काही जरी कमी आधिक झाले तर मीच जबाबदार असा त्याचा स्वच्छ अर्थ!

माझ्या आधीच्या प्रोफाईलपेक्षा रिपेअरिंग हा एकदम वेगळा प्रोफाईल होता आणि तो मला एकट्याने पहायला मिळणार, कदाचित बॅनर्जीच्या तावडीतून आपली सुटका होणार म्हणून मी फार खुश होतो पण तो आनंद जास्त वेळ टिकला नाही. रिपेअरिंगचा हा सबप्रोफाईल बॅनर्जीच्याच अंडर असणार आहे या बातमीने माझ्या आनंदावर विरजण घातले. पण मी चॅलेंज म्हणून ती नवीन गोष्ट स्वीकारली आणि रिपेअरिंगच्या कामात लक्ष द्यायला सुरवात केली. इथलेही लोक आमच्या लॅबमधील लोकांप्रमाणेच चांगले होते. त्यांना रोज काम नेमून देणे, काही अडचण आली तर गाईड करणे आणि दिवसाअखेरीस एकदा रिव्हयू करून ब्रांचेसना रिपोर्ट पाठवणे असे माझे काम होते. बर्‍याच अडचणी आल्या तरीही रिपेअरिंगच्या कामावर त्याचा कमीतकमी फरक पडेल अशा बेताने मी तो प्रोफाईल हँडल करायला लागलो. त्याची बर्‍यापैकी सवय झाली होती.

या नवीन प्रोफाईलमध्ये एक गोष्ट मस्त होती, ती म्हणजे मला केवळ बॅनर्जीपुरतेच काम करून चालणार नव्हते. पूर्ण भारतातल्या वीस नव्या इंजिनिअर लोकांशी मला रोजच्या रोज बोलायला लागत होते. त्यांचे मेल येत होते आणि त्यावर मी काम करत होतो. हा खूप वेगळा अनूभव होता. याआधी मी बॅनर्जी आणि त्याची लॅब एवढ्याच वातावरणात काम करत होतो. बॅनर्जी जे काही सांगेल ते ऐकायला लागायचे. पण आता तसे नव्हते. कोणती गोष्ट आज करणे गरजेचे आहे आणि कोणती नंतर केली तर चालेल हे मी ठरवायचो आणि कामाला लागायचो. आपल्यामुळे गोष्टी पटापट हलतात ही फिलींगच वेगळी होती. ब्रांचच्या लोकांबरोबर काम करून माझी एक इमेज बनली होती. समीरला एखादी गोष्ट सांगितली तर ती पटकन होईल ही लोकांना खात्री होती आणि नेमकी तीच गोष्ट मला खूप समाधान देत होती.

एरव्ही माझ्या सगळ्या मेल्सची बॅनर्जीला कॉपी असायची. मी गुपचूप काम करतो हे त्याला अजिबात आवडायचे नाही. खूप बोंबाबोंब करून काम करायचे हा त्याचा सिंपल फंडा होता. म्हणजे काम सहज होत असेल तरीही ते करायचे नाही. ते काम कसे अवघड आहे हे पन्नास लोकांना सांगायचे, त्यात जमेल तेवढे अडथळे आणायचे आणि पुन्हा ते अवघड केलेले काम दहा लोकांनी फोन केल्यावर करायचे आणि मग गावभर त्याचा धिंडोरा पिटायचा ही त्याची काम करण्याची स्टॅन्डर्ड पद्धत होती. त्याला कामाचे काही का माहित नसेना, एकदा माझ्याकडून कन्फर्म झाले की तो अगदी व्हाईस प्रेसिडेंटलाही बिनधास्त मेल्स लिहायचा. म्हणजे त्यांच्या बुक्समध्ये आपले नाव चांगले असेल याची बरीच काळजी तो घ्यायचा.

रिपेअरिंगसाठी मी जबाबदार असलो तरी मला लागणार्‍या खूप सार्‍या गोष्टी बॅनर्जीवर अवलंबून होत्या. स्पेअरची बरीच सँक्शन्स तो वेळेवर अपु्रव्ह करायचा नाही. बर्‍याचदा एखादी गोष्ट हवी असेल तर तो इश्यू गरम झाल्याशिवाय त्यासाठी लागणार्‍या गोष्टी तो द्यायचाच नाही. अशावेळी तो इश्यू हाताबाहेर जायचा आणि इस्केलेशन्स यायची पण बॅनर्जीला त्याची काही पडलेली नसायची. मग या सगळ्या गोष्टी निस्तरून हवा असलेला स्पेअर ब्रांचला पाठवेपर्यंत नाकी नऊ यायचे. पण आम्ही सर्वजण ते मॅनेज करायचो आणि भाव मात्र बॅनर्जी खाऊन जायचा.

या नवीन प्रोफाईलमध्ये मी थोड्याच दिवसात चांगला सेट झालो. भारतातल्या जवळजवळ सर्व इंजिनिअरर्सशी माझे रेग्युलर बोलणे चालू झाले. मी त्यातल्या कुणालाही पर्सनली भेटलो नव्हतो पण रोज फोन आणि मेल्समधून आम्ही एकमेकांच्या टचमध्ये होतो. माझ्या कामाच्या पद्धतीमुळे आमचे सर्वांचे चांगले जुळत गेले आणि त्यामुळे बर्‍याच गोष्टी सोप्या होत गेल्या. बरेचजण माझ्याबरोबर काम करायचा आनंद घेत होते ते माझ्या फार लवकर लक्षात आले. एकदा कोणताही इश्यू बॅनर्जीकडे गेला की ते काम अडकलेच अशी सर्वांची पक्की धारणा झालेली. त्यामुळे माझ्याकडून थोडा लेट का होईना, पण लोक बॅनर्जीकडे जात नव्हते.

या सगळ्या धामधुमीत आम्ही रिटेल सेक्टरमध्ये ‘इलाविया’चे नाव कमवायला एक युपीएस बाजारात आणला. आधी आम्ही फक्त मोठमोठ्या कंपन्या आणि बँका यांनाच आमची प्रॉडक्ट्स द्यायचो पण बिझनेस वाढवायला रिटेल सेक्टरवर लक्ष देणे महत्वाचे होते आणि त्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला होता. जाहिराती वगैरे बनल्या होत्या आणि भारतात होणार्‍या सर्वात मोठ्या स्पर्धेसाठी – आयपीएलसाठी आम्ही स्पॉन्सरर म्हणून होतो. प्रॉडक्ट लॉन्च लगेचच होणार होते आणि आयपीएलमुळे त्याचा खप प्रचंड वाढणार यात शंकाच नव्हती. फक्त त्याआधी आम्हांला आमच्या ब्रांचमधल्या सेल्स आणि सर्व्हिस टीमला या प्रॉडक्टचे ट्रेनिंग द्यावे लागणार होते.

कस्टमरच्या कोणत्याही शंकेला त्यांनी तेवढ्याच तत्परनेने हँडल करायला पाहिजे हा मुळ उद्देश होता. सर्व्हिस टीमचे एकवेळ ठीक आहे पण सेल्स टीमचे ट्रेनिंग आमच्या स्कोपमध्ये येत नव्हते. पण अशा अवघड वेळेस बॅनर्जीने “सेल्स टीमला येत्या चार दिवसात मी ट्रेन करतो.” म्हणून विडा उचलला. वास्तविक मोठाल्या कॉन्फरन्समध्ये हायर मॅनेजमेंटबरोबर बसून तो आपल्या स्कोपमध्ये नाहीत अशा गोष्टी अंगावर घेण्यात भलताच पटाईत होता. अंगावर घ्यायलाही काही हरकत नाही. पण त्या गोष्टी निस्तरताना तो आमच्याबरोबर कधीच नसायचा.

वेळ कमी असल्याने भारतातून सर्व सेल्स आणि सर्व्हिसचे लोक मुंबईला बोलवण्यापेक्षा आम्ही वेगवेगळ्या ठिकाणी जाऊन ट्रेनिंग द्यायचे ठरले. मग त्याने डिपार्टमेंटमधल्या आम्हां चौघांबरोबर मिटींग घेतली आणि सर्व भारतातल्या लोकांना ट्रेनिंग देणे हे आमच्यासाठी कशी मोठी संधी आहे वगैरे लेक्चरबाजी केली. शेवटी मुळ मुद्दयाला हात घालून त्याने आम्हा चौघांना टूर प्लान करायला सांगितला. शेवटी हे नको, ते नको असे करता करता माझ्या वाट्याला भोपाळ, दिल्ली आणि चेन्नई ही तीन लोकेशन आली.

तिकीट एजंटबरोबर टूर प्लान करणे म्हणजे नुसता घोळ होता. मी फ्लाईट ऑप्शनस विचारल्यावर त्याने पंचवीसएक ऑप्शनस मेल केले. मी त्यातून काही सिलेक्ट करून बुकिंग करायला सांगितले. त्यात अशी खबरदारी घ्यायची होती की एका लोकेशनचे ट्रेनिंग आटोपल्यानंतर मला तिथे न थांबता लगेच दुसर्‍या लोकेशनचे फ्लाईट पकडायला त्याच दिवशी निघावे लागणार होते. साधारण वेळापत्रक असे होते – पहिल्या दिवशी भोपाळसाठीचे मॉर्निंग फ्लाईट, तिथले ट्रेनिंग संपल्या संपल्या रात्रीचे दिल्लीसाठीचे फ्लाईट, दुसर्‍या दिवशी दिल्लीचे ट्रेनिंग झाल्यावर लगेच चेन्नईला जायचे फ्लाईट आणि चेन्नईचे ट्रेनिंग झाल्यावर त्या रात्री पुन्हा मुंबईला परत यायचे फ्लाईट! एकदम टाईट शेड्युल होते. एवढ्या लांब जातोय, एखादी रात्रही त्या शहरात घालवावी म्हटले तरी नाही. फ्लाईटमध्ये बसून दुसरे लोकेशन गाठायचे हे टार्गेट!

आमची तिकीट बुकिंग झाल्यावर आम्ही चौघे ट्रेनर्स एकत्र बसलो आणि पहिल्यांदा प्रॉडक्टचे डिलेल्ड सर्व्हिस मॅन्युअल्स बनवायला घेतले. चौघांनी खूप मेहनत घेऊन मॅन्युअलसाठी आणि ट्रेनिंगचे बारीकसारीक एकूणएक मुद्दे नोट डाऊन केले. यावेळी सर्वांचाच अनुभव कामी आला. हे सगळे व्हायला ऑफिसमध्येच रात्रीचे पावणेअकरा वाजलेले. बॅनर्जी आम्हांला कामाला लावून सहालाच घरी पळून गेला. पण जे मटेरियल बनले होते ते खरोखर कामाचे आणि खूप सारी माहिती असणारे होते. त्यानंतर आम्ही सर्व इंजिनियर्सना त्यांच्या महत्वाच्या लोकांना ट्रेनिंगसाठी बोलवून घेण्याबद्दल मेल लिहीला. त्याआधी दुपारी आम्ही सर्वांना फोन करून त्याची कल्पना दिली होती पण फॉर्मली सर्वांना मेल टाकायचा होता. आम्ही बनवलेले मॅन्युअल, डूज अॅन्ड डोन्ट्स हे सारे मटेरियल मेल करून त्याच्या प्रिंट ट्रेनिंगसाठी तयार ठेवायला सांगितल्या. मेलच्या शेवटी बोल्डमध्ये असेही लिहीले होते – हे प्रॉडक्ट सर्व्हिस मॅन्युअल हाताशी असेल तर सेल्स आणि सर्व्हिससाठी दुसर्‍या कुणाचीही कसलीही मदत घ्यायची गरज नव्हती. आम्ही मॅन्युअलच तसे बनवले होते. एकदम कॉम्प्रिहेन्सिव्ह!

मला घरी पोहोचायला पावणेबारा वाजले. येताना हॉटेलमध्येच खाऊन आलो. रात्रीचा वेळ वाचवण्याचा तो एक चांगला ऑप्शन होता. मला भोपाळचे सकाळी सहाचे फ्लाईट पकडायचे होते. त्यासाठी पाचला एअरपोर्टला पोहोचावे लागणार होते, चारला घरातून निघावे लागणार होते आणि साधारण सव्वातीनला उठावे लागणार होते. मी रात्रीच कॅब बूक केली. तीन दिवस पुरतील एवढे कपडे, सॅन्डल आणि बॉडी स्प्रे पॅक केला. हे सारे सामान बॅगेजमध्ये टाकून मी फक्त लॅपटॉपची बॅग फ्लाईट केबिनमध्ये नेणार होतो.

या सार्‍या ट्रेनिंग प्रकरणाची मी आर्याला कल्पना दिली असल्याने मोबाईलचा आलार्म होण्याआधी मला सव्वातीनला कॉल करून तिने उठवले. गुडमॉर्निंग म्हणतानाचा तिचा आवाज कानाला खूप गोड वाटत होता. मला काळजी घे आणि वेळेवर जेवत जा हे सांगताना मात्र ती चांगली जागी झाली असावी कारण तू व्यवस्थित जेवत नाहीस ही तिची नेहमीची तक्रार असायची. मी तिला वेळेवर जेवेन असे प्रॉमिस केले आणि फोन ठेवला. आशिष नेहमीप्रमाणे आऊटडोअरलाच होता. पावणेचारला मी घराला लॉक लावून खाली उतरलो.

असे मध्यरात्री किंवा पहाटे पहाटे एअरपोर्टला जायला निघायचे म्हणजे थोडे धाडसाचेच काम आहे. रस्त्यावरच्या भटक्या कुत्र्यांचे हे हॅपी अवर्स असतात त्यांची झोप कुणी डिस्टर्ब केली किंवा कुणी त्यांना उगाचच चोपत असेल तर हा त्यांचा वचपा काढायचा टाईम असतो. त्यात आपण चाललो की डायरेक्ट येऊन हल्ला करत नाहीत पहिल्यांदा शंका आल्यासारखे आपल्याकडे पहातात, त्यानंतर थोडा पाठलाग करतात मग बाजूच्या गल्लीतल्या त्यांच्या दोस्तांना बोलवून आपली फूल फजिती करायच्या मूडमध्ये असतात साले! त्यामुळे एक डोळा त्यांच्यावर तर दुसरा बूक केलेल्या कॅबवर ठेवत एकदाचा कॅबमध्ये बसलो आणि पहाटे काहीही ट्राफिक नसल्याने एअरपोर्टवर वेळेच्या आधी पोहोचलो.

एवढ्या सकाळसकाळी एअरपोर्ट मात्र कमालीचे बिझी होते. खूप गर्दी होती. मी पोहोचल्यावर मला एका मोठ्या रांगेत बॅगेज स्कॅनिंग करायला थांबावे लागले. बॅग स्कॅन झाल्यावर ऑफिसरने त्याला एअरलाईनचे स्टीकर लावून सील केले आणि बोर्डिंग पास घ्यायला जायला सांगितले. ती स्कॅन झालेली बॅग घेऊन बोर्डिंगपास घ्यायला भल्यामोठ्या रांगेत उभा राहिलो. बोर्डिंगपास काढणारी मुलगी हुशार असावी, पटकन नंबर आला. सुदैवाने मला विंडोसीट मिळाली पण ती शेवटच्या रांगेतली होती. बॅगेजच्या बेल्टवर माझी बॅग सरकवली आणि बोर्डिंगपास घेऊन मी आणखी एका लाईनमध्ये मी सेक्युरिटी चेकसाठी उभा राहिलो. तिथेही दहा मिनीटांत सारे आटोपले आणि फायनली मी बोर्डिंग एरियात जाऊन बसलो. फ्लाईट ऑन टाईम होते. बोर्डिंग अनाऊंसमेंट झाली आणि एरोब्रिजने फ्लाईटमध्ये जाऊन सीटवर झोपी गेलो. मध्यंतरी एअरहोस्टेसने ब्रेकफास्टसाठी जागे केले. ब्रेकफास्ट घेतला आणि भोपाळच्या प्रतिक्षेत पुन्हा झोपलो.

भोपाळमध्ये ज्यावेळी फ्लाईट लॅन्ड झाले, त्यावेळी पायलटने खूष होऊन फ्लाईट वेळेवर आणल्याचे आनंदाने जाहीर केले तरीही कोण विषेश खुश झाला नाही कारण सगळेजण जवळजवळ झोपेत होते. पहाटेच्या झोपेचे खोबरे करून सर्वांनी हे फ्लाईट पकडले होते. मी अरायव्हल सेक्शनमध्ये आलो आणि कन्व्हेयरवर आलेली माझी बॅग घेऊन तिथेच असलेल्या प्रीबूक कॅबच्या विंडोत घुसलो. तिथे आमच्या भोपाळ ब्रांचचा पत्ता देऊन टॅक्सी बूक केली आणि बाहेर येऊन टॅक्सीत बसलो.

बरोबर साडेआठ वाजता मी आमच्या भोपाळ ब्रांचला पोहोचलो. आमचा भोपाळचा इंजिनियर सुभाष मलहोत्रा माझी वाटच पहात होता. त्याने मला गुडमॉर्निंग ग्रीट करून जोशात शेकहँड केले. आम्ही फोनवर बर्‍याचदा बोललो होतो पण भेटण्याची ही पहिलीच वेळ होती. भेटल्यावर त्याने मला ब्रांच मॅनेजरच्या केबिनमध्ये नेऊन त्यांची ओळख करून दिली. त्यांच्याशी कामाच्या गप्पा मारून झाल्यावर ट्रेनिंग सुरु करायची मी परवानगी घेतली.

सुभाषने ट्रेनिंगसाठी सारा मध्यप्रदेशच बोलवला होता. दहा मिनीटांत सर्वांचे इंट्रो झाले. लोक ग्वाल्हेर, इंदूर, जबलपूर, रेवा कुठून कुठून जमले होते. जास्तीजास्त दहा पंधरा लोक येतील असा माझा अंदाज होता पण सकाळी साडेआठच्या सुमारास तब्बल पन्नासपेक्षा जास्त लोक कॉन्फरन्सरूममध्ये माझी वाट पहात बसले होते याचे मला खरोखर आश्चर्य वाटले. सुभाष ब्रेकफास्टसाठी विचारत होता पण मी फ्लाईटमध्ये तो घेतला असल्याने त्याला नंतर पाहूया म्हणून मी ट्रेनिंगला सुरवात केली.

नेहमीप्रमाणे ट्रेनिंगच्या सुरवातीला मला भीती वाटत होती पण लोकांनी विचारलेल्या प्रश्नांना आत्मविश्वासाने उत्तरे दिल्याने हळुहळू ती कमी होत गेली. एकूण ट्रेनिंग खूपच छान झाले. एकतर लोकांना प्रॉडक्ट आवडले आणि त्याबद्दल ज्या शंका होत्या त्यांची समाधानकारक उत्तरे मिळाल्यामुळे ते आणखी खुश झाले. सुभाषने तिथे अॅरेंज केलेल्या मॉडेल्सवर हँड्सऑन प्रॅक्टिकल्स ही करा म्हणून सांगितल्यामुळे सर्वांना खर्‍या प्रॉडक्टचा फील घेता आला. सर्वांनी पुन्हा काही मदत लागेल म्हणून माझा नंबर मागून घेतला. शेवटी सगळ्यांचा एक ग्रुप फोटो घेऊन ट्रेनिंग संपल्याचे सुभाषने जाहीर केले. नको म्हणत असतानाही मला एअरपोर्टवर ड्रॉप करायला सुभाष स्वत:हून आला. ट्रेनिंगची एवढी झकास व्यवस्था आणि एअरपोर्टवर सोडायला आल्याबद्दल मी त्याचे आभार मानले आणि दिल्लीला जाणारे फ्लाईट पकडायला मी भोपाळ एअरपोर्टमध्ये शिरलो.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

About Vijay Manehttps://vijaymanedotblog.wordpress.comआजुबाजूला घडणार्‍या गोष्टी, भेटणारे लोक, त्यांच्या सवयी आणि अज्ञानातून उद्भवणारे विनोदी प्रसंग लिहायला मला आवडते. बहुतेकदा स्वत:चा अनुभवही मोठा गंमतीदार असतो, तो लिहायला खूप मजा येते. माझ्या पहिल्या ‘एक ना धड’ या पुस्तकास महाराष्ट्र राज्याचा २००८ चा ‘सर्वोत्कृष्ट विनोदी पुस्तक’ हा राज्यपुस्कार मिळाला आहे. त्याचबरोबर माझा ‘एक गाव बारा भानगडी’ हा कथासंग्रह व ‘ऑल आय नीड इज जस्ट यू’ ही इंग्रजी कादंबरी प्रकाशित झाली आहे. मराठीतील ‘आवाज’ व इतर अनेक नामवंत दिवाळी अंकातून लेखन करण्याचे भाग्य मला लाभले आहे. खरंच, आयुष्य सुंदर आहे – लिहीत आणि वाचत रहा. लिखाणाबद्दल तुमचे अभिप्राय अवश्य कळवा. संपर्क : vijay_s_mane@yahoo.co.in

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s