फेसबुकवरील अॅप्सचा गोंधळ

0

साधारण दहा ते पंधरा वर्षापूर्वी तुम्हांला इंटरनेट येते का असा एक प्रश्न विचारला जायचा. कुठेही. इंटरव्युव्हला जा किंवा कंप्युटरबद्दल काही फुशारक्या मारत असाल तर हमखास. तसे आता तुम्हांला फेसबुक येते का हे पहाण्याची गरज आहे. झुकेरबाबाने पसरवलेल्या या मायाजालात लहानांपासून म्हातार्‍यापर्यंत सगळेजण पुरते अडकलेले आहेत. त्यातून सुटणे महाकठीण आहे. म्हणून ते जर येत असेल तर बर्‍यापैकी घोटाळे तुम्ही टाळू शकता. आता माझेच उदाहरण पहा.
मोबाईलबर फेसबुकचे नोटीफिकेशन आल्यावर मी ताबडतोब मोबाईलला जागा करून फेसबुकचे खाते उघडले. याबाबतीत मी काटेकोर आहे. असे नोटीफिकेशन पेंडिंग ठेवायला मला अजिबात आवडत नाही. कुणाची फ्रेंड रिक्वेस्ट असू दे किंवा कोणी आपल्या फोटो किंवा पोस्टवर कॉमेंट करू दे मी ताबडतोब ते लाल वर्तुळ नाहीसे करतो (यावरून मला कोणी फेसबुकचा अॅडिक्ट आहे असे बोलाल, पण तसे नाही. खरंच!)
तर नोटीफिकेशन उघडल्या उघडल्या एका मैत्रिणीने मी काहीतरी शेअर केले होते त्याला लाईक दिली होती. मला तर गेल्या बर्‍याच दिवसांत काही शेअर केलेले आठवत नव्हते. मग ही लाईक कशाला आहे म्हणून ते उघडतो तर काय, माझा प्रोफाईल फोटो आणि त्यावर ‘बाईचा नाद’ असे लिहीले होते आणि त्याला दुसर्‍या महानगांनीही बेफाम लाईक ठोकलेल्या! हे सगळे पाहिल्यावर मी हादरलोच, बाईचा नाद! पंधरा वर्षापूर्वी थ्रील काय असते ते अनुभवायला म्हणून एका बाईचा नाद केला होता. असो! सुदैवाने सध्या ती बाई माझ्या लिखाणात तितकासा इंटरेस्ट घेत नाही म्हणून मी असे बिनधास्त लिहू शकतो. त्याबद्दल इथे जास्त लिहीणे उचित नाही.
वास्तविक फेसबुकवर बरीच अॅप असतात. आपल्या कुठल्यातरी मित्रांने त्या अॅपचा पराक्रम पाहिलेला असतो आणि तो त्याच्या वॉलवरही शेअर केलेला असतो. मग काय, क्लिक करायला आयतीच लिंक मिळाल्यावर आपण तिथल्या तिथेच त्याच्याच फोटोवर क्लिक करून आपणही ट्राय मारतो. तसाच मी काल ट्राय मारला होता पण ट्राय मारून झाल्यावर जो काही पराक्रमाचा निकाल समोर आला होता तो फेसबुकवर शेअर करू का असे फेसबुकने विचारायला हवे होते. कदाचित विचारलेही असेल पण आपला निकाल काय आहे या उत्कंठेपोटी त्याकडे जास्त लक्ष न दिल्यामुळे माझा पराक्र्रम माझ्या वॉलवर शेअर होउुन मला लाईक मिळाल्या होत्या. ‘तुमच्यातला सर्वात वाईट गुण कोणता आहे?’ असा तो प्र्रश्न होता.
आता विषय निघालाच आहे तर आपण अजून काही उदाहरणे पाहू. एका अॅपमध्ये ‘कोणता हिंदी पिक्चरवाला डायलॉग तुम्हांला चपखल बसेल?’ म्हणून प्रोफाईल फोटो निवडायचा असतो. आपण लगेच आपला मस्तपैकी गॉगल वगैरे लावलेला प्रोफाईल फोटो शोधून काढतो. मग ते अॅप देव जाणे काय करते आणि आपल्यासाठी डायलॉग शोधून काढते ‘डॉन को पकडना मुश्किलही नही नामुमकिन है’. वास्तविक हा जो कोणी डॉन असतो त्याला सकाळी साठेआठला ठाण्याच्या एक नंबर प्लॅटफॉर्मवरची ठाण्यावरून सुटणारी लोकलही धडपणे पकडता येणार नाही. रस्ता क्रॉस करताना समोरून सायकलवरून एखादं कारटं जरी आडवं आलं तर डॉन त्याची धडक बसू नये म्हणून लाल सिग्नल लागल्यासारखा थांबतो. आणि हा डॉन पोलिसांना गुंगारा देणार! तात्पर्य काय? हे फार सिरीयस घेउु नये आणि हे सगळं करत असताना फेसबुकवर शेअर तर झाले नाही ना, हे डबल चेक करावे.
माझ्या एका अमराठी मित्राने ‘तुम्हांला लोक काय समजतात?’ या गंमतीला आजमावले होते. बर्‍याच लोकांना ‘चिकना हिरो’, ‘चांगला गडी’ वगैरे येते पण त्याला ‘एक्स त्या’ असे उत्तर आले होते आणि तो “मराठीत ‘एक्स त्या’ म्हणजे काय?” हे चेहर्‍यावर कमालीचा मासूमपणा आणून भर मिटींगमध्ये विचारत होता. मी त्याला ‘तात्या’ असे सांगून वेळ मारून नेली होती. (‘एक्स त्या’ ही एक शिवी आहे. विषेश करून मुंबईत हिचा जास्त प्रमाणात वापर होतो. कॉलेजमधल्या मंडळीनी तर या शब्दाला एवढे बोथट केले आहे की एखादे टोपणनाव असल्याप्रमाणे ते मित्राला या शिवीने हाक मारतात.)
तात्पर्य : विमानात सुचना देतात त्याप्रमाणे केबिन प्रेशर कमी झाल्यास दुसर्‍याला मास्क लावण्याआधी तो स्वत: लावा (आणि मग बाकीच्या हव्या त्या गावक्या करा) तसे फेसबुकवर कोणतीही अॅप्स ट्राय करण्याआधी स्वत: निकाल तपासा आणि समाधानकारक असेल तरच दुनियेला दाखवा नाहीतर फेसबुक तुम्हांला ‘तात्या’ बनवल्याशिवाय रहाणार नाही.

©विजय माने : हसरी उठाठेव
पुढील विनोदी लेख वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करून फेसबुकवरील ‘हसरी उठाठेव’ हे पेज लाईक करा.

हसरी उठाठेव : विजय माने

दिन्या देशमुख

2

घर आणि शेजारी हे असे. आॅफिसमधले तर काही बोलायलाच नको. दिन्या देशमुख हा तिथला आघाडीचा माणूस. मागच्या जन्मी कोण होता हे सांगणं कठीण आहे, पण या जन्मी तर तो भयंकर कविता करतो. शिवाय लाडात आल्यावर कराटे चॅम्पियनसारखा दुसर्‍यांच्या पोटात बोटे खुपसतो (गुदगुल्या करण्याच्या उद्देशाने)े. मला त्याची भीती वाटली नसती पण त्याच्या बोटांना लांब नखे आहेत. मी त्याला एकदा सांगूनही बघितले आहे, “बाबारे, तू मला माईक टायसन वगैरे समजत असशील तर ती तुझी चुकीची समजूत आहे. मी एक साधा आणि सरळ माणूस आहे. तु तुझ्या नखे असलेल्या बोटांचा माझ्या पोटावर कसाही प्रयोग करतोस, चुकून एखादं बोट पोटात घुसलं तर माझा अफजलखान व्हायला नको.” एवढं सांगूनही त्याच्यावर काही फरक नाही.
समर्थ रामदास हे उत्तम चारोळीकार होते असे त्याचे मत आहे. लेखकांच्यात जसे श्रेष्ठ कादंबरीकार, कथाकार, नाटककार वगैरे असतात, तसा हा श्रेष्ठ चारोळीकार आहे. दृष्ट लागण्यासारख्या चारोळया लिहीतो आणि ऐकवतो. इथे ऐकण्याची इच्छा हा गौण भाग आहे. कधी कधी मूड आल्यावर तो दुरोळया आणि तिरोळयाही लिहीतो. समर्थांचे ‘मनाचे श्लोक’ वाचून ह्याने ‘दिनाचे श्लोक’ तयार केले आहेत. नमुन्यादाखल पहिलाच श्लोक घेउु. हा श्लोक समस्त कारकुन जातीला उद्देशून असला तरी सामान्यांनी यातून बरेच काही घेण्यासारखे आहे, असे त्याला स्वत:ला वाटते.

अरे कारकुना नीट हापिसात जावे,
रस्त्यावरी कुणाकडे ना बघावे,
तरीही जो छेड काढी जयाची,
भरली घटका समजावी तयाची.

खरं म्हणजे त्याची नाटकात जायची खूप इच्छा होती. वर्तमानपत्रात ‘भुमिकेला अनुसरून फोटो पाठवा’ अशी जाहिरात आल्यावर दिन्याने विनोदी कलाकार म्हणून डोक्यावर एक आडवी गांधी टोपी ठेउुन दात विचकत असलेला फोटो पाठवला होता. त्याच्या जोडीचा एक फोटो त्याने मला परवा दाखवलाही. विनोदी कलाकाराच्या डोक्यावर नेहमी आडवी गांधी टोपी पाहिजे अशी माझ्याप्रमाणे दिन्याचीही समजूत आहे. मुलाखतीला गेल्यावर दिनुला आपला चेहरा विनोदी भुमिकेसाठी सुट होत नाही हे पहिल्यांदाच समजल्यावर जबरदस्त मानसिक धक्का बसला होता. पण त्यातून तो सावरला. नाटकात जाण्याची जिद्द होती म्हणून त्याने चिकाटी सोडली नाही.
“विनोदी राहिल्या तर राहू देत. मी आपल्याकडे गंभीर भुमिकाही करेन.” दिनु खरोखरीच एवढा गंभीर झाला, की तिथल्या शिपायाने त्याला आॅफिसच्या बाहेर ढकलत काढला. त्यादिवसापासून त्याने काहीही झाले तरी नाटकी क्षेत्रात जाणार नाही, अशी चाणक्य प्रतिज्ञा करून टाकली. शेंडीची गाठ बांधण्याएवढे केस असते तर त्याने बांधलेली शेंडी मुलाखतवाल्यासमोरच सोडली असती. पण दिन्याच्या या प्रतिज्ञेमुळे मराठी रंगभूमीचे कधीही न भरून निघणारे नुकसान झाले आहे. अवघा महाराष्ट्र एका महान कलावंताला मुकला आहे.
हल्ली कुठल्या थेटराला कुठले नाटक आहे, हे मला सांगण्यापलीकडे त्याचा नाटयक्षेत्राशी कसलाही संबंध नाही. “आपण भले आणि आपल्या कविता भल्या.” असे तो नेहमी म्हणतो. परवाच त्याने गावरान सौंदर्याची एक दुरोळी मला ऐकवली. ह्याच्या बर्‍याच कविता चार माणसांत उच्चारण्यासारख्या नाहीत तरीही मी तुम्हांला सांगतो. पण त्याआधी एक इशारा देणे मला आवश्यक वाटते. त्याच्या कवितांचा उपयोग व्यव्हारात ज्याला कुणाला करायचा असल्यास त्याने तो स्वत:च्या जबाबदारीवर करावा. ओढवणार्‍या कोणत्याही प्रसंगाला मुळ कवी कसल्याही प्रकारे जबाबदार नाही. आणि मी तर नाहीच नाही.

लाल लाल ओठ, नाकात नथ, कानात झुबं, चाललंय कुठं हे ध्यान?
ओ पावणं, आधीच बघून ठेवा माझ्या पायात हाये वहाण.

दिनू हा आधुनिक विचार, सामान्यांच्या बाजुला ओढा असणारा क्रांतिकारी कवी असल्याने त्याच्या काव्यांतून सतत काहीतरी क्रांती घडत असते. मला तर अशी शंका येते की फ्रेंच राज्यक्रांतीवाल्यांना नक्कीच दिन्याच्या कुठल्यातरी पुर्वजांच्या कवितासंग्रहाचे बाड सापडलेले असणार आणि त्यांनी ते तिकडे पळवून नेले असणार. त्याशिवाय का ही क्रांती जगप्रसिध्द झाली!

©विजय माने : हसरी उठाठेव
पुढील विनोदी लेख वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करून फेसबुकवरील ‘हसरी उठाठेव’ हे पेज लाईक करा.

हसरी उठाठेव : विजय माने