एक रात, MSEB के साथ!

MSEB

लोकांच्या शनिवारच्या रात्री कशा असतात? आहाहा…एकतर उद्या सुट्टी आहे या विचारानेच धुंदी चढलेली असते. त्या फिलींगची सुरवात ऑफिसमधून निघाल्या निघाल्याच होते. वास्तविक शनिवारचा सेकंड हाफदेखील तसा वाईट नसतो. काही सुखी लोकांना तर शनिवारीच सुट्टी असते. हे यांचे पूर्वजन्मीचे पुण्यच होय. त्यांना शनिवार रात्रीचा काही फरक पडत नाही. त्यांच्यासाठी शुक्रवार वीकेंड.
मग कधी नव्हे तो एखादा पेग घेतला, टीव्ही बघत बसला, जेवण वगैरे आटोपल्यावर थंडगार एसीत …जाऊदे कशाला उगाच लोकांच्या खाजगी तपशिलात शिरा, पण एकंदरीत शनिवारची संध्याकाळ आणि रात्र मदहोश असते. आमचीही कधीकाळी असायची. पण एमएसईबीच्या कारनाम्यांनी हल्ली ती खराब व्हायला लागली आहे.
पोरांच्या शाळेला उन्हाळ्याची सुट्टी असल्याने बायको माहेरी होती. खूप दिवसांनी एक चांगले पुस्तक हातात आले होते. एका कथेच्या महत्वाच्या वळणावर आलो होतो आणि अचानक लाईट गेली. मोबाईममध्ये पाहिले, रात्रीचे साडेबारा वाजले होते. शनिवारी रात्री साडेबाराचे टाईम म्हणजे मुंबईकरांसाठी नॉर्मल असते.
दरवाजा उघडून पाहिले तर जिन्यातली लाईट होती. आमच्याबरोबर बाजूचीही लाईट गेलेली म्हणून ते ही लोक बाहेर जमले होते. खालच्या मजल्यावरची लाईट जशीच्या तशी चालू होती. म्हणजे ऐनवेळी जाणार्‍या लाईटची अशी व्यवस्था आमच्याच वाट्याला आली होती. पहिल्यांदा वॉचमनला फोन केला आणि आमच्या मीटरच्या जागी दिवाळी वगैरे चालू आहे काय ते विचारले. गेल्या पंधरा दिवसांत तिथे तीनवेळा फटाके फुटले होते. फक्त आमच्याच मजल्यावरची लाईट जात होती. शेवटी थोड्याशा कारणावरून पेट घेणारा ज्वालाग्रही पार्ट बदलण्यात आला होता असे मला समजले होते.
वॉचमनने मीटरजवळ काहीही झालेले नसून सोसायटीच्या आवारात असलेल्या ट्रान्सफॉर्मरकडे केबल जळत असल्याचे सांगितले. तो भाग एमएसईबीच्या अखत्यारीत येत असल्याने तिथे अतिशहाणपणा करून उपयोग नव्हता. एमएसईबीला फोन केला. बिझी आला. सतत अर्धा तास व्यर्थ फोन करत होतो. तो लेकाचा वायरमन एवढ्या रात्री अर्धा तास कुणाशी बोलत होता कळायला मार्ग नव्हता. एकदाचा फोन लागला पण तो उचलला जाईना. लगेच उचलेल तर एमएसईबी कसली? रात्रपाळीत शटडाऊनवर काम करायला त्यांच्या ऑफिसमध्ये तिघेचौघे असतात, ही आगाऊ माहिती आमच्याकडे होती. चौथ्या मजल्यावरून खाली आलो तर शेवटच्या मजल्यावरची जी एक फेज गेली होती, त्या घरातले बहुतेकजण खाली उतरलेले. नुसता खाली उतरून उपयोग नव्हता तर त्यांच्या ऑफिसमध्ये जाऊन कुणालातरी घेऊन येऊया म्हणून मी आणि माझा एक मित्र गाडीवरून निघालो.
ऑफिसमध्ये गेलो तर ऑफिस बंद! बाजूलाच उभा असणार्‍या एका वॉचमनला विचारले तर, “ऑफिस इधरसे शिफ्ट हो गया है.” ही नवीन माहिती मिळाली.
“किधर?”
मग त्यानेही नवीन जागेच्या खाणाखुणा सांगितल्या आणि आम्ही कधीही न पाहिलेले नवीन ऑफिस आणि त्यात बसलेल्या वायरमनच्या शोधात निघालो. त्याने सांगितलेल्या ठिकाणी गेलो, सुनसान जागा होती. भरपूर सगळी कुत्री मेल्यासारखी पडली होती. आम्ही पत्ता विचारायला कोण माणूस दिसतोय का ते शोधू लागलो. इतक्यात एक रिक्षा आली आणि त्यातून एकजण उतरला. त्याला पत्ता विचारल्यावर त्याने अजून थोड्या जास्त सुनसान जागेवर जा म्हणून सांगितले. तिथेही जाऊन पाहिले पण एमएसईबीचा काहीही मागमूस नव्हता. खाली उतरून कुठे बोर्ड वगैरे दिसतोय का ते पहात होतो. एकतर घरातून चित्रविचित्र बरमुड्यावरच बाहेर पडल्याने तिथल्या कुत्र्यांना आमच्यात हळुहळू इंटरेस्ट यायला लागला होता. मघापासून निपचित पडून असणारी कुत्री आळोखेपिळोखे देत अंगातला आळस झटकून आमच्याकडे सरकताहेत हे लक्षात आल्यावर आम्ही तिथून लागलीच काढता पाय घेतला.
परत येत असताना गेटच्या सावलीत काळ्या रंगाचा ड्रेस घालून बसलेला एक वॉचमन दिसला. त्याला विचारल्यावर हेच एमएसईबीचे ऑफिस म्हणून त्याने आम्हांला आनंदाचा धक्का दिला. विद्युत बोर्डाने कर्मचार्‍यांबरोबर ह्यालाही चांगलाच ट्रेन केला होता. कोण माणसे येतील म्हणून बाहेरचा मोठा बल्ब बंद करून काळ्या ड्रेसात लेकाचा सावलीत बसला होता!
“ऑफिस में अभी कोई है की नही?”
त्याने उत्तर देण्याऐवजी आम्हांला वरपासून खालीपर्यंत न्ह्याळले आणि जीवावर आल्यासारखे उत्तर दिले, “सबलोग साईट पे गया है.”
“कौनसे साईट पे?”
“पता नही.” फुल ट्रेनिंग झालेला हा माणूस असावा.
“नंबर है क्या उनका?”
मग त्याने अतिकष्टाने खिशातले एक व्हिजीटींग कार्ड काढले आणि “इसके उपर एक नंबर दिया है वो देखो.” म्हणून सांगितले. नंबर तोच होता ज्याला मी कॉल करून थकलो होतो आणि अर्धा तास तो उचलला गेला नव्हता.
“दुसरा कोई नंबर नही है?”
“पिछे एक लिखा है, वो रिक्षावाले का है.”
“रिक्षावाले का नंबर लेके क्या करें?”
“वो वायरमन लोग यही रिक्षा से घुमते है.”
मग तो वायरमन सोडून रिक्षावाल्याचा नंबर लावायच्या नादाला लागलो. लागल्यावर चुकून त्याने उचललाही. मग त्याला आमच्या सोसायटीचे नाव सांगून सगळीच्या सगळी लाईट बंद आहे आणि ताबडतोब तिथे या असे सांगितले. तो ही लगेचच निघतो म्हणाल्यावर आम्हांला शंका आली. शेवटी तुम्ही कुठे आहे, आम्ही तुम्हाला घ्यायला येतो इथपर्यंत सौदा झाला पण तो नेमका कुठे आहे ते सांगायला तयार नव्हता.
आजुबाजूच्या ओसाड ट्रान्सफॉर्मरच्या जागा पहात परत येतच होतो इतक्यात आमच्या वॉचमनचाच फोन आला. वायरमन इथे पोहोचलेत आणि तुम्ही अजून कुठाय याचा जाब तो विचारत होता. त्याकडे दुर्लक्ष करून वायरमन आमच्या सोसायटीत पोहोचलेत या आनंदात गाडी पळवत परत आलो.
वायरमननी येऊन एव्हाना काम सुरु केले होते. त्यांचा एक सुपरवायझर बाजूला निवांत बसून त्यांना सुचना देत होता आणि ते त्या पाळत होते. त्यांच्याबरोबर बरेच अनोळखी लोक दिसत होते म्हणून कोण आहेत याची चौकशी केल्यावर समजले की त्यांचे जिथे काम होते ते अर्धेच सोडून आल्याने तिथले लोकही यांच्या सोबतच आले होते. ते आमच्याशी राडा करायच्या मूडमध्ये दिसत होते पण आधीच लाईटने हैराण झाल्याने त्यांच्याशी वादावादी करण्यात आम्हांला रस नव्हता.
“ह्यांना आपल्या कामाची काही पडलेली नाही. आपले काम अर्धेच ठेऊन इथे येऊन काम करताहेत. चला त्यांच्या ऑफिससमोर जाऊन निदर्शने करुया.” असे म्हणून त्याने तिथेच “एमएसईबी हाय हाय.” अशी घोषणाबाजी सुरु केली. हातातले अर्धे काम टाकून माझ्या फोनवर हे लोक आमच्याकडे कसे काय आले याचे मला आश्चर्य! नंतर मला खरी बातमी समजली. आम्ही त्यांना आणायला गेल्यावर आमच्या सोसायटीतल्या एका चांगल्या हुद्दयावर असणार्‍या आधिकार्‍याने एमएसईबीच्या आधिकार्‍याना फोन केला होता आणि जे सुपरवायझर आणि वायरमन आले होते ते त्यांनी पाठवले होते.
त्यांच्या घोषणेबाजीने काम करत असलेले वायरमन काम बंद करून बाहेर येऊन बसले.
“आता तुम्हांला काय हवं?” त्यांची बडदाश्त ठेवावी लागते नाहीतर ते नाराज होतात. आणि ते नाराज झाले की लाईट येत नसते.
“थंड पाणी आणा जरा.”
लगेच वॉचमन थंड पाण्याच्या शोधात हरवला. सुपरवायझरने घोषणा देणार्‍यांना समजवले आणि हे काम आटपून लगेच तुमचाकडे येतो असे सांगितले पण लोकांचा विश्वास नसल्याने ते तिथून हटले नाहीत. थंड पाणी पिऊन झाले. मग कुठलेतरी कनेक्शन करायचे असल्याने त्यांनी सगळ्या सोसायटीची लाईट बंद केली. अर्धा तास कसलीतरी जोडाजोडी चालली होती. डासांच्या प्रदेशात आम्ही अतिक्रमण केल्यामुळे ते चवताळून उठले होते. हात, कान, नाक, तोंड दिसेल तिथे चावत सुटल्याने त्यांना हुसकवून लावायला अधुनमधून स्वत:ला मारून घ्यावे लागत होते.
या सगळ्या लवाजाम्यात दोन तास उलटून गेलेले. ज्यांच्या घरी इनव्हर्टर होते, त्याचीही लाईट संपून पंखे बंद पडल्याने ते ही लोक डोकी खायला खाली आले. त्यात नुकताच इलेक्ट्रॉनिक्स किंवा इलेक्ट्रिकलच्या इंजिनियरिंगला अॅडमिशन घेतलेला एक मुलगा येऊन “काय काका, ट्रान्सफॉर्मर जळालाय का?” असे म्हणाला.
हा लेकाचा त्या टॉन्सफॉर्मरच्या जीवावर का उठला होता देव जाणे, “नाही बाबा, साधा केबलचा तुकडा जळालाय ते जोडताहेत.”
“मग एवढा उशिर जोडायला?”
“आज लाईट नही आयेगा.”
डासांची झुंज देत बॅटरीच्या उजेडात काम करत असलेल्या वायरमनकडून असे उत्तर आल्यावर तिथे जमलेल्या सगळ्यांनी त्या भावी इंजिनियरला परस्पर घरीच पाठवले.
एकदाची सगळी व्यवस्था झाल्यावर वायरमन त्या खड्ड्यातून बाहेर येत म्हणाला, “आत्तापुरते कसेतरी चालू केले आहे. कुणीही एसी चालू करू नका. एसी चालू झाला की हे उडालेच म्हणून समजा. आणि पुन्हा हे उडाले की आम्ही काही करू शकत नाही. नवीन केबल सोमवारशिवाय मिळणार नाही.”
त्यांचे आभार मानून घरी गेलो. बेडवर जाऊन कलंडलो पण प्रचंड गरम होत होते. एसी लावू या असा विचार डोक्यात आल्यावर वायरमनने दिलेली वॉर्निंग आठवली. थोडावेळ एसी चालू करून नंतर बंद करुया म्हणून भीतभीतच एसीचे बटन चालू केले तसे खाली धडाऽम करून आवाज झाला. एसीच्या वार्‍याचे जाऊ द्या, गरम हवा फेकणारा बिचारा फॅनही बंद पडला. आता सोमवारपर्यंत काहीही उपयोग नाही हा विचार करून अंगाला ‘ओडोमॉस – मच्छर का बॉस’ लावून खिडक्या उघड्या ठेवून मी झोपी गेलो.


©विजय माने, ठाणे.

बायको कधी फोन करते?

BPKK

कोणत्याही विवाहित पुरुषाला वरील प्रश्न विचारा, शंभरपैकी जास्त नाही सांगणार, नव्वदवेळा तरी टाईम चुकलेला असतो. म्हणजे काय टेलिपथी आहे समजत नाही, एखादा बाका प्रसंग निभावून नेत असतानाच नेमकी तिला आपली आठवण यावी हे एक विषेशच आहे. दाखले पहा –

प्रसंग पहिला :

मित्राने रेफरन्स दिल्यामुळे एका प्रख्यात इनवेस्टमेंट कंपनीकडून फोन आला होता. ह्यात इन्वेस्ट करा त्यात इन्वेस्ट करा हे सांगून झाले. नंतर कोणत्या बँकेत अकाऊंट आहे हा प्रश्न आला. ते सांगितल्यावर कार्ड नंबर विचारला गेला, बोलण्याच्या ओघात मी तो सांगून टाकला आणि माझी चूक माझ्या लक्षात आली. असा कार्ड नंबर देणे बरोबर नव्हते. त्यावेळी आताएवढे ऑनलाईन फ्रॉड होत नसले तरी माझ्या साहेबाच्या अकाऊंटमधून चाळीस गेलेल्याला एक महिनाही उलटला नव्हता. ज्या नंबरवरून फोन आला होता त्या नंबरवर पुन्हा कॉल केला तर फोन लागत होता पण कोणीही उचलत नव्हता. बहुतेक कार्ड नंबर मिळाला म्हणून पार्टी खुश असावी.
माझी शंका बळावली. माझ्याबरोबर आणखी एका मित्रानेही त्याचा कार्ड नंबर असाच सांगितलेला. मी मित्राला माझा डाऊट सांगितल्यावर मित्राने त्याच्या अकाऊंटवरचे पैसे लगेच दुसर्‍या कुणाच्यातरी अकाऊंटमध्ये ट्रान्सफर करून टाकले. हे सगळे एवढे रामायण चालले आहे. मी माझ्या बँकेला फोन करून माझे कार्ड ब्लॉक करायला फोन करतोय आणि बायकोचा फोन आला.
“काय आहे?” हा नैसर्गिक वैताग असतो, मुद्दाम आणावा लागत नाही.
“काही नाही असाच फोन केला.”
“काही अर्जंट काम होतं का?”
“नाही. अशीच आठवण आली.”
“मी तुला पुन्हा फोन करू का?”
“हे तुमचं नेहमीचंच आहे. घरी आल्यावर तर माझ्याशी बोलायला वेळच मिळत नाही. सतत त्या टीव्हीसमोर बसलेले असता. आत्ता पोरं शाळेत गेली. सगळं आवरून ठेवलं आणि बोलावं म्हटलं तर हे तुमचं हे असं.” म्हणून बायको मोबाईलवरच मुसमुसायला लागली. काय करावं ते मला कळेना. माझी मानसिकता त्या बिचार्‍या बँकवाल्याला कळाली असती पण ही माझे काही ऐकून घ्यायच्या मूडमध्ये नव्हती.
मी बँकेचाच फोन बंद केला आणि तिच्याशी खूप प्रेमाने बोललो. आपले पैसे कसे महत्वाचे आहेत आणि पुढच्या पाच दहा मिनीटात त्या बँकेला फोन नाही केला तर सगळे पैसे कसे जातील हे तिला समजावून सािागतले तर ती म्हणाली, “तसेच पाहिजे तुम्हांला. माझ्याशी बोलायला नको.”
ही म्हणजे हद्द झाली!

प्रसंग दुसरा :

बॉस पेटलाय, त्याला हवे असलेले रिपोर्ट आत्ताच्या आत्ता आणा म्हणून सांगितले आहे. त्याची तरी काय चूक म्हणा, त्याने बाहेरच्या कुणालातरी मिटींगला बोलवले आहे, म्हणजे बोलवले होते हे तो विसरला आहे आणि ते येऊन रिसेप्शनमध्ये बसल्यावर ह्याला त्या रिपोर्टसची आठवण आली. ते रिपोट्र्सचे काम करत होतो आणि बायकोचा फोन आला.
पहिल्यांदा तर उचललाच नाही. फोन केल्या केल्या जर तो उचलला गेला नाही तर मी कुणाबरोबर पळून चाललोय की काय अशी तिला शंका येत असावी. ताबडतोब दुसरा कॉल आलाच पाहिजे असा नियम आहे आणि तो आलाही. बोलल्याशिवाय गप्प बसणार नाही म्हणून उचलला. “एका अर्जंट कामात आहे, झाल्यावर लगेच तुला कॉलबॅक करतो.” समोरून हो नाही वगैरे काहीही न बोलता फोन कट होतो. तसे बोलून मी फोन कट केला की ती मला तुसडा किंवा माणूसघाणा म्हणते. म्हणून काहीही रिसपॉन्स न देता फोन कट करून ती माझ्यावर असा सूड उगवते.

प्रसंग तिसरा :

कित्येक वर्षांनी कॉलेजच्या मैत्रिणीचा आपणहून फोन आलाय. किती खटाटोपाने कुठूनतरी तिने माझा नंबर मिळवलाय. पहिल्यांदा कोण बोलतंय हे ऐकल्यावरच माझा कानांवर विश्वास बसत नाही.
“काय आमची आठवण होते की नाही? की विसरलास आम्हांला?” समोरून असा नाजुक प्रश्न येतो. त्या प्रश्नाने कॉलेजच्या आठवणी जाग्या होतात आणि ब्लॅक अॅन्ड व्हाईट पिक्चरसारखे त्या वयातले प्रसंग डोळ्यांसमोरून तरळून जातात. तेवढ्याने आपल्या चेहर्‍यावर लाली चढते आणि फोन चालू असतानाच पिप पिप असा दुसरा कुणाचातरी फोन येतोय म्हणून मोबाईल सांगतो. नेमका त्याचवेळी बायकोचा फोन कसा काय येतो हे खरंच आजपर्यंत न उलगडलेले कोडे आहे. मोबाईलच्या स्क्रीनवर पाहिल्या पाहिल्या “काय आमची आठवण होते की नाही?” या प्रश्नानंतरच्या फिलींग्ज कुठल्या कुठे पळून जातात. मग वर्गमैत्रिणीलाच बिचारीला “थांब जरा एक अर्जंट कॉल येतोय, तुला पाचच मिनीटात फोन करतो.” म्हणून पहिल्यांदा हिच्याशी बोलावे लागते.

प्रसंग चौथा :

दीडतास कॉन्फरन्सरुममध्ये बसून जोराची लागलीये, वॉशरुमकडे चाललोय इतक्यात बायकोचा फोन येतो, कुठे आहे किंवा काय करताय वगैरे भानगड नाही, “ऐका ना, एक अर्जंट काम होते.”
“तू पाचच मिनीट थांब, तुला कॉल करतो.”
“नाही नाही, तो अमेझॉनवाला डिलीव्हरी घेऊन आला असेल, तुम्हांला कॉल करेल, त्याला सांगा मी घरी नाही म्हणून.”
“अजून काय सांगू त्याला?”
“बाजारात गेली आहे म्हणून सांगा.”
हिला उपरोधिक प्रश्न वगैरे काय भानगड असते ते कळत नाही.
“नाहीतर एक काम करता का?” तिला काहीतरी दुसरी आयडिया सुचली असावी.
“मी वॉशरुमला चाललोय. दीड तास एका मिटींगमध्ये बसून होतो. आता तिकडे तरी जाऊन देशील का दोन मिनीटे.”
“तुम्ही लॅपटॉप घेऊन वॉशरुममध्येच बसत जा.” तिला उपरोधिक प्रश्न समजत नसले तरी दुसर्‍याला उपरोधिक बोलता मात्र येते.
“बाय…”
“लगेच फोन करा. नाहीतर तो अमेझॉनवाला डिलीव्हरी न देताच परत जाईल.”
घराला कुलूप असल्याने मग त्यानंतर पंधरावीस मिनिट मी, तो अमेझॉनवाला आणि आमचे शेजारी यांचे एकत्रितपणे थ्रीपार्टी संभाषण करून ती डिलीव्हरी सोडवून घ्यावी लागते आणि बाजारातून परत आल्यावर ही शेजार्‍यांना अमेझॉनवरून गोष्टी मागवणे किती सोपे आहे ह्याचे धडे देत बसते.

प्रसंग पुढचा :

जाऊदे, कुणाचातरी फोन वाजतोय, बापरे! तिचाच आहे. बाकीचे सवडीने नंतर कधीतरी लिहीन. आत्ता तिच्याशी बोलायला हवे.


©विजय माने, ठाणे.

डायहार्ड चेन्नई फॅन

IPL1

परवा आयपीलच्या एका साखळी सामन्यात विराटने धोनीला हरवले आणि आमच्या घरात त्याचा बॉम्ब फुटला. बंड्याने वैतागून अंगात होते नव्हते तेवढे बळ एकवटून सोफ्यावरच्या लोडाला गुच्ची मारली. बरे झाले मी मध्ये आलो नाही. बरेच लोक हल्ली माझे वजन वाढले आहे असे म्हणतात, त्याचा निकाल लागला असता.
घाबरून मी त्याच्यावर ओरडलो, “काय झाल रे, वेडा झालायस का तू?”
“काय अहो, या लोकांना कसं कळत नाही? एका रनने हरले साले.”
‘साला’ हा शब्द केव्हाच सेन्सॉरच्या कक्षेतून बाहेर पडून कॉमन झाला आहे.
“जाऊ दे ना. खेळ आहे तो. कोण जिंकणार, कोण हरणार.”
“पण बेंगलोरकडून हरायचं? तळाशी असणार्‍या टीमकडून?”
अगणित फॅन्सप्रमाणे तो धोनीचा डायहार्ड फॅन आहे. त्याला धोनीची टीम गुणतक्त्याच्या तळाशी असणार्‍या बेंगलोर संघाकडून हरल्याचा सल होता.
“त्या पार्थिव पटेलच्या तर….”
“वा! तुझी टीम असली की त्यांनी रनआऊट पण करायचे नाही का?”
“पण डायरेक्ट थ्रो? पार्थिव पटेल वर्ल्डकपमध्ये आहे का?”
“हो.”
“मग जाऊ दे.”
“का?”
“नाहीतर त्याला शापच दिला असता मी. पण वर्ल्डकपमध्ये धोनीला काही झाले तर बॅकअप म्हणून तो पाहिजे ना?”
तशाही परिस्थितीत त्याची दुरदृष्टी पाहून मला मौज वाटली.
चेन्नईची मॅच असल्यावर तो त्याचा चेन्नई सुपरकिंग्जचा लकी पिवळा टीशर्ट घालूनच टीव्हीसमोर मॅच पहायला बसतो इथपर्यंत ठीक आहे. पण चेन्नई जिंकावी म्हणून टीव्हीला हळदीकुंकू लावून बसणारा हा बालफॅन माझ्या पहाण्यात दुसरा नाही. मॅच हरल्यावर धोनीला झाला नसेल एवढा पश्चाताप बंड्याला झाला. सतत तो बडबडत होता. एका रनने हरायचं म्हणजे काय?
आम्ही लहान असताना ही आयपीएल वगैरे भानगड नसल्याने भावनिक गुंतागुंत कमी होती. इथे एकाच टीममध्ये भारत, दक्षिण आफ्रिका, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज आणि राहिलेल्या जगातले खेळाडू खेळत असतात. आम्ही आपले खर्‍याखुर्‍या भारतीय संघाला सपोर्ट करायचो. तरीही आपली टीम हरली की खूप वाईट वाटायचे. जेवताना हरलेली मॅच आठवली तरी जेवण जायचे नाही. उगाच रुखरुख लागून रहायची. शहान्नवच्या वर्ल्डकपचा सेमीफायनल हरल्यावर तर जेवलो नव्हतो त्यादिवशी. सतत विनोद कांबळीचा रडलेला चेहरा डोळ्यांसमोर यायचा. मग कुठूनतरी बातमी यायची ‘कालच्या मॅचमध्ये अरविंद डिसिल्व्हाच्या बॅटमध्ये स्प्रिंगा मिळाल्या. त्यामुळे कालची मॅच पुन्हा घेणार आहेत.’ या बातम्या कुठून फुटायच्या कळायला मार्ग नव्हता. तेवढच हायसं वाटायचं आणि बातम्या पहायला टीव्हीसमोर बसले तरी कशाचाही मागमुस नसायचा.
शहान्नवच्या वर्ल्डकपमध्ये जयसुर्या जाम फेमस होता. कुठलाही बॉलर काढा, सोडतच नव्हता. चोप चोप चोपायचा. त्याच्या बॅटमध्ये स्प्रिंगा सापडल्याच्याही अशाच पुड्या सोडण्यात आल्या होत्या. आपल्या सेमीफायनलच्या आत त्याच्यावर बंदी आली तर बरे होईल असे त्यावेळी खूप वाटत होते पण तसे काही न झाल्याने आम्ही प्रचंड नाराज झालेलो.
सारे काही शांत होऊन जेवण झाल्यावर बंड्याने त्याचे आवडते ओरिओ आईस्क्रीम उडवले आणि अचानक तो पुन्हा हळवा झाला.
“एका रनने हरले…आत्ता जर डॉक्टर स्ट्रेंज असता तर मी त्याच्या मशीनमध्ये जाऊन धोनीच्या कानात सांगितले असते. किंवा मोईन अलीच्या अंगात मी घुसून नो बॉलच टाकला असता. मग इक्वल झाली असती आणि नो बॉल टाकल्यावर फ्री हीटला धोनी आहेच.”
“अरे जाऊ दे ना बाबा. अजून आईस्क्रीम पाहिजे का तुला?”
“नको.” म्हणून तो तसाच शांत बसून राहिला.
धोनीची टीम एका धावेने हरूनही त्याचा माझ्यावर काहीच परिणाम झालेला नाही हे पाहून मी बेंगलोरला सपोर्ट करत होतो अशी त्याला शंका आली. त्यानंतरच्या मॅचेस पहाताना बंड्या आधी मला “तुमची टीम कोणती?” म्हणून विचारायचा. कारण मी नेमका त्याच्या उलट्या बाजूने असायचो. त्याच्या बॅट्समनने सिक्स मारला की मी बॉलरला “काय फालतू बॉल टाकतो.” असे म्हणायचो. त्यामुळे वैतागला की तो, “तुमची टीम कोणती आहे ते लक्षात ठेवा आणि त्यांच्याच बाजूने रहा.” असे चिडून सांगायचा.
आमचेही लहानपणी असेच होते. कुठल्याही गोष्टी मनाला लावून घ्यायचो. पण मोठे झाल्यावर जबाबदार्‍यांचे ओझे एवढे वाढले की मॅच पहातानाचे ते थ्रील गेलं. कुणीही जिंकू दे तो कसा जिंकला हे पहाण्याची दृष्टी आली. पण बालमनाला त्याचे काय?
त्या बिचार्‍याची पिन तिथेच अडकून असते. दुसर्‍यादिवशी उठल्यावरही, “काय यार, हरायचेे तर जास्त रन्सनी तर हरायचे. मग काय वाटलं नसतं. पण एका रनने हरलो ते चुभतंय.” असे तो सांगत होता.
आमच्या लहानपणी विशेषत: भारत आणि पाकिस्तानची मॅच असली की आतासारखेच वातावरण तापलेले असायचे. मॅच हरली की दुसर्‍यादिवशी मॅच हरली म्हणून टीव्ही फोडणारे, चौकांचौकांत हरलेल्या कप्तानांचे पुतळे जाळणार्‍यांचे कारनामे छापून यायचे. एखादी बातमी हार्टअॅटॅकचीही असायची. म्हणजे शेवटच्या बॉलवर चेंडू आभाळात आणि मॅच पहाणारे काकाही! एवढे समरस तर आम्ही अभ्यासाशी व्हायचो नाही, दुसर्‍यादिवशी पेपर असला तरीही!
पण काहीही म्हणा, आयपीएल ने क्रिकेटची व्याख्याच बदलून टाकली आहे. इथे फोर आणि सिक्सची गणणाच नाही. कोलकात्याकडून खेळणार्‍या रसेलला तर बॉल टाकायचा की मांडवली करून रन्स द्यायच्या हा प्रश्न आहे. जागोजागी बाऊंड्रीलाईनला खेटून फिल्डर लावले तरी त्याचा उपयोग होत नाही. डोक्यावरून मागे गेलेला चेंडू त्यांना प्रेक्षकांकडून मागून घ्यावा लागतो. अगदी शेवटच्या बॉलपर्यंत मॅच खेचली जाते.
आणि योगायोगही पहा, आयपीएल फायनललाही धोनी आपल्या शर्माजींच्या मुलाकडून पुन्हा एकाच धावेने हरला. बंड्या त्याची टीम जिंकणार म्हणून जवळजवळ टीव्हीवरच बसला होता. धोनी हरल्यावर बंड्याच्या डोळयांतून घळाघळा पाणी यायला लागले. भारत पाकिस्तान मॅचसारखा टीव्ही फुटायला नको म्हणून आम्ही पटकन टीव्ही बंद केला आणि त्याला समजवायला लागलो. पण समजेल तो बंड्या कसला? मग खेळाडूंना मॅच जिंकली किंवा हरली तरी त्याचे काही पडलेले नसते, त्यांना सिझनप्रमाणे पैसे मिळालेले असतात, हे समजावताना त्या बिचार्‍या खेळाडूंच्या सॅलरीपर्यंत मला जावे लागले.
“पण धोनी नसेल पैसे घेत.”
“का? तो कशाला फुकटात खेळेल? त्याला तर सगळ्यात जास्त आहेत.”
ही माहिती ऐकूनही पुन्हा त्याचे एका रनने हरण्याचे रडगाणे सुरु झाले. शिवाय धोनी आयत्यावेळी वेगळेच काहीतरी करून घोटाळा करतो म्हणून त्याने आपण पुढच्यावर्षीपासून मुंबई इंडियन्स संघाला सपोर्ट करणार असल्याचे जाहीर करून टाकले. बरं म्हणून मी गप्प बसलो आणि पुढे बंड्याच म्हणाला, “आता बघा, पुढच्या वर्षीपासून मी मुंबईला सपोर्ट करणार म्हणजे आमची चेन्नई टीमच जिंकणार.”


©विजय माने, ठाणे.

हॅव अ नाईस फ्लाईट सर!

Have a nice flight

गुवाहाटीवरून मुंबईला परत येत होतो. आठदहा दिवस घराबाहेर आल्याने परत जायची ओढ होती. तीनचे फ्लाईट पकडायला बारालाच हॉटेलमधून निघालो. टॅक्सी घेऊन एअरपोर्टला चढलो. बॅगेज स्क्रिनिंग झाले आणि बोर्डिंगपास घ्यायला गेलो.
एअरलाईन अडेंडंटने माझे हसून स्वागत केले. मी तिला विंडो सीट मिळत असेल तर द्यायला सांगितले पण विंडो सीट नव्हती. दीड तास लवकर येऊनही माझा सिक्वेंस नंबर एकशे पंधरावा होता. शिवाय वेळेसाठी अजूनतरी इंडिगो एअरलाईन्स प्रसिद्ध आहे म्हणून सगळेजण लवकरच येतात.
पास घेऊन निघालो आणि काय विसरले आहे ते आठवायला लागलो. माझे स्वेटर बॅगेजमध्ये टाकायचे विसरले होते. आणि स्वेटर अंगात असेल तर पाकिट बोर्डिंगपास वगैरे पॅन्टच्या खिशात ठेवावे लागतात. सेक्युरिटी चेकला गेलो. तिथे माझ्यापुढे एक प्राचीन महानुभाव होता. लॅपटॉप तसाच खांद्यावर घेऊन चालला होता. सीआयएसएफच्या लोकांनी त्याला थांबवला. मग त्याने लॅपटॉप चेकिंगसाठी दिला. त्याच्या अंगातले जाकिट उतरवले ते चेकिंगसाठी बॅगेज स्कॅनरसाठी देण्यात आले. पास घेऊन त्या ऑफिसरसमोर उभा राहिला. एवढे सगळे होईपर्यंत आमचे स्कॅनर मध्ये टाकलेले सामान चेक होऊन पुढे ढीग लागून पडले होते. तिकडे लोकांची झुंबड उडाली होती. तो पुढे गेला आणि मी सेक्युरिटी चेकसाठी उभा राहिलो. चेकिंग झाले आणि माझा लॅपटॉप कुठे आहे ते शोधायला गेलो. पुढे दोन ट्रे पडले होते ते चेक केले पण त्यात नव्हता. घाबरणे साहजिकच होते कारण त्या लॅपटॉपची किंमत माझ्या पगारातून जाणार होती.
शेवटी बाजुच्या ट्रेमध्ये ठेवलेला एकदाचा तो दिसला. रिक्वेस्ट करून पाहिली पण तो बाबा देईना. त्याच्याशी भांडण काढून ते सामान घेतले आणि पुढे गेलो आणि माझ्या लक्षात आले माझ्याजवळ बोर्डिंगपास नाही आहे. त्याला (ज्याच्याशी भांडण काढून आलो होतो) विचारले. माझा पास सापडत नाही हे समजल्यावर त्याला आनंद झाला आणि त्याने एअरलाईनवाल्याला सांग म्हणून सांगितले. मी जवळच उभा असलेल्या एअरलाईन स्टाफला सांगितल्यावर तिने चारपाचवेळा वॉकीटॉकीवरून बोलवून त्यांच्या कुणाला सापडला नसल्याचे कन्फर्म केले.
मग ती मला बोर्डिंग एरियात घेऊन गेली आणि वेट करायला सांिागतले. तिथे दोघेचौघे येऊन मी माझा बोर्डिंगपास कसा हरवला याची चौकशी करायला लागले. एका हातात गुवाहाटीवरून घेतलेल्या चहाची पिशवी, पाठीवर लॅपटॉप आणि स्वेटर घातलेला मी एखादी निर्वासित माणसे त्यांच्या प्रदेश सोडून पोटासाठी दूर कुठल्यातरी प्रदेशात जातात तसा दिसत होतो. त्यांनी मला बाजूलाच थांबायला सांगितले.
माझा हवालदिल झालेला चेहरा बघून मॅडमने सांगितले, “काही काळजी करू नका. तुमचा पास नाही मिळाला तर आम्ही दुसरा देतो पण लगेच दुसरा देता येणार नाही. त्यासाठी तुम्हांला सगळयाच्या शेवटी थांबायला लागेल. मी बाजूच्या सीटवर बसून विचार करायला लागलो. चांगले पुस्तक वाचता येईल असा विचार केला होता पण आपल्याला कामाला लावून हा चांगला वाचत बसलाय असा ते विचार करतील म्हणून तसाच बसलो. एवढयात फ्लाईटसाठी बोर्डिंग अनाऊंसमेंट झाली आणि लोकांनी आत जायला सुरवात केली. सगळी लाईन संपत आली. मी हे लोक मला घेऊन जातात की इथेच ठेऊन जातात ते कळेना म्हणून मी मध्येच जाऊन त्या मॅडमला विचारले. थांबा असे उत्तर आले.
एवढयात तिथे एक मॅडम कुणाला तरी शोधत आल्यासारखी आल्यावर का कुणास ठाऊक मी तिला हात केला आणि ती माझ्याकडे आली. ती बहुतेक दुसर्‍या कुणालातरी शोधत असाावी कारण तिने येऊन नाव विचारल्यावर मी माझे नाव सांगताच ती जशी आली तशीच अचानक निघून गेली. तो बोर्डिंगपास काही केल्या मिळत नव्हता आणि पाच पाच मिनीटाला मुंबईवरून बायकोचा फोन येत होता.
रागानेच फोन उचलला, “काय आहे?”
“बसला का फ्लाईटमध्ये?”
“नाही बसणार बहुतेक.”
“का?”
बॉस आणि बायको जन्माच्या अबाधित हक्काने हा प्रश्न विचारू शकतात.
“माझा बोर्डिंग पास हरवलाय कुठेतरी. मिळत नाहीये तो.”
“मग कसे येणार?”
“आता माझ्याशी वाद घालू नको. हे लोक मला तसाच सोडतात का ते पाहतो.”
मी फोन बंद केला. तिने घाबरून गणपतीला प्रार्थना केली असावी. चांगल्या गोष्टी घडू लागल्या.
सगळे लोक आत गेल्यानंतर त्या मॅडमने चेकइन काऊंटरला वॉकीटॉकीवरून सांगितले ज्या नगाचा बोर्डिंगपास हरवला आहे त्याचा नवा काढ. मी त्याला तुझ्याकडे संजयबरोबर पाठवते. मी माझ्या बॅगा उचलल्या आणि त्या संजयमागे चालता झालो. त्या मॅडमने मला तिथेच बॅगा ठेवायला सांगितले. म्हणजे माझ्या बॅगा मी पहिल्या मजल्यावर ठेवायच्या. त्यांच्याकडे बघायला कोणीही नाही आणि मोकळा त्या संजयबरोबर तळमजल्यावर तो नवा पास घ्यायला जायचे. पण इलाज नव्हता, गेलो.
खाली गेल्यावर सेक्युरिटी चेकवरून बाहेर जाताना त्या संजयने ऑफिसरला माझा बोर्डिंगपास हरवलाय आणि तो आणायला चाललोय म्हणून सांगितल्यावर अगदी सहजतेने तो म्हणाला, “ओ पांडेजी, पास दिखाओ जरा बाजूमे रखा था वो.”
मग पांडेजीने बाजूला ठेवलेला पास हातात घेतला. त्यावर बघत टीव्हीवरच्या क्वीजशोमध्ये हातात कागद लपवून ठेवून विचारतात तसे मला नाव विचारले.
मी नाव सांगितल्यावर त्याला आनंद झाला, म्हणजे तो बोर्डिंगपास माझाच निघाला. त्याने तो संजयच्या हातात दिला. संजय तो मला देईना. मला आयकार्ड मागायला लागला. माझे आयकार्ड लॅपटॉपच्या बॅगेत पहिल्या मजल्यावर होते. निष्काळजीपणे पास हरवणारा महानुभव मीच आहे याच्यावर त्याचा विशास नव्हता. वर गेल्यावर त्याला आयकार्ड दाखवले आणि पास घेतला.
एअरलाईन स्टाफने तो तिच्या हातात घेऊन स्कॅन केला आणि ती मला म्हणाली, “हॅव अ नाईस फ्लाईट सर!”
अजून कसले नाईस फ्लाईट हवे होते देव जाणे!
तिच्या काँप्लिमेंट्स, हातातला हरवून सापडलेला चुरगळलेला बोर्डिंगपास आणि लॅपटॉपची बॅग घेऊन मी अत्यंत खुशीने विमानात चढलो. विमानात चढणारा मी शेवटचा प्रवाशी होतो.


©विजय माने, ठाणे.

एक अविस्मरणीय प्रवास

Pravas

एका अतिमहत्वाच्या कामासाठी गावी जायचे होते. मुळात गावावरून फोन आला त्यावेळी रात्रीचे साडेअकरा वाजले होते. तरीही मी ओळखीच्या ट्रॅव्हल्समध्ये “सांगली, मिरज, कोल्हापुरला जाणारी एखादी तरी गाडी आहे का?” म्हणून चौकशी केली. पण एकही नव्हती. मग या क्षणाला कशाने जायचे हा गहन प्रश्न होता.
शेवटी इकडे तिकडे खूप फोनाफोनी करून झाल्यावर द्राक्षे मुंबईत पोहोचवून मोकळी परत जाणार्‍या टेंपोवजा गाडीचा एक जुळून येण्यासारखा पर्याय समोर आला. नकार द्यायचा प्रश्नच नव्हता. मग ती गाडी आमच्या स्टॉपवर रात्रीच्या साधारण साडेबाराला येणार होती. स्टॉप आणि अंगावरच्या कपड्यांच्या खाणाखुणा सांगितल्यामुळे तसल्या अंधारातही ड्रायव्हरने मला बरोबर ओळखले. ओळख वगैरे सांगून त्याच्या बाजूला जरा आरामात बसतच होतो इतक्यात तो सुरु झाला, “आम्ही असं दुसर्‍या कुणाला घेत नाही. अगदीच ओळखीचा असेल तरच घेतो.”
ड्रायव्हरलोक तिकीटाचे पैसे डायरेक्ट मागता येत नसतील तर असे काहीसे सुरु होतात. त्याला तसा काही प्रॉब्लेम असेल म्हणून मी म्हणालो, “तुमचे जे काही तिकीट असेल ते मी देतो. किती द्यायचे?”
“तसं नाही हो. आजकाल माणसाचं काही खरं नाही. आपण मदत करायला म्हणून जावं तर तेच लुटतात.”
“काय सांगताय?”
माझा अशा गाडीतून प्रवास करण्याचा अनुभव जवळजवळ शुन्य टक्के असल्याचा अंदाज आल्यावर त्याला चेवच आला, “ड्रायविंगमध्ये पण आता राम नाही राहिला. काही खरे नाही. आपण मस्त चांगले चालवू. पण पुढचाच आपल्यावर येऊन धडकल्यावर काय करणार सांगा!” हा माणूस अपघाताच्या वार्ता का करत होता कळायला मार्ग नव्हता. मी आपला आलीया भोगासी म्हणून ऐकून घेत होतो.
“आणि एक गोष्ट आधीच सांगून ठेवतो, पुन्हा सांगितली नाही म्हणाल.”
“काय?”
“आपला जर काही अॅक्सिडेंट झाला आणि चुकून तुम्ही बचावला तर पॅसेंजर नाही म्हणून सांगा.”
“मग?”
“ओळखीचा आहे म्हणायचे. काय आहे, पॅसेंजर आहे म्हटला की विम्याची सगळी रक्कम आमच्याकडून वसूल करतात. अवघड होतं मग ते! गाडी विकून पैसे भरायला लागतात.”
हा माणूस नुसत्या मरायच्या वार्ता करून घाबरवत होता. बर सांगून गुपचुप तर बसेल की नाही, त्याच्या मित्राच्या गाडीला कसा अपघात झाला आणि त्यात तो व सोबत बसलेला कसे जाग्यावरच मेले ती खबर मिडीयासारखी पुन्हा पुन्हा सांगत होता.
ज्या कामाला चाललो होतो ते काम राहिले बाजूलाच आणि या गोष्टीचे टेंशन यायला लागले. कुठून अवदसा सुचली आणि याच्या गाडीने येतो म्हणून सांगितले असे होऊन गेले. मध्येच उतरून बायकोला फोन करून माझ्या कुठल्या कुठल्या पॉलिसी वगैरे आहेत आणि त्याचे पैसे मिळण्यासाठी कुठल्या पॉलिसी एजंटला कॉल करायचा याची माहिती द्यावी असे वाटू लागले.
त्यात त्याच्याच बाजूला बसले असल्याने झोपता येणे शक्य नव्हते. कारण ड्रायव्हरच्या बाजूचा माणूस झोपला तर ड्रायव्हरलाही झोप येते ही एक जागतिक समजूत आहे. मग झोप येत असतानाही डोळे मोठे करून जागे रहायचा प्रयत्न करत होतो. हा मात्र दर अर्ध्या एक तासाने दारुगोळ्यासारखा तंबाखुचा नवीन बार तोंडात भरत होता. त्याच्यासाठी तंबाखू खाल्ल्याने कॅन्सर होतो वगैरे या सगळ्या कल्पणा होत्या. त्याच्यासाठी जागे राहण्याचे तेच एकमेव साधन होते.
एक्सपे्रस हायवेचा रस्ता बाजूला गेल्यावर मी विचारले तर आम्ही जुन्या रस्त्याने जाणार आहेत ही नवीनच माहिती मिळाली. का म्हणून विचारल्यावर अजून तिघेजण आहेत शिवाय टोलही वाचतो! हे लेकाचे टोलचे चारशे रुपये वाचवायला खोपोली मार्गे जाणार्‍या जुन्या रस्त्याने जातात. जाऊ देत बिचारे! पण बाजूला बसलेल्या भाबड्या लोकांना याच रस्त्याने दरोडेखोर कसे लुटतात तेही सांगतात.
थोड्या अंशी ते खरेही आहे. यांच्याकडे मुंबईवरून परत जाताना कॅश असते म्हणून त्या घाटात लुटालुट होते. गाड्या नाही थांबवल्या तर तिथले दरोडेखोर टायर पेटवून गाडीवर टाकतात आणि पैसे घेऊनच्या घेऊन चांगला चोपही देतात अशी खबर पुरवून हे लोक आपल्या चेहर्‍याचा उडालेला रंग पहातात की काय कळत नाही.
मग तशा लुटालुटीचा प्रसंग आपल्यावर येऊ नये म्हणून हे चारजण मिळून तिथून जातात. पण मी म्हणतो एवढा जीवावर खेळ करण्यापेक्षा सरळ एक्सप्रेस हायवेने जावे. मी तर त्याला टोलचे पैसेही द्यायला तयार होतो. पण कशाला उगाच, जाऊया की सगळ्यांबरोबर म्हणत त्याने तशीच गाडी दामटली.
दिवसभर ऑफिसमध्ये काम केल्याने मेंदू थकून गेला होता आणि आतून झोपेच्या कमांड्स येत होत्या पण त्याला झुगारून मी सताड उघड्या डोळ्यांनी कुठून हल्ला होतो काय ते पहात बसलो होतो. मध्येच कधीतरी डुलका लागल्यासारखा व्हायचा आणि घाबरून उठल्यावर गाडी चालू आहे हे पाहून बरं वाटायचं.
हा बाबा असा गाडी चालवत होता की मी एकदा झोपलो की उठेन की नाही याची शाश्वती नव्हती. एका ठिकाणी गेल्यावर त्याने गाडी थांबवली आणि उतरा म्हणाला. दरोडेखोरांचे जाऊदे, ह्याचा मला लुटायचा प्लान आहे का ते समजायला मार्ग नव्हता. तसे लुटायला माझ्याकडे काहीच नव्हते हा भाग वेगळा.
मग त्याचे बाकीचे साथीदार येईपर्यंत आम्ही तिथेच थांबलो. ते आल्यावर पुन्हा एक तंबाखुचा राऊंड झाला आणि गाड्या सुटल्या. तो खोपोलीचा घाट पार होईपर्यंत माझ्या जीवात जीव नव्हता. कुठून पेटते टायर येईल याच्यावर माझे लक्ष होते. पण दैव आमच्या बाजूने होते. प्रवासात फक्त स्पीडब्रेकरचा त्रास सोडला तर विषेश असे काही झाले नाही. स्पीडब्रेकरवर गाडीचा वेग कमी करायचा असतो ही शिकवणी त्याने चुकवली होती. हवेत उड्डाण करून जमिनीवर आदळल्यावर तो “काय साले स्पीडब्रेकर बनवतात!” असे म्हणून एक शिवी घालायचा.
त्याने शेवटी एकदाचे मला सांगलीला पोहोचते केले. “असू देत.” म्हणून तिकीटाचे पैसे त्याच्या हातात सरकवत मी त्याच्याबरोबर हस्तांदोलन केले त्यावेळी तो सहज बोलून गेला, “पुन्हा कधीही यायचे असले की सांगा. आपली गाडी चार माहिने आहेच रोज!”
मी त्याला मनातल्या मनात कोपरापासून रामराम केला आणि पुढच्या प्रवासासाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसमध्ये चढलो.


©विजय माने, ठाणे.

पहिल्या कुंडलीची आठवण

Subhashit

कुठलीही नवीन गोष्ट मी अतिउत्साहाने सुरु करतो. वयाच्या बावीसाव्या वर्षी प्रथमच कुंडली काढून घ्यायचा उत्साहसुद्धा तेवढाच अमाप होता. आपली कुंडली ही जगातल्या कुठल्याही माणसापेक्षा भारी असणार हा माझा एक भ्रम होता. ज्योतिषाने तो ताबडतोब फोडला हा भाग वेगळा. बर्‍याच संशोधनाअंती माझ्या कुंडलीत अनेक दोषांबरोबर अर्धसर्पकालदोषही मिळाला. म्हणजे निम्म्या वयात माणूस साप वगैरे चावून मरतो की काय अशी मला शंका होती पण ती खोटी ठरली. अर्धसर्पकालदोष म्हणजे शक्ती, युक्ती, बुद्धी असूनही त्याचे म्हणावेसे फळ मिळत नाही असा काहीसा भावार्थ होता.
“आता काय करायचे मग?” हे ऐकल्यावर सगळे महाभारत घडून गेल्यावर कृष्णस्पर्शाने शक्तीहीन झालेल्या अर्जुनासारखी माझी अवस्था झाली.
“त्यासाठी ग्रहशांती करणे आवश्यक आहे.”
“म्हणजे काय?”
“काय आहे, तुमचा जन्म साडेसातीच्या काळात झाला असल्यामुळे हे सगळे दोष आहेत.”
आता कोणत्यावेळी जन्माला येणं हे आपल्या हातात थोडीच असतं? पण माझी जन्मवेळ साडेसातीशिवाय असूच शकत नाही हे मला कुंडली काढायच्या आधीही माहिती होते. एक काम म्हणून व्यवस्थित होणार नाही. शाळेत पंधरा ऑगस्टला गोळया बिस्कीटे वाटत असले तरीही माझ्याजवळ येऊन संपणार! रेल्वेचा पास काढायचा असो, माझा नंबर आल्यावरच खिडकी बंद होणार. असो, अजून नको.
“आता हा बघा प्लुटोचा दोष.”
त्या पत्रिकेत बघितल्यावर प्लुटो ऐवजी ‘प्लुटौ’ हा मुद्रणदोष तेवढा मला लगेच कळला. पण त्यांच्यामते प्लुटोचा खरा दोष वेगळाच होता.
“हा दोष म्हणजे अतिचिकीत्सक वृत्ती.”
“म्हणजे?”
“आता आपण चहाचेच उदाहरण घेऊ. तुम्ही चहा गुपचूप पिणार नाही. त्यात साखर टाकली? ती कुणाच्या दुकानातून आणली? त्याने कुठल्या कारखान्यातून आणली? ती साखर ज्या ऊसापासून तयार झाली तो उस कुणाच्या मालकीचा होता? त्याने त्या उसाला रासायनिक खते दिली होती का? त्या रासायनिक खतातला एखादा विषारी घटक चहा पिल्यावर आपल्या पोटात जाणार नाही ना? एवढे सगळे विचार तुमच्या मनात येतील किंवा तुम्ही ते दुसर्‍यांना विचाराल.”
जोतिबाशपथ सांगतो असे विचार माझ्या मनात आले नव्हते. ह्यांचा बिनसाखरेचा चहा पिल्यामुळे तुम्ही साखर कुठून आणली आहे हे विचारायचा प्रश्नच नव्हता. पण बिनसाखरेचा चहा त्यांच्याबरोबर मलाही दिल्यावर त्यांना डायबेटिस तर नाही ना हा एक विचार माझ्या मनात येऊन गेला.
त्यांनी आडव्या उभ्या चौकोनात बघून विचारले, “तुमचे आणि तुमच्या आईचे का पटत नाही?”
“नाही. असे काही नाही. चांगले पटते.”
“तुमच्या बाबांना काही दम्याचा आजार?”
“नाही.”
“नाही कसा? असायलाच पाहिजे.”
“काय?” मी ओरडलोच.
“हा पत्र पाठवून विचारा. असं क्लीअर लिहीलय त्यात.” मी बारीक नजरेने पाहिले, त्यात असे काही लिहीले नव्हते. त्या कुंडलीत माझं काही सापडतच नव्हते. ते माझे कुंडली बघत होते की माझ्या आईबाबांची कळत नव्हते.
“अतिमहत्वाची वर्षे म्हणाल तर १९७९. काय आठवयतंय तुम्हांला?”
“अहो परवाच्या गोष्टी मला नीट आठवत नाहीत. मागच्या जन्मात घडल्यासारख्या वाटतात आणि एकोणऐंशीचे कसे आठवणार त्यावेळी तर मी एका वर्षाचा होतो.”
“बघा तरीही.”
मी विचारात पडल्यासारखा चेहरा केला.
“दुसरे महत्वाचे वर्ष म्हणजे १९८७. आठवा.”
मी एकोणऐंशी सोडून लगेच सत्त्याऐंशी सालात आलो. १९७९ साली माझ्या आयुष्यात अतिमहत्वाचे काय झाले हे मी दोन हजार ईसवी सनात आठवत होतो. त्यावेळी बालविवाहाची पद्ध्त नव्हती. असती तर कदाचित सत्त्याऐंशी साल अतिमहत्वाचे वर्ष झाले असते.
“तुम्हांला शहान्नवपर्यंत अतिशय त्रास झाला.”
“अहो शहान्नवचे काय घेऊन बसलाय अगदी आत्तादेखील तुमचे घर शोधायला किती त्रास झालाय, तुम्हांला काय सांगू?” असे त्यांना सांगावे मनात येत होते.
“नाहीतर पत्रिका तशी छान आहे.”
“एवढे दोष आहेत आणि कसली छान?”
“म्हणूनच म्हटलं छान आहे.”

टीप : फोटोतील पुरस्कार दिवाळी अंक २०१८ स्पर्धेतील सुभाषित दिवाळी अंकात प्रसिद्ध झालेल्या ‘नवरदेवाची फजिती’ या कथेसाठीचा आहे.


©विजय माने : हसरी उठाठेव
पुढील लेख वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करून फेसबुकवरील ‘हसरी उठाठेव’ हे पेज लाईक करा.

हसरी उठाठेव : विजय माने

आमच्या ईशाच्या लग्नाला यायचं हं!

ishache lagna

माझ्या एका पारशी मित्राने स्वत: पत्रिका देऊन त्याच्या मुलाच्या नवज्योत समारंभासाठी येण्याचे अगत्याचे निमंत्रण दिल्यावर तिथे न जाण्याचा प्रश्नच नव्हता. पण खरा घोटाळा झाला तो आमच्या ईशाच्या अचानक ठरलेल्या लग्नाने. आज ना उद्या लग्न ठरणार ठाऊक होते पण असे अचानक लग्न ठरून तेरा जानेवारीच तारीख पकडतील असे वाटले नव्हते.
शिवाय सरंजामेवर प्रचंड चिडून बसलेले निमकरकाका नेमक्या मी न पाहिलेल्या एकाच भागात ईशाचे लग्न लावून द्यायला कसे काय तयार झाले तेही पुन्हा पहाता आले नाही. असो तयार झाले ते बरे, नाहीतर अलीकडे त्यांचा राग यायला लागला होता. तो बिचारा करोडपती सरंजामे बाबांच्या परवानगीशिवाय लग्न नाही करायचे म्हटला म्हणून एवढा भाव खायचा काय? हाताशी झेंडेसारखा माणूस असताना ईशाला पळवून नेऊन लग्न करणे त्यांना फारसे अवघड गेले नसते पण तेही पडले चांगल्या संस्कारातले. आईबाबांच्या परवानगीशिवाय लग्न कसे करायचे, त्यांना त्यांचा वेळ घेऊ दे वगैरे वगैरे. इकडे सिरीयलचे दिवस वाढले तरी चालतील. प्रेक्षकांवरचा जुलूम चालेल पण लग्नासाठी आईबाबांची परवानगी हवी!
एकदिवस मला घरी यायला उशिर झाला आणि त्यादिवशीचा एपिसोड चुकला. दुसर्‍या दिवशी पहातोय तर काय, निमकरकाका लग्नाला तयार! ईशा आणि ईशाची आई आधीच तयार होत्या. चला, होणार एकदाचे लग्न म्हणून आम्ही खुश तेवढयात ईशाची पिंकीमावशी टपकली. आता ही पिंकीमावशी म्हणजे साधारणपणे फटकळ आणि आपण कुठे काय बोलतोय याचे जराही भान नसलेली मावशी. असुदे, ती पहिल्यापासून तशीच आहे हे आम्हांला ईशाच्या आईने सांगितलेले आहे पण असे कुठे अडून बसतात काय? पाच साड्यांच्या वेगवेगळ्या फिचर एका साडीत टाकायच्या म्हणजे हाईटच झाली. याआधी बायकोकडून दोन साड्यांच्या डिझाईन एकत्र करण्याविषयी ऐकले होते. शेवटी सेल्समनने टाकलेल्या त्या ढीगातली एकही साडी तिच्या पसंतीस उतरलीच नाही हे जाणकारांस सांगायला नकोच.
एकतर आपली मुलीकडची बाजू. सरंजामे कुटुंबाकडून व्याही जेवणाचे आमंत्रण आल्यावर निमकर मंडळी या पिंकीमावशीला घेऊन कर्जतच्या सरंजामेच्या बंगल्यावर गेले. तिथेही त्या बिचार्‍या सॉन्या वहिनीने बनवलेल्या अस्स्ल मुंबय्या स्टाईल वडापाव, पावभाजी वगैरे तोंडात पाण्याच्या चिळकांडया उडवणार्‍या पदार्थांनाही पिंकी मावशीने नाक मुरडले. काय वाटले असेल त्या बिचार्‍या सॉन्या वहिनीला. ते सारे पदार्थ टेबलावरून उचलायला बॉबी नव्हता नाहीतर “दीदी, फेकून देऊ का हे?” विचारायला त्याला कसलाही संकोच वाटला नसता.
एक गोष्ट मात्र बरी झाली, पिंकीमावशीला संरजामेच्याकडे हेलिकॉप्टर आहे हे ईशाने सांगितलेले नसावे नाहीतर एक राऊंड मारून आणा असे तिने फर्मान सोडले असते. तशी ती घाबरतच नाही कुणाला!
सरंजामेनीही नाती जपायचा स्टॅन्डर्ड एवढा वाढवला आहे की काही विचारू नका. पिंकीमावशीला हव्या असलेल्या अद्वितीय साडीसाठी त्यांनी साडीची कंपनीच विकत घेतली. आमच्या घरी बायको कारणाशिवाय मंगळसुत्र बदलायचे म्हणत होती. नाही म्हणून सांगितल्यावर “ते सरंजामे कसे आहेत पहा…ईशाला त्यानी किती क्युट हार दिलाय. मला खूपच आवडला तो.” म्हणाली. आजकालच्या सिरीयल्स पाहून कोणत्यावेळी काय ऐकायला लागेल याचा नेम नाही.
“आता माझे मंगळसुत्र कुठे तुटून पडले तर विचारू नका!” वर ही धमकी!
“अगं पण खराब कुठे झालंय? आणि दोन वर्षापूर्वीच तर नवीन डिझाईन म्हणून बदलले आहे.”
“हे डिझाईन आता आऊटडेटेड झाले आहे.”
“म्हणून बदलायचं?”
“हो.”
कधी कधी मला आपण स्वत: तर आऊटडेटेड मटेरियल नाही ना, असा प्रश्न पडतो.
निमकरकाका आणि ईशाची आई स्वत: दीड लाखाची पत्रिका, सोन्याचा गणपती, दागिने, लग्नात वेगवेगळ्या प्रसंगी घालायचे वेगवेगळे कपडे, मिठाई इ. इ. सामग्री घेऊन एखाद्या राजाला भेट पेश करतात तसे आले होते. अहो आमच्या भांडुपच्या जुन्या चाळीतले शेजारी! विसरतील कसे आम्हांला?
पण मध्येच या मित्राने अजून एक पत्रिका देऊन पेचात टाकले आहे. दोन्हीही कुटुंबे तेवढीच महत्वाची असल्याने कुणीतरी गेलेच पाहिजे अशी अवस्था आहे. पण ईशाच्या लग्नात जाऊन तिथल्या श्रीमंतीत गुदमरण्यापेक्षा मी आपला मित्राच्या मुलाच्या मुंजीलाच जावे म्हणतोय. हिला पाठवेन ईशाच्या लग्नाला!
तरीही मी मुलीकडच्या बाजूचा असल्याने पत्रिका दिलेल्या सर्वांना अगत्याचे निमंत्रण! कारण ज्यांना पत्रिका दिलेल्या आहेत त्यांचीच सोय करण्यात आली आहे. तरीही कोण आगंतुक घुसलाच तर झेंडे आहेतच. सगळी व्यवस्था मायरा मॅडमनी केलेली असल्याने चुकीला वाव नाही. त्यांचे काम तुम्हाला माहितच आहे. ज्यांना पत्रिका दिलेल्या नाहीत त्यांना लग्नाची मजा लुटता यावी म्हणून सरंजामेनी पूर्ण दिवस चॅनलच भाड्याने घेतला आहे. पूर्ण लग्नाचे लाईव्ह ब्रॉडकास्ट आख्ख्या जगात होणार आहे. म्हणून पुन्हा एकदा आठवण करून देतोय, आमच्या ईशाच्या लग्नाला यायचं हं!

©विजय माने, ठाणे.