एकच प्याला अन् लोच्या झाला

Ekch Pyala

ऑफिसची पार्टी होती म्हणून मी मित्रांसोबत बारमध्ये गेलो होतो. तसा मी घेणार्‍यातला नाही पण आपण नसल्याने कुणाचा हिरमोड होत असेल तर मी त्यांच्याबरोबर जातो आणि त्यांना सोबत करतो. ते पितात आणि मी त्यांची चढलेली पहात बसतो. तशाच भावनेने त्यांच्याबरोबर गेलो. आत पाऊल टाकतो तर काय, टिपीकल बारमध्ये असतो तसा काळाकुट्ट अंधार होता. जागोजागी देवापुढे लावतो तसले छोटे बल्ब लावलेले दिसत होते. पण एकंदरीत सगळ्याच बारमध्ये लोडशेडिंग झाल्यासारखे असते. लख्ख दिवे लावले तर पटकन लोक ओळखू येतील आणि शेवटी त्याचा धंद्यावर विपरीत परिणाम होईल ही भीती असावी.
आमचे चौघेजण आधीच तिथे जाऊन बसले होते आणि आम्ही दोघे पाठीमागून गेलो. मी आमच्या भिडूंना शोधत होतो. एकतर तिथे मोठाले आरसे लावल्यामुळे गर्दी झाल्यासारखी वाटत होती. ज्याठिकाणी जाणे उचित नसते त्याठिकाणी गेल्यावर सगळे लोक आपल्याकडे पहातात असा माझा एक अनुभव आहे. जाऊन बसतोय की नाही इतक्यात “काय पाहिजे?” म्हणून वेटर आला.
“दोन किंगफिशर स्ट्राँग, एक स्मर्नऑफ और एक ब्लेंडर्स प्राईड.”
“और कोल्ड्रींक में क्या साब?”
“सोडा और स्प्राईट.”
थोडया वेळाने साहित्य आले. सोबत चणे, शिजवलेले शेंगदाणे आणि पापडही आले. बाटल्या फुटल्या, पेग तयार होऊ लागले. दिन्याने एक ग्लास भरून माझ्यासमोर ठेवला “हा तू घे.”
“मी कधी घेतो का?”
“मग कशाला आला आहेस?” एरव्ही हा मऊ असतो पण आमच्या आधी इथे येऊन ह्याने दोन पेग मारले होते म्हणून ही भाषा. उतरली की पुन्हा मऊ!
“तू बोलवलंयस म्हणून.”
“आम्ही पिण्यासाठीच बोलावलंय.”
“मग प्या की तुम्ही.”
माझे उत्तर दुर्लक्ष करून त्याने प्रतिप्रश्न केला, “पण काय रे, तू एकदा बियर पिला आहेस ना?”
“हो.”
“कधी?”
“एकोणिसशे नव्व्यानवच्या एकतीस डिसेंबरला.”
“मग आत्ता पण घे की.”
“नको रे. चवच नसते त्याला.”
“चवीला काय करायचंय?”
“चवीला काय करायचंय? अरे बाबा बियर ही मधासारखी गोड असते अशी माझी कित्येक वर्षे समजूत होती. एकतीस डिसेंबर नव्व्यानवला ती फोल ठरली. पहिला घोट घेतला ते केवळ समोर दुसरा माणूस बसला होता त्यामुळे घशात घालावा लागला. नाहीतर अक्षरश: त्याच्यावर फवारणी झाली असती.”
तेेवढयात दिन्या म्हणाला, “घे रे मी नाही कुणाला सांगणार.”
“अरे मला खरंच प्यायची नाही.”
“मला लाजू नकोस.”
“तुला लाजायला तू कोण?”
“चल जाऊदे. प्यायलादेखील दम लागतो दम.”
त्याने सर्वांसमोर खुले चॅलेंज केल्यावर मला राग आला. पेय या गोष्टीचा मी मध्यंतरी थोडा अभ्यास करायचा प्रयत्न केला होता. व्होडका या पेयाचा शक्यतो वास येत नाही हे एका सर्वेक्षणात वाचल्याचे माझ्या लक्षात होते. दिन्याची आज जिरवायचीच म्हणून समोरचा भरलेला पारदर्शी ग्लास उचलला आणि लिंबुसरबतासारखा एका दमात रिकामा केला. भूत दिसल्यासारखा दिन्या माझ्याकडे बघायला लागला.
“अरे, व्होडका होता तो.”
“महिताय रे. दुसरा पेग बनव.”
मी बेफिकीरीने बोलून गेलो. आता ह्याला नीट घरी नेऊन सोडायला हवं हे त्यानं निश्चित केले असावे. व्होडका मस्त असतो. इतका की, मलाही पटत नव्हते, अर्धी बाटली मी एकट्याने संपवली. पार्टी आणि माझा आक्रमकपणा पाहून मला सगळे बॅचलर असणार्‍या आणि ऑफिसच्या कॉलनीत रहाणार्‍या मित्राच्याच घरी झोप म्हणत होते. पण मी पडलो कुटुंबवत्सल माणूस! दिन्या काय असाच आहे. त्याच्या लग्नाचा पत्ता नाही त्यामुळे इकडेतिकडे हुंदडत असतो आणि सावंताला फुकटात मिळाली की कुठेही पडतो. आम्ही पडलो हरिश्चंद्राच्या वंशातले!
मी घरी जाणार म्हटल्यावर त्यांनी मला घाबरवायला सुरवात केली. तोंडाचा वास वगैरे येईल म्हणून सांगायला लागले. मी दिन्या आणि सावंताच्या तोंडावर फुंकून तोंडाला व्होडक्याचा सुवास येत नाही हे कन्फर्म केले आणि मग घरी जायला निघालो. चालचलनात काहीही फरक जाणवला नाही. नीट चालत स्टेशवर गेलो.
लोकल पकडून द्यायला दिन्या सोबत आला होता पण त्याची काहीही मदत न घेता आलेली ट्रेन पकडली. काहीच गर्दी नव्हती. म्हणजे उभा रहायला जागा मिळाली. लोकलने स्टेशन सोडले, मी ही दोन सीटमध्ये जी रिकामी जागा असते तिथे सेट झालो. एकाने मला नमस्कार केला. आता हा कोण ओळखीचा म्हणून मी विचार करू लागलो तेवढ्यात त्याने दुसर्‍यांदा नमस्कार केला. अशावेळी कोडगेपणा बरा दिसणार नाही म्हणून प्यायलेलो असूनही मी ही त्याला हात जोडून नमस्कार केला तर तो विचित्र नजरेने माझ्याकडे बघायला लागला. नंतर काय झाले कुणास ठाऊक, सगळ्यांनीच मला नमस्कार केले. मी माझ्या डोक्यावर ऋषीमुनींप्रमाणे जटा वगैरे तयार झाल्या आहेत की काय ते तपासले. तसे काहीच नव्हते. तेवढ्यात लोकल थांबल्याचा फायदा घेऊन माझ्या मागे कोण महापुरुष आहे काय ते मी वळून पाहिले त्यावेळी मला खिडकीतून मंदिर दिसले. एवढा छोटासा घोटाळा सोडला तर बाकी काही विषेश झाले नाही.
स्टेशनवर उतरून रिक्षा करून घरी गेलो. तो ही भला माणूस निघाला. त्याने तर सोसायटीच्या गेटलाच रिक्षा आणून लावली. यायला बराच उशिर झाला होता. हिला फोनवरून पार्टीत आहे, जेवणासाठी वाट पाहू नकोस म्हणून सांगितले होते. रिक्षातून उतरलो आणि बिल्डिंगला लिफ्ट नसल्याने पायर्‍या चढायला सुरवात केली. एकापाठोपाठ तीन मजले गेले. खूप गरम होत होते.
पायर्‍या चढत घामाघुम होऊन धाप लागलेली. एकदाचा घराच्या दरवाजासमोर आलो आणि दरवाजावरची बेल वाजवली. आतून काहीही रिस्पॉन्स नाही. तेवढ्यात खूप गरम होतंय म्हणून मी शर्टाची बटने काढायला सुरवात केली. पुन्हा बेल वाजवल्यावर मात्र हिने दरवाजा उघडला. माझी शर्टाची सगळी बटने काढून झाली होती आणि मोकळा शर्ट ब्लेझरसारखा अंगात लोंबत होता. रात्रीचे बरेच वाजले होते, त्यामुळे कुठली वहिनी बाहेर येण्याचा संभव नव्हता म्हणून मी शर्टाची बटने काढण्याचे धाडस केले होते. त्यात अजून तोंडाचा वास नको म्हणून सुगंधी सुपारी खाल्ली होती. मला तसा उघडा बघितल्यावर बायको दचकलीच. मला घरात यायला रस्ता देऊन ती विस्फारलेल्या नजरेने माझ्याकडेच बघत उभी राहिली.
मी घरात आल्यावर गळ्यातली बॅग बाजूला ठेवली आणि बूट काढायला सोफ्यात बसलो. ती संशयाने माझी बॉडी लँगवेज स्टडी करत होती. मी शांतपणे बूट काढून बाजूला सरकवले आणि पहिला प्रश्न आला, “काय, घेऊन आला काय तुम्ही पण?”
“हो. एक पेग घेतला आहे.” प्यायलो असलो तरी माझ्यातला हरिश्चंद्र जागाच होता.
पण तिला पटले नाही. पिणार्‍यासारखा बोलण्याचा तोल सुटणे, अंगाला झोले देत चालणे, तोंडाची एक विशिष्ट हालचाल होणे, उगाचच हसणे यातले काहीही झाले नाही. मी शर्टाची बटने तर काढलीच होती, मग ब्लेझरसारखा तो शर्ट अंगातून काढला आणि हातपाय धुवायला गेलो. ही लगेच माझ्यामागे बाथरुमपर्यत आली.
“तुम्ही खरंच पिऊन आला आहात?”
“ओळखतही नाही ना? नुसता एकच पेग घेतला आहे.”
“खरं सांगा.”
“हो गं.” मी कूल डुडसारखा हसत म्हणालो. माझे डोळे कदाचित लाल झाले असावेत. तिने अचानक रडायलाच सुरवात केली.
“मी तुमच्याकडून ही अपेक्षा केली नव्हती.”
“कसली?” माहित असूनही संवाद चालू ठेवावा म्हणून मी विचारले.
बायकोच्या डोळयांतून पाण्याच्या धारा वाहू लागल्यावर मला गोंधळल्यासारखे झाले. लग्न झाल्यावर निरोपाचा गदारोळ झाला होता त्यानंतर बायकोला रडताना मी कधी पाहिलीच नव्हती. चिडलीच तर ती माझ्याशी बोलायची नाही पण असा अवतार मी पहिल्यांदाच बघत होतो. तशा परिस्थितीतही मला मौज वाटली.
साडीच्या पदराने डोळे पूसत तिने पुढे सुरवात केली, “मी काय विचार करून तुमच्याशी लग्न केले होते. तुम्ही असे असाल जर माहित असते तर एखाद्या दारु पिणार्‍या पोलिसाशीच लग्न केले असते.” बायको कधी कधी फ्रस्टेट झाली की पोलिस नवरा केला असता अशी सांगते. मला वैताग द्यायला लागली की तिला पोलिस नवराच पाहिजे होता असे माझ्याही मनात येते. पण प्रसंगाच्या गांभीर्याने मी गोंधळून गेलो. कधी नाही ते पिलो होतो. पण हिच्या डोके खाण्याने त्याचा काही एक फरक जाणवत नव्हता. तिच्या या इमोशनल ड्राम्याने माझी झटक्यात उतरली.
मागच्या आठवडयात मला खोकला झाला होता (हा एक लेकाचा कधी कधी होतो). बर्‍याच डॉक्टरांचा इलाज चालेना म्हणून आमच्या कामवालीने साहेबांना ब्रॅन्डी द्या म्हणून उपाय सांगितला होता. बायकोला पटत होते पण साहेबांना एकदा दिली की चटक लागेल म्हणून तिने दोन दिवस तसाच खोकला बरा होतो का याची वाट पाहिली. पण तो काही बरा होण्याचे लक्षण दिसेना. मग शेवटी नाईलाज म्हणून हिने मला सांगितले, “त्या कोपर्‍यावरच्या दुकानातून बॅ्रन्डीची बाटली घेऊन या.”
मी खूश होऊन विचारले, “बरं. कधी आणू?”
“आज नको काही. उद्या आणा. आणि ब्रॅन्डीच घेऊन या. दुसरी आणली तर बघा. मला माहित आहे ती कशी असते ती.”
“मी ऑफिसला गेल्यावर तू घरी काय पित बीत असतेस काय?”
“जिभेला काही हाड आहे का तुमच्या?”
“मग तुला काय ठाऊक गं ब्रॅन्डी कशी असते ती?”
“मला मावशीने सांगितले आहे त्या बाटलीला जाळी असते म्हणून.” मला त्या मावशीचा भयंकर राग आला. बर्‍याचजणांनी व्होडका चांगला असतो असे सांगितले होते. त्यामुळे मी एखादा व्होडका आणावा असा विचार करत होतो पण ह्या मावशीने सगळं सांगून ठेवलं होतं.

ती ब्रॅन्डीची न संपलेली बाटली घरातच होती. मी पिऊन आल्याचे हिला अजिबात आवडले नाही. मग मलाही काहीतरी धडा शिकवावा म्हणून ती म्हणाली, “थांबा मी पण पिते.” असे म्हणून तिने त्या ब्रॅन्डीच्या बाटलीला हात घातला आणि एका ग्लासात ती ओतून घेतली. वेडीच आहे! खोकला झाला त्यावेळी ब्रॅन्डीचा संबंध आला होता त्यावरून सांगतो, मला त्या ब्रन्डीत पाणी मिसळूनही एवढी बकवास लागत होती आणि ती तर नुसतीच नीट ब्रन्डी कोकम सरबतासारखी प्यायला निघालेली!
तिच्या हातातून हिसकावून घेऊन मी तो ग्लास बेसिनमध्ये ओतून दिला आणि घाबरून सगळी बाटलीही डस्टबिनमध्ये फेकून दिली. तिची आणि माझी भांडणे बघून बंडया आणि मनी रडायला लागली. रोज आम्ही असे भांडत नव्हतो आणि आज अचानक आपल्या पप्पांना काय झाले ते त्या बिचार्‍यांना कळेना. हिने पुन्हा ड्रामा सुरु केला.
“तुमच्याशी लग्न करून मी फसले.”
“अगं, आज पहिल्यांदा प्यायलो आहे. पुन्हा नाही पिणार.”
“पण आतादेखील का प्यायला ते सांगा. आपल्यामागे बायका पोरं आहेत हे पिताना नाही का लक्षात आलं?”
मी गप्प बसलो. चूक असल्यावर ते आपोआपच होतं. म्हणजे मान खाली जाते आणि शरीर हालचाल करायचं विसरून जातं.
हिला अचानक काय झालं होतं, कळत नव्हतं. तिचं सुरुच होतं, “ग्लास हातात घेतल्यावर त्यात माझा आणि या पोरांचे चेहरे दिसले नाहीत का तुम्हांला?”
ती काहीही विचारत होती. मला खरं म्हणजे त्यावेळी त्यांचा चेहरा दिसला नव्हता पण ती असं म्हणाल्यावर मी मनातल्या मनात चित्र तयार करून पाहिले. ग्लासात तिचा, बंडया आणि मनीचाही चेहरा दिसल्यावर पुन्हा मौज वाटली.
“आणि येताना कसे आलात?”
“टे्रनने.”
“ते माहित आहे हो. बसस्टॉपवरून कसे आलात? डुलत नाहीत आला ना?”
“नाही गं. च्यायला मी काय एवढा पिलो नाही डुलत यायला.”
“कुणी पाहिलं नाही ना तुम्हांला? नाहीतर सगळे बोलायचे ह्या बाईचा नवरा पिऊन आलेला म्हणून. सोसायटीत तुम्हांला नाही, पण आम्हांला ओळखतात. हे जातात सकाळी ऑफिसला, दिवसभर आम्हांला रहायचं असतं इथं.”
आणि त्याच वेळी मी ठरवले, पुन्हा कधीही, अगदी कधीही… घेतली तर चुकूनही घरी यायचे नाही.
पुन्हा कधीही प्यायचे नाही या बोलीवर पोरांच्या शपथा घेऊन वाद मिटला आणि पाचच मिनीटांत मी घोरायला लागलो.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

कन्फर्मेशन

meeting-2284501_640

आमचे ट्रेनिंग संपायला अवघे पंधरा दिवस बाकी होते. आर्याला इलावियाचा जॉब मिळणार हे केव्हाच नक्की झाले होते. तिच्या बॉसने तिचे परफॉर्मन्स रिपोर्ट पाठवून ज्या आवश्यक होत्या त्या बाबी पूर्ण केल्या होत्या. पण माझे अजून नक्की नव्हते. वर्षभर एवढे प्रामाणिकपणे काम केले होते, वेळ पडली तेव्हा रात्रभर जागूनही काम केले होते. वास्तविक मला कन्फर्मेशनची अपेक्षा होती पण शेवटचा आठवडा आला तरी बॅनर्जी माझे पुढे काय होणार आहे याचा मला सुगावा लागू देत नव्हता. तसा मी महिन्यापासून त्याच्या मागे लागलो होतो पण ‘आपण या विषयावर नंतर बोलू, आता मी थोड्या अर्जंट कामात आहे.’ असे म्हणून तो मला फुटवत होता.
त्याला काहीही अर्जंट काम नव्हते ते माहित असूनही मी हेल्पलेस होतो. माझे पारडे हलके असल्याने काहीही बोलू शकत नव्हतो. तो हा इश्यू गरम व्हायची वाट पहात होता. त्याची ती एक अजून सवय होती. कोणतेही काम होत असेल तरी सरळ करायचे नाही. त्यावर बरेच दिवस झोपून रहायचे आणि मग गळ्याशी आले की मुर्तीसर आणि व्हाईस प्रेसिडेंटकडे पळायचे. शिवाय त्यांच्याकडे जाऊन त्याला अगदी खायला आणि झोपायलाही कसा वेळ मिळत नाही हे वर्णन करायचा. बॅनर्जी अॅक्टिंगही असा करायचा की लोकांना खरे वाटावे, ज्यांनी त्याचा अनुभव घेतला नाही. बाकी तो कसा आहे हे आम्हांला चांगलेच ठाऊक होते.
दरम्यान आशिषने मला आमच्याच बिझनेसमध्ये असणार्‍या पण आमच्यापेक्षा खूप मोठा व्याप असलेल्या लार्सनमध्ये अप्लाय करायचा सल्ला दिला होता. नुसता सल्ला देऊनच तो थांबला नाही तर त्याच्या एका ओळखीच्या मित्राला त्याने माझा रिझ्युम पाठवून माझी इंटरव्युव्हसाठी अपॉईंटमेंटही फिक्स केली. माझे इलावियातील ट्रेनिंग संपायला चार दिवस बाकी असताना मी लार्सनच्या इंटरव्युव्हला गेलो. वास्तविक मी इलावियाबद्दल जास्त होपफुल होतो. पण इथे झालेच नाहीतर काय म्हणून लार्सन हा माझा बॅकअप प्लान होता. बॅनर्जीला कसलीही पूर्वसुचना न देता मी सरळ सुट्टी टाकली आणि लार्सनला गेलो. केवळ चार दिवस शिल्लक असताना त्याला सुट्टीसाठी विचारण्याचा प्रश्नच नव्हता कारण तो माझ्या कन्फर्मेशनसाठी काहीच करत नव्हता. शिवाय बॅनर्जीने सुट्ट्यांवर निर्बंध घातल्याने माझ्या खूप सार्‍या सुट्ट्या बाकी होत्या आणि त्याचा मला काहीच फायदा मिळणार नव्हता. लोकांना हवे तेव्हा सुट्टी न घेऊन देणे हा त्याच्या अनेक नियमांपैकी आणखी एक नियम होता.
लार्सनमध्ये अप्टीटयुड टेस्ट झाल्यावर माझे इंटरव्युव्हचे तीन राऊंड झाले आणि मी ते ऑल क्लीअर केले. आम्हा सर्वांना वेटिंग एरियात बसायला सांगण्यात आले. मी थोडा नर्व्हसच होतो. इथेही काम झाले नाही आणि इलावियानेही बाय बाय केले तर पुढे काय ही चिंता मला भेडसावत होती. थोड्या वेळाने एचआर एक्झीक्युटीव्हने आम्हा पंधराजणांतून तिघांना थांबायला सांगितले आणि बाकीच्यांना नंतर कॉल करतो म्हणून जाहीर केले. अजून पंधरा मिनीटांनी आमच्या हातात अपॉईंटमेंट लेटर्स होती. निघताना एका वयस्क मॅनेजरनी बाबांसारखा हात खांद्यावर ठेऊन “कधी जॉईन होणार समीर?” असे विचारले. मी त्यांच्याकडून आठवड्याचा वेळ मागून घेतला आणि तिथून निघालो.
दुसर्‍यादिवशी बरोबर नऊ वाजता लार्सनचे ऑफरलेटर घेऊन मी आणि बॅनर्जी मुर्तीसरांच्या केबिनमध्ये होतो. माझ्या अपेक्षेपेक्षा ऑफरलेटर खूपच पॉवरफुल निघाले. मुर्तीसरांनी पूर्ण लेटर वाचले आणि आमच्या डिव्हीजनच्या व्हाईस प्रेसिडेंटना फोन केला. एका मिनीटांत माझे कन्फर्मेशन फायनल झाले. तरीही मी पर्सनली व्हाईस प्रेसिडेंटना भेटावे असा मुर्तीसरांचा आग्रह होता म्हणून त्यांनीच दुपारी दोनची अपॉईंटमेंट बुक केली. मी त्यांच्या बरोबरच्या मिटींगवरून थोडा नर्व्हस होतो कारण याआधी मी पर्सनली त्यांना कधीही भेटलो नव्हतो.
दोन वाजायला दहा मिनीटे बाकी असताना आम्ही मुर्तीसरांच्या केबिनमध्ये पोहोचलो. तिथून पाच मिनीटांनंतर मी, बॅनर्जी आणि मुर्तीसर त्यांच्या केबिनकडे निघालो. काचेच्या पारदर्शक दरवाजावर ‘नेव्हिल बेहराम – व्हाईस प्रेसिडेंट’ असे मोठ्या अक्षरात लिहीले होते. दरवाजावर अजून एक सुविचारासारखे ‘डिस्टर्ब – इफ इट अॅड्ज व्हॅल्यू’ असे वाक्य होते. याकडे माझे यापूर्वी लक्षच गेले नव्हते. ते वाचून माझ्या मनात आमच्या व्हाईस प्रेसिडेंटबद्दलचा आदर आणखी वाढला. आम्ही बाहेर आलोय हे त्यांच्या लक्षात येताच ते स्वत: उठून दरवाजापर्यंत आले आणि ‘प्लीज कम इन – हॅव अ सीट’ अशी ऑफरही दिली. अशी वागणूक माझ्यासाठी एकदम नवीन होती. आम्ही तिघेही त्यांच्या समोर ठेवलेल्या वाजवीपेक्षा मऊ असलेल्या खुर्च्यांवर बसलो.
त्यांचे केबिन एकदम टापटीप आणि स्वच्छ होते. त्यांच्यासाठी लेदरची लाँग बॅक खुर्ची होती, चॉकलेटी कलरचे सागवानी वाटावे असे टेबल आणि टेबल टॉपवर त्याच मापाची काचही होती. केबिनमध्ये एक मोठा नोटीसबोर्ड होता आणि त्यावर बरेच आलेख झळकत होते. प्रत्येक आलेख वर जाताना दिसत होता आणि शेवटी त्यावर वर्षाचे सेल्स टार्गेट काय आहे ते लिहीलेले होते. लॅपटॉपसाठी स्टॅन्ड, त्याबाजूला व्यवस्थित ठेवलेला प्रिंटर, त्याखाली प्रिंटरसाठी लागणारे पेपर ठेवायला वेगळा ट्रे हे सारे चित्रातल्यासारखे मांडलेले. बॅनर्जी यांच्याकडून हाऊसकिपिंगचे धडे का घेत नव्हता देव जाणे!
मिटींग सुरु करण्याआधी त्यांनी त्यांच्या टेबलाच्या बाजूला असणारे एक बटन दाबले आणि दुसर्‍या क्षणाला त्यांचा पीए हजर झाला. आम्हांला प्रत्येकाला चहा, कॉफी काय हवे याची चौकशी करून तो बाहेर गेला. लगेच एक ऑफिसबॉय हातात ट्रे घेऊन आला त्यात बॅनर्जीसाठी चहा, मी आणि मुर्ती सरांसाठी दोन कॉफी आणि बेहराम सरांसाठी एक ब्लॅक टी चा कप होता. त्यांनी आम्हांला चहा घ्यायला सांगितले आणि मोबाईलवर बोलणार्‍या कुणालातरी संध्याकाळी साडेचारच्या अपॉईंटमेंटबद्दल पीएशी बोलून घ्यायला सांगितले.
या ऑफिसमध्ये बेहराम सरांइतका उत्साही माणूस माझ्या पहाण्यात आला नव्हता. दोन वर्षात हा माणूस नोकरीतून रिटायर होणार होता पण एकंदरीत त्याच्या चालण्याबोलण्यावरून ते कुणालाही पटले नसते. साधे ऑफिसमधून चालतानाही ते एवढ्या चपळाईने चालायचे की त्यांच्याबरोबर चालायचे म्हटले तरी आम्हांला धाप लागावी. आमच्या वार्षिक सेल्स कॉन्फरन्समध्ये तर त्यांना बोलायला माईकची आवश्यकताच भासायची नाही. विनामाईक असेच बोलले तरी चारशे लोकांची भरलेल्या हॉलमधल्या शेवटचा माणूसही त्यांचे भाषण स्वच्छ ऐकू शकायचा.
मी आमच्या कॉन्फरन्समध्ये त्यांच्या अजून एका अजब सवयीबद्दल जेव्हा अनुभवले तेव्हा मला खूप आश्चर्य वाटलेले. ते हॉलमध्ये बसलेल्या प्रत्येकाशी शेकहँड करून डिवीजनच्या फायद्यात लावलेल्या हातभारासाठी आभार मानायचे. शेवटी त्या सर्वांच्या कुटुंबाचेही आभार मानायचे. त्यांना विषेशकरून फिल्डवर असणार्‍या लोकांबद्दल खूप प्रेम होते. सेल्स आणि सर्व्हिस टीमला ते मोकळ्या मनाने इंसेंटीव्ह द्यायला सांगायचे. ते खरोखर आमच्या डिवीजनचे यशस्वी कप्तान होते. ते आल्यापासून सात वर्षात डिवीजनने ऐंशी कोटी ते साडेपाचशे कोटी अशी प्रगती केली होती.
त्या तिघांनी माझ्या गेल्यावर्षीच्या परफॉर्मन्सबद्दल चर्चा केली. मुर्तीसरांनी मी केलेली महत्वाची कामे सांगितल्यावर बेहराम सर खूप इम्प्रेस झाल्यासारखे वाटले. मग बेहरामसरांनी मला इकडचे तिकडचे चार प्रश्न विचारले. एकंदरीत त्यांना कन्फर्मेशनसाठी माझे नॉमिनेशन वेळेत का दिले गेले नव्हते याचे आश्चर्य वाटत होते.
“मुर्ती, समीरबद्दल तू मला आधी का बोलला नाहीस? तुला कॉपोरेट एचआर माहित नाही काय? एक जागा भरायची असली तरी किती प्रश्न विचारतात? समीरचा परफॉर्मन्स जर एवढा चांगला होता तर तुम्ही आधी सांगायला हवे होते. मी परवाच सात लोकांची लिस्ट पाठवली त्यात समीरचे नाव गेले असते एव्हाना. जाऊदे, तुम्ही काही काळजी करू नका. जे काही आवश्यक आहे ते मी करेन.”
“तुमचे आभार कसे मानावे कळत नाही.” मुर्तीसर माझे शब्द बोलले आणि माझे लार्सनचे लेटर त्यांनी बेहराम सरांना दाखवले. त्यांनी सिरीयस होऊन ते लेटर वाचले आणि शेवटी मला एकच प्रश्न विचारला, “समीर, हातात लार्सनचे लेटर असताना तुला खरोखर इलावियासाठी काम करायचे आहे?”
“अर्थातच सर! इथे काम करायला मला खूप मजा येते. आणि मला आपल्या कंपनीबद्दल गर्व आहे.” एवढे बोलून मी गप्प बसलो. मनातले ‘जिथे आर्या असणार आहे.’ हे अर्धे वाक्य मी मनातच ठेवले.
ते माझ्या उत्तराने खरोखर भारावून गेले. त्यांनी एचआर हेडना फोन केला आणि सगळी माहिती सांगितली. शेवटी माझ्याकडे वळून ते म्हणाले, “अभिनंदन समीर, तुला उद्या सकाळी तुझे इलावियाचे अपॉईंटमेंट लेटर मिळेल.” आणि खरोखर दुसर्‍यादिवशी नऊ वाजता मला मुर्तीसरांचा फोन आला आणि त्यांनी मला त्यांच्या केबिनमध्ये बोलावून घेतले. बेहराम सरांच्या हस्ते मला अपॉईंटमेंट लेटर मिळाले. मला त्यावेळी झालेला आनंद मी सांगू शकणार नाही. हे लोक खूप मोठे पण चांगल्यातील चांगुलपणा ओळखणारे होते. मी त्यांच्या माझ्याबद्दलच्या या कृत्याने हेलावून गेलो आणि इलावियासाठी मनापासून काम करण्याचे ठरवले.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

एक अविस्मरणीय दिवस!

pexels-photo-2950331

अचानक एका शनिवारी जेव्हा आर्या “मी उद्या तुझ्या घरी येणार आहे-” अशी बोलली त्यावेळी मी टेंशनमध्ये आलो. आमच्या भाड्याच्या फ्लॅटला ‘घर’ म्हणावे असे वाटण्यासाठी मला खूप कष्ट घ्यावे लागणार होते. आम्ही आमचे घर म्हणजे अक्षरश: गोंधळ करून ठेवला होता. पहिले म्हणजे आशिष पिण्याचा शौकीन होता. वाईनपासून स्कॉचपर्यंतची पेये तो मनापासून एन्जॉय करायचा. त्याचा त्रास नव्हता, पण संपल्यावर बाटल्या टाकायला मागायचा नाही. पिण्याबाबतीत त्याचा एक नियम होता. रोज फक्त एक पेग. घरी एखादा नवा ब्रान्ड आणला की “घेणार का थोडी?” हे मात्र तो न चूकता मला विचारायचा आणि ‘नाही’ हे माझे ठरलेले उत्तर असायचे. त्याने मला कधीही पिण्यासाठी जबरदस्ती केल्याचे आठवत नाही एवढा तो जंटलमन होता. फक्त एकदोनदा “हे न पिता तुम्ही कसे काय जगू शकता यार?” असा टोमणा मारलेला माझ्या लक्षात आहे.
का कोण जाणे, पण त्याला मोकळ्या बाटल्यांचे विलक्षण आकर्षण होते. आणलेल्या बाटल्या संपल्या तरी तो टाकायला मागत नसे. तसाच जपून ठेवायचा. या त्याच्या सवईमुळे आमच्याकडे वेगवेगळ्या आकारांच्या बाटल्यांचे कलेक्शनच झाले होते. फ्लॅटवर एवढ्या बाटल्या झाल्या होत्या की रंगीबेरंगी लाईट्स लावल्या तर आमचा फ्लॅट म्हणजे एखादा बारच वाटला असता. सगळ्यातआधी मला तो रिकाम्या बाटल्यांचा स्टॉक घराबाहेर काढावा लागणार होता. नशीब आशिष आऊटडोअरला होता नाहीतर त्याने तो काढूच दिला नसता. कचरा न्यायला येणार्‍या माणसाला मी आगाऊ शंभर रुपये देऊन तो स्टॉक उचलण्यासाठी बोलवून आणला. शिवाय एकट्यावरच त्या कामाचा लोड येऊ नये म्हणून मी त्याला मदतही केली. एवढा पुढाकार घेऊन त्याच्याबरोबर काम करतोय म्हटल्यावर तो माझ्याकडे ‘एवढासा पोरगा आणि एवढी दारु पितो?’ अशा नजरेने बघू लागला. त्याने मला ‘एवढे जास्त पिणे आरोग्यासाठी धोकादायक असते.’ असा उपदेशाचा डोसही दिला. मग त्याला या सगळ्या बाटल्या माझ्या नाहीत हे सांगावे लागले पण त्याला ते पटलेले दिसले नाही. पटो अथवा न पटो विचार करायला वेळ नव्हता, काम महत्वाचे होते म्हणून मी त्यावर लक्ष केंद्रित केले.
घरातल्या एकुणएक बाटल्या आणि टेबलावरचा जुना झालेला सिगरेटचा अॅश ट्रे काढून टाकल्यावर फ्लॅटला जरा घराची कळा आली. मी आमचे मुलत: पांढरा रंग असणारे आणि वापरून वापरून तपकिरी पडून प्राचीन काळचे वाटावेत असे टॉवेल लपवून ठेवले. फ्लॅटचे ग्रील आणि बेडरुमचा काही भाग सुशोभित करणार्‍या आमच्या अंडरविअर्स एका बॅगमध्ये घालून बेडखालच्या स्टोरेजमध्ये टाकून दिल्या. अगदी फॅन साफ करण्यापासून खूप सारे हाऊसकिपिंग होते आणि ते मी एकटाच करत होतो.
पण काही झाले तरी मला आमचा फ्लॅट चांगल्यापैकी बनवायचा होता कारण आर्या आम्ही रहातोय त्याठिकाणी पहिल्यांदाच येणार होती. एकतर ती आलिशान घरात रहात होती. तिचे घर म्हणजे टीव्हीवरच्या मोठ्या सिरीयलमध्ये दाखवतात तसे होते. एकदम टापटीप आणि आवरलेले. आमच्यात घर आवरायला कोणच नव्हते, त्यामुळे हाऊसकिपिंग थोडे बिघडले होते. तरीही मी हॉलची आवराआवरी करून मळलेले सॉक्स, रुमाल अशा ज्या गोष्टी तिला दिसायला नकोत त्या कुठूनतरी बाहेर डोकावत तर नाहीत ना याची पुन्हा एकदा खात्री केली.
तिच्या घरातल्या टाईल्स एवढ्या स्वच्छ होत्या की त्याचा आरशासारखा उपयोग करता येईल. पाहिले तर अक्षरश: चेहरा दिसायचा. ते तिच्या घरी गेल्यावर एकदा अनुभवले असल्यामुळे मला आमच्या फ्लॅटच्या टाईल्स उगाचच ओल्ड फॅशन्ड वाटायला लागल्या. ओरिजीनली त्या चांगल्याच होत्या पण आम्ही घराचा वापर केवळ लॉजिंग या एकाच उदात्त कारणासाठी करत असल्याने फ्लोअरिंगकडे कधी लक्षच गेले नव्हते. आता आयतेच कारण आल्याने डिटर्जंट पावडर टाकून एखाद्या नवशिक्या ट्रेनीसारखा सगळा फ्लोअर साफ केला तरी मनासारखा निघेना म्हणून त्यात फिनाईल टाकून क्लिनिंगचा दुसरा राऊंड मारला आणि तिथेच माझी चूक झाली.
फिनाईलने लोच्या केला. एका छोटी बादली पाण्यात ते किती टाकायचे असते याची कल्पना नसल्याने मी माझ्या अंदाजाने थोडे जास्तच टाकले. पण माझ्याकडून ते प्रमाण सुमार झाले असावे कारण त्या वासाने माझे मलाच गरगरायला लागले. साला, आशिषने एवढ्या उग्र वासाचा हा प्रकार कुठून आणला होता देव जाणे! तो वास घालवायला सगळ्या खिडक्या उघड्या ठेऊन फॅन पाचवर ठेवायला लागला. तो हेलिकॉप्टरसारखा जोशात फिरणारा फॅन गरम होऊन पडतोय की काय असे वाटायला लागले पण तो फिनाईलचा विशिष्ठ वास त्याला दाद देईना. मग दुकानात जाऊन रुम फ्रेशनरची बाटली आणून मारावी लागली तेव्हा कुठे बरे वाटले. त्या प्रसंगाने काही झाले तरी फिनाईल हा प्रकार आयुष्यात पुन्हा वापरायचा नाही असा निश्चय मनाशी करून टाकला.
एकतर ती दुपारी येणार होती म्हणजे जेवणाचा प्रश्न होता. ती घरी आल्यावर पुन्हा जेवायला बाहेर जाणेही बरे दिसले नसते. तिलाही, आणि मला तर ती घरी आल्यावर बाहेरच जायचे नव्हते. म्हणून जेवणाची व्यवस्था मी आधीच करून घेतली. तिला मॅक्डीमधला बर्गर खूप आवडायचा म्हणून मी मॅक्डीमधून बर्गर्स, फ्रेंच फ्राईज आणि स्प्राईट आणले. शेवटी घराची स्वच्छता आणि खाण्याची व्यवस्था याची सगळी तयारी झाल्यावर मी तिची वाट पहात बसलो.
मी तिला बिनचूक पत्ता दिला होता शिवाय वॉट्सअॅपवरून लोकेशनही शेअर केले होते. त्यातही गफलत नको म्हणून रिक्षातून उतरल्यावर कसे यायचे हे तिला सांगितले होते. वास्तविक तिला बरोबर घेऊनच यायची माझी इच्छा होती पण आम्हा दोघांना एकत्र पाहून सोसायटीत बोंबाबोंब झाली असती. आधीच भाडेकरु आहोत म्हणून लोक आमच्याकडे वेगळ्या नजरेने पहायचे. त्यात फ्लॅटवर मुली येणे वगैरे प्रकार चालणार नाहीत ही मालकाची अट होती आणि आजपर्यंत तरी आम्ही इमानेइतबारे ती पाळत आलो होतो.
मला जास्त वेळ वाट पहावी लागली नाही. आर्या वेळेवर आली. लवेंडर कलरच्या वनपीसमध्ये ती एखाद्या फुलपाखरासारखी दिसत होती. त्यात मोकळे सोडलेले केस तिची अजून एक युएसपी होती. बाहेरच्या कडक उन्हातून आल्याने तिला धाप लागली होती. आल्या आल्या तिने सोफ्यावर अंग टाकले आणि काहीतरी चिल्ड प्यायला आण म्हणून ऑर्डर सोडली. मी हॉलमधल्या फॅनचा रेग्युलेटर फिरवून त्याचे स्पीड वाढवले. पंख्याच्या वार्‍याने ती थोडी कंम्फर्टेबल झाली. तिला कोल्ड्रिंकमध्ये बर्फ टाकून प्यायला आवडायचे म्हणून मी तिला बर्फ टाकून स्प्राईटचा ग्लास दिला. लगेच तिने तो ग्लास जणू व्हिस्कीचा असल्याप्रमाणे सिप मारायला चालू केले. कोल्ड्रिंक पिता पिताच तिने आशिष आऊटडोअरला असल्याचे माझ्याकडून कन्फर्म करून घेतले.
स्प्राईट पिऊन झाल्यावर ग्लास बाजूला ठेऊन तिने आमच्या हॉलवर नजर फिरवली. शेवटी ती खिडकीजवळ आली. सोसायटीच्या आवारात असणारी हिरवीगार झाडे, त्यातून पलिकडे दिसणारा हायवे आमच्या खिडकीतून पाहिला तर एखाद्या लॅन्डस्केपसारखा दिसत होता. हायवेच्या दोन्ही लेनमधून चाललेली तूरळक वाहतुक त्या सौंदर्यात भर टाकत होती. आमच्या हॉलची फ्रेंच विंडो अक्षरश: लॅन्डस्केप फोटोसारखी वाटते हे तिने मला एखाद्या लहान मुलीच्या उत्साहात सांगितले. त्याचा शोध आजपर्यंत आम्हांला लागलाच नव्हता!
मी माझी पुस्तके आणि आशिषने आणलेल्या सीडीज हॉलमधल्या स्टडी टेबलवर व्यवस्थित रचून ठेवल्या होत्या. एरव्ही टेबलावर अॅश ट्रे, बाईकच्या चाव्या, आमचे रुमाल, कंगवा, अमेझॉनवरून काहीतरी मागवून झाल्यावर त्याची रिकामी झालेली खोकी असा किंमती ऐवज पडलेला असायचा. पण नको त्या वस्तूंची कायमची विल्हेवाट लावून मी टेबलही बर्‍यापैकी आवरला.
रविवार असूनही मी कपडे धुवायला काढली नाहीत. तो कार्यक्रम काढला असता तर काही खरे नव्हते. सार्‍या घरभर ती वाळत टाकावी लागली असती. आर्या येणार म्हटल्यावर त्या कामावर फुली पडली आणि आज कपडे धुवायचे नाहीत या नुसत्या विचारानेच कोण आनंद झाला! खूप कंटाळवाणे काम आहे ते!
हॉलचे इन्सपेक्शन झाल्यावर तिने विचारले, “जेवलास तू?”
“नाही अजून.”
“मग काय करणार आहेस? नाहीतर मॅगी आहे? आपण मॅगी करुया पटकन.”
“नाही.”
“मग आता?”
“ऑर्डर करुया काहीतरी?”
“काय?”
“मॅक्डीमधून काही मागवूया?”
“किती वेळ लागेल यायला?”
“येईल लगेच.”
“मग कर. माझे मॅकव्हेजी मिडीयम आणि स्प्राईट विथ आईस.”
तिची ऑर्डर घेतली आणि मी किचनमधून अगदी तीच मघाशी आणून ठेवलेली मॅक्डीची ऑर्डर बाहेर आणून टेबलवर ठेवली. मॅक्डीचे बर्गर पाहून एखाद्या लहान मुलीसारखा तिला आनंद झाला. अचानक सोफ्यावरून उठून तिने मला घट्ट मिठी मारली आणि चक्क ओठांवर किस केला, “सम्या, आय लव्ह यू यार… मला आत्ता या क्षणाला बर्गर खायची खूप इच्छा झालेली.”
माझ्याबरोबर काय झाले ते मला क्षणभर कळलेच नाही. मी त्या तंद्रीतच होतो, त्यातूनही तिनेच बाहेर काढले, “हॅलो, आत्ता फक्त किस केलाय…खायचंय आपल्याला. खूप भूक लागलीये. चल बस लवकर..” असे म्हणत तिने बाजूची खूर्ची ओढून मला ऑफर केली. त्यावर बसत तिची फिरकी घ्यायची मला हुक्की आली, “काय म्हणालीस आत्ता तू?”
“खायचंय आपल्याला. चल बस लवकर..”
“नाही त्याच्या आधी-”
“आत्ता फक्त किस केलाय…”
“नाही त्याच्याही आधी-”
“आय लव्ह यू.”
“ते नाही. त्यानंतर…”
“अंऽऽऽऽ अजून काय बोलले मी? एवढंच तर बोलले.”
“आठव आठव जरा डोक्याला ताण देऊन.”
तिने खूप आठवायचा प्रयत्न केला पण तिला खरोखर आठवले नसावे. मग मीच तिला मदत केली.
“कुणालातरी या क्षणाला काहीतरी खायची खूप इच्छा झालेली…”
माझ्या बोलण्याचा रोख कळल्यावर ती लाजेने लाल झाली.
“अॅक्च्युली हो यार…खूप दिवस मॅक्डीला नाही गेलो आपण.”
“मी वेगळाच विचार करतोय.”
“काय?”
“कुणाची काही प्रबळ इच्छा होईल असे मी तर अजून काही केले नाही आणि अचानक तुला खावेसे वगैरे कसे काय वाटले याचा.”
ती खूप लाजली आणि अक्षरश: गोंधळून गेली. मी असा काही बोलेन हे तिने अपेक्षिलेच नसावे. माझ्या गालावर एक हलकेच चापट मारत ती बोलली, “मिस्टर समीर देशमुख, जास्त रोमँटिक व्हायचा विचारही करू नका आता. टेबलवर बर्गर्स आपली वाट पहाताहेत. तेव्हा प्लीज…सर्व्ह युवरसेल्फ.”
“अजून काय खावसं वाटतंय?”
“अं?”
“बर्गरबरोबर अजून काय काय खावसं वाटतंय तुला?” मला तिला चिडवायचेच होते.
“तुला. आणि प्रिसाईजली तुझ्या ओठावरचा तो तीळ. खाऊ का सांग? लगेच खाते.”
“चल बर्गर खा आधी.”
माझे ओठ आणि त्यावरच्या तीळावरून ती मला जाम चिडवायची. माझ्या ओठावरच्या तीळासारखा तीळ तिच्या ओठांवर असायला हवा होता अशी तिची खंत होती. बर्‍याचदा त्याला हात लावून “तो खरा आहे का रे?” असे मला विचारायची. पण तिला तो जाम आवडायचा हे मात्र नक्की!
बर्गरवर ताव मारत ती खिडकीतून हायवेचे निरीक्षण करत होती आणि मी तिचे! किती गोड मुलगी होती ती! माझ्या आयुष्यात येऊन माझे आयुष्यच बदलून टाकले होते तिने. केवळ ऑफिस आणि बॅनर्जी असलेल्या माझ्या रुक्ष आयुष्यात तिच एक हिरवळ होती. माझी काळजी घेणारी, माझ्यावर खूप खूप प्रेम करणारी. माझ्यासाठी तिच्या बाबांबरोबर भांडणारी. ती माझ्या आयुष्यात आली ही कल्पनाच स्वप्नवत होती.
आमचे लंच झाल्यावर रिकाम्या झालेल्या प्लेट्स मी किचनच्या सिंकमध्ये ठेवल्या आणि हात धुतले. तिने हात धुवायचा बहाणा करत त्या प्लेट्स धुवून घेतल्या. “कशाला प्लेट्स धुतल्यास?” विचारल्यावर “असू दे रे…मलाही त्या धुवायला येतात ते दाखवायचे होते तुला. म्हणजे लग्नानंतर तुझे एक काम कमी!” हे उत्तर!
ओले झालेले हात पुसत आमचे किचन न्ह्याळत ती बोलली, “छोटे पण छान आहे रे तुमचे किचन.”
“बेडरूम तर खूप भारी आहे.”
“मग काय विचार आहे?”
“कसला? मी जस्ट सांगितले भारी आहे म्हणून…”
“आशिष नक्की आऊटडोअरलाच आहे ना?”
“म्हणजे?”
“म्हणजे आज आत्ता वगैरे नाही ना येणार? आपल्याला सरप्राईज द्यायला?”
“नाही गं. काल रात्रीच फोन आला होता त्याचा. पुण्यात आहे तो. परवा येणाराय. का? असे का विचारलेस?”
लाजेने गोरीमोरी होत ती थोडी चाचपडली. तिच्या मनात काय चालले असावे याचा मला अंदाज आला. पण लगेच स्वत:ची बाजू सावरत तिने माझा अंदाज घ्यायला सुरवात केली, “मग काय प्लान आहे पुढचा?”
“तुझ्याशी लग्न करायचा.”
“बावळट, तो नाही विचारत मी. आजचा काय प्लान आहे?”
“सध्या तरी काही विचार केलेला नाही. तुला आमचे घर पहायचे होते, ते तू पाहिलेस.”
“पण मी बेडरुम नाही पाहिली अजून.”
“पाहू शकतेस मग. दोन पावले चाललीस की डाव्या बाजूला आहे.”
“एकटीच पाहू?”
“मला वाटतं एकटीने पाहून घेतलीस तर बरे होईल. मी दाखवायला आलो की तुला त्रास होईल.”
“कसला?”
“हो! जसे काही माहितच नाही मी काय बोलतोय ते!”
“मग चल दाखव तर. मलाही आज तुझे डेअरिंग पहायचे आहे. थएिटरमधल्या अंधारातला किस आणि प्रायव्हेट बेडरुममधला किस यातला फरक पाहूया काय असतो तो.”
“वा! आज काय मूड आहे तुझा? मुलींनी खाऊ नये असे काही खाऊन तर नाहीस ना आली?”
“नाही रे…असंच…फ्लर्ट काय तुम्हा मुलांनाच करता येतं का? आम्ही नाही करू शकत?”
तिच्या या आक्रमक पवित्र्याने मी मात्र नर्व्हस झालो.
मी बेडरुमचा दरवाजा उघडला आणि आतून एसीच्या थंडगार हवेची झुळूक बाहेर आली. आशिषने फ्लॅटच तसा निवडला होता. भाडे थोडेसे जास्त होते पण घरात एसी, फ्रीज, टीव्ही, ओव्हन या सगळ्या सोयी होत्या. भाड्याच्या फ्लॅटमध्ये रहात असलो तरी ते घर म्हणजे जणू आमच्या बाबांचे घर आहे अशा तोर्‍यात आम्ही तिथे रहात होतो.
आर्या बेडरुममध्ये आत येताना थोडी अडखळली पण आतले वातावरण पाहून ती अक्षरश: उडालीच. आम्ही बेडरुमच तशी झकास ठेवली होती. बेडरुम ही माझी विरंगुळ्याची जागा असल्याने तिथला अस्ताव्यस्तपणा मला अजिबात आवडायचा नाही. मी माझे लिखाण हॉलमधल्या टेबलवर बसून न करता बेडरुममध्ये करायचो. एकंदरीत हॉल आशिषचा आणि बेडरुम माझी असे आमचे कॉमन अंडरस्टॅडिंग होते. तो घरी असला की टीव्ही चालू करून हातात सिगरेट घेऊन हॉलमध्ये मस्त झुरके मारत बसायचा आणि मी बेडरुममध्ये आडवा होऊन एखादे पुस्तक वाचत असायचो किंवा काहीतरी लिहीत बसायचो.
पण आर्या येणार म्हणून मी एक गंमत प्लान केली होती. माझ्याकडे मोबाईलमध्ये असणार्‍या तिच्या काही फोटोंचे प्रिंट काढून त्यावर ‘मिस यू बार्बी – लव्ह यू आर्या-’ असे मेसेजेस लिहून मी बेडरुमच्या भिंतीवर चिकटवले होते. तिच्यासाठी हे माझे सरप्राईज होते. शिवाय लंच सुरु करण्याआधी मी बेडरुममध्ये परफ्युम मारून एसी चालू करून आलो होतो. वास्तविक परफ्युमच्या सुवासाने वातावरणात एक प्रकारचा रोमँटिकपणा आला होता. ती आत आल्यावर लगेचच एसीच्या थंडीने कुडकुडली म्हणून मी फॅन बंद केला.
भिंतीवरचे स्वत:चे फोटो न्ह्याळन्यात ती गुंग झाली, “वाऊ! खूपच तयारी केलीये कुणीतरी! पण काहीही म्हण तू जाम रोमँटिक आहेस यार!”
“हो. माहिताय मला.”
“आणि खरोखर तुमची बेडरूमही भारी आहे!”
“कायमचे शिफ्ट व्हायचेय इथे?”
“गप्प बस. तुला दुसरे काही सुचत नाही का?”
ती आत आल्यावर मी दरवाजा पुढे केला आणि अचानक तिच्या चेहर्‍यावर नर्व्हसनेस दिसू लागला. मी काहीतरी बोलण्याची ती वाट पहात होती पण माझ्या तोंडातून शब्द निघत नव्हता. मग तिच्या अगदी जवळ जाऊन मी तिच्या खांद्यावर हात ठेवले आणि त्या काळ्याभोर डोळ्यांत हरवून गेलो. काहीशा संकोचाने तिची नजर खाली झुकली. खरं म्हणजे ही नेहमीची आर्या वाटत नव्हती. तिचा परफ्युम, मोकळे सोडलेले केस, ते बोलके डोळे आणि अचानक तिचे गप्प होणे काहीतरी सुचवित होते पण तात्काळ तो विचार मी मनातून काढून टाकला. त्याऐवजी हळूवारपणे मी तिचा हात हातात घेऊन तो माझ्या ओठांना लावला. काहीही न बोलता तिनेही माझ्या हाताचा अगदी तसाच किस घेतला. मी हळूच माझा हात तिच्या कमरेभोवती घालून तिला जवळ घेत माझे ओठ तिच्या ओठांजवळ नेले. तिने माझ्या ओठांवर बोट ठेवत “नको प्लीज…” म्हणून नकार दिला.
माझ्यातली शक्तीच संपली. माझ्याने पुढचे धाडस होणे शक्यच नव्हते. प्रेमात दोघांची उत्कटता खूप महत्वाची आहे. दोघांचीही तेवढीच ओढ असेल तर तो प्रणय वेगळा असतो पण जोडीदाराचा काहीही विचार न करता केलेले कोणतेही कृत्य म्हणजे जबरदस्तीच हे माझे प्रामाणिक मत होते. शिवाय ती नको म्हणत असताना तिला कुठल्याही प्रकारे दुखवणे माझ्या दृष्टीने चुकीचे होते. मी तिच्यापासून मागे सरकलो आणि दरवाजाकडे वळून तो उघडणार इतक्यात ती मला घट्ट बिलगली. तिचा स्पर्श मला वेडा करत असला तरी तिच्या देहाचा कंप मला जाणवत होता. काहीही न बोलता बराचवेळ आम्ही एकमेकांच्या मिठीत तसेच उभे होतो. एकमेकांना सोडावेसेच वाटत नव्हते. फक्त मिठीत असण्यातही काय सुख असते ते आम्ही दोघे अनुभवत होतो.
“समीर, मला सतत तुझ्या मिठीत असावेसे वाटते.”
“आणि मलाही बार्बी!”
“कशाकशाचीही भीती वाटत नाही.”
“कसली भीती?”
“कसलीही. तू असलास की बस्स. बाकी काही नको.”
मग मिठी सैल करून तिने स्वत:हून माझ्या ओठांवर ओठ टेकवले. माझे डोळे आपोआप बंद झाले. ती फक्त ओठांवर ओठ टेकवून थांबली नाही तर माझ्या ओठांचा चावा घेऊन तिने मला एका दीर्घ चुंबनात अडकवले. क्षणाक्षणाला ती आक्रमक होत होती आणि तिचा हल्ला झेलणेदेखील एक गोड आणि हवाहवासा अनुभव होता. मोकळा श्वास घ्यायला ती बाजुला झाली असेल पण मी अधीर झालो होतो. तिच्या मोकळ्या केसांतून हात फिरवत मी तिच्या मानेवर ओठ टेकवले तशी ती चमकली.
“मानेवर किस केलास तर पुढे काय होईल याला मी जबाबदार नाही,” तिने अशी वॉर्निंग दिल्यावर मी थोडासा अडखळलो आणि मानेचा ऑप्शन सोडून पुन्हा तिच्या ओठांबरोबर माझे ओठ लॉक केले. एकदोनदा तिने स्वत:हून केस बाजूला करून मान उघडी करून देऊन माझा मनोभंग करायचा प्रयत्न केला पण माझ्याने धाडस झाले नाही. शेवटी तिनेच माझे केस ओढून ओठांचा किस अर्ध्यावरच थांबवत माझे ओठ तिच्या मानेवर टेकतील अशा बेताने मान झुकवली. मी तिची एकापाठोपाठ कितीतरी चुंबने घेतली. तिच्या सुखात नहात असलेल्या गोड आवाजाने मी धुंद झालो होतो.
पण मानेवरच्या चुंबनानी तिला काय झाले देव जाणे, आक्रमक होऊन तिने मला बेडवर खेचलेे. तिचा आवेग सहन करने माझ्यासाठी खरे आव्हान होते. मी िद्वधा मनस्थितीत होतो. तिचा सहवास तर हवा होता पण तोल जायला नको होता. एव्हाना दोघांच्याही अंगावरची कपडे निघून फ्लोअरवर केव्हा पडली हे आम्हां दोघांनाही समजले नाही. तिचे सौंदर्य एखाद्या दोषविरहित परिपूर्ण संगमरवरी मुर्तीसारखे होते. तिचा प्रत्येक स्पर्श मला मोहून टाकत होता. माझ्याने पुढे काहीही करायचे धाडस होत नव्हते पण एका फसव्या क्षणाला माझा संयम सुटला.
आम्हा दोघांनाही हवेहवेसे होते ते एकमेकांना द्यायचा आम्ही प्रयत्न करत होतो. कितीतरीवेळ आम्ही एकमेकांशी खेळत होतो. दोघांनाही मिठीतून बाजूला व्हायचे नव्हते. एकमेकांचे गरम श्वास अनुभवत दोघेही एकमेकांच्या =दयाची धडधड ऐकत होतो. एका अत्त्युच्च क्षणाला ती आनंदाने चित्कारली आणि तिची नखे माझ्या उघड्या पाठीत घट्ट रुतली. मी ही थकून लहान मुलासारखा तिच्या कुशीत शिरलो. माझ्या केसांतून नाजुक बोटे फिरवत ती लहान मुलासारखे मला कुरवाळत होती एवढे मला आठवते. त्यानंतर वेळेचा आणि आमचा संबंध तुटला. किती वेळ आम्ही एकमेकांच्या मिठीत निद्रिस्त होतो ते समजलेच नाही. संध्याकाळी जाग आली ती तिच्या मोबाईलच्या रिंगटोनने!

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # 13

close-up-couple-dark-792777

“लाडू घे समीर.” त्यांनी अशा आवाजात ऑर्डर सोडली की त्या आवाजाला मिलीटरीत बर्‍याचजणांची घाबरगुंडी उडाली असेल यात शंकाच नव्हती.
मी त्यांच्या आज्ञेचे पालन करून एक लाडू उचलला आणि तो खायचा प्रयत्न केला. कमालीचा कठीण होता. त्यात दात घुसलेच नाहीत. तो रव्याचा होता की फेविकॉलचा कळायला मार्ग नव्हता. शिवाय माझ्या प्रत्येक हालचालीवर बारीक नजर ठेवायला अंकल समोरच बसले असल्याने त्यावर जास्त वेळ दवडणे योग्य वाटत नव्हते. दोनवेळा चावायचा प्रयत्न करूनही तो लाडू काही केल्या दात लावू देईना म्हणून त्याचा नाद सोडून मी मघाशी बाजूला ठेवलेला राहिलेल्या चहाचा कप उचलला.
“मग काय ठरवले आहेस तू?”
अंकलनी माझी इंटरव्युव्हच चालू केली. ते नेमके नोकरी की छोकरीबद्दल विचारत होते हे समजायला मार्ग नव्हता. तरीही मी उत्तर दिले नाही कारण माझ्याकडे दोन्ही गोष्टींची काँक्रीट अशी स्ट्रॅटेजी नव्हती. मी काही बोलत नाही ते पाहून त्यांनी पुन्हा डिवचले, “तुझा पुढचा प्लान काय आहे?”
“तुमच्या या सुंदर बाहुलीशी लग्न करणे ही माझी पहिली प्रियॉरिटी आहे.” हे मी स्वत:शीच बोललो पण तोंडातून आवाज निघाला नाही.
“मी काहीतरी विचारतोय तुला समीर,” ते नाराज होऊन मी बहिरा आहे की काय अशा प्रश्नार्थक मुद्रेने आर्याकडे पहायला लागले. तिच्या चिमट्याने मला वर्तमानकाळात आणले. मी प्रसंगाचे गांभीर्य विसरून येडपटासारखा आमच्या हनिमुनच्या विचारांत हरवलो होतो. माझे मन मला सिमला, मनाली यासारख्या बर्फाळ प्रदेशात घेऊन चालले होते, त्याला आवर घालून त्यांच्या हॉलमध्ये परत आणायला बराच प्रयास करावा लागत होता.
“अॅक्च्युली आर्या आणि मी…” आर्याने माझ्या मदतीला यावे असे मला वाटत होते पण ती मात्र काहीच बोलत नव्हती.
“आर्याला मी नंतर विचारेन, तुझा निर्णय काय आहे ते सांग.”
“तुमची परवानगी असेल तर मी तिच्याशी आनंदाने लग्न करेन.” देव जाणे मी एका दमात एवढे कसा बोलू शकलो! बहुतेक गोमातेचा आशिर्वाद कामी आला असावा. माझ्या या निर्णयावर एका मुलीचा बाप म्हणून त्यांच्या चेहर्‍यावर आनंद यायला हवा होता पण तो मला दिसला नाही. उलट माझे बोलून संपल्यावर त्यांनी त्यांची नजर आर्यावर रोखली. म्हणजे मी जे खूप धाडस करून बरळलो ते तिला ठीक वाटतंय का ते विचारायला! याबद्दल मला फिकीर नव्हती. तिच्या चेहर्‍यावर माझ्याबद्दलचे कौतुक दिसत होते पण अचानक ती नर्व्हस झाली. कहानी मे ट्वीस्ट? म्हणजे मॅटर खरोखर सिरीयस होता, जो मला एवढा वाटत नव्हता. मला कधी कधी सिरीयस गोष्टी सिरीयस आहेत ते कळत नाहीत. सिरीयसली! आर्या काहीच बोलत नाही ते पाहून पुन्हा ते माझ्याकडे वळले.
“फाईन. तू तिची व्यवस्थित काळजी घेशील?”
“हो खूप चांगली.” हे मी त्यांना ऐकू जाईल असे मोठ्याने म्हणालो आणि “तिला सुखी आणि आनंदी रहाण्यासाठी काय लागते याची मला चांगलीच जाणीव आहे.” हे मनातल्या मनात!
“माझ्या मुलीला जे हवे असते ते ती मिळवतेच. तिला नकार ऐकायची सवय नाही, याची तुला कल्पना आहे?”
“हो सर.”
“मला सर म्हणू नको.”
मी तिच्या पप्पांबरोबर बोलतोय हे लक्षातच आले नाही. माझ्यासाठी हा एक प्रकारचा इंटरव्युव्हच होता, त्यामुळे मला एखाद्या एमएनसी कंपनीच्या कॉर्पोरेट ऑफिसमध्ये इंटरव्युव्हसाठी बसल्याचा फील येत होता.
“मग काय म्हणू तुम्हांला?” मी त्यांना पप्पा म्हणायचे, अंकल की मामा याचा मला पत्ताच नव्हता म्हणून मी आधीच विचारले. पुन्हा कन्फ्युजन नको!
“अंकल म्हटले तरी चालेल.”
“यस सर..सॉरी अंकल.”
“आणखी एक गोष्ट, तू जर हुंड्याचा वगैरे विचार करत असशील तर आर्या तुझ्याबरोबर लग्न करणार नाही, हे आधीच सांगून ठेवतो. मला हुंडा वगैरे प्रथा अजिबात मान्य नाहीत.”
मी आर्याकडे पाहिले. तिने खांदे उडवले म्हणजे हा आम्ही तयारी केलेला प्रश्न नव्हता. पण मी हुंडा वगैरे घेणार नाही हे लॉजिकल होते. तसे मी अंकलना प्रामाणिकपणे सांगितले. खरं म्हणजे आम्ही त्यांना एक फॉर्मेलिटी म्हणून विचारत होतो आणि त्यांनी भलतेच सिरीयस घेतले होते. त्यांचे एका पाठोपाठ एक बाउंुसर फेस करून माझा जीव मेटाकुटीला आल्यावर मग त्यांनी आपला मोर्चा आर्याकडे वळवला, “तरीही तुला समीरशीच लग्न करायचे आहे?” हा ‘तरीही’ शब्द त्यांनी का वापरला ते मला समजले नाही.
“मी तुम्हांला आधीच सांगितले आहे पप्पा.”
“मला पुढे जाऊन एकमेकांच्या तक्रारी नको आहेत.”
“तसे होणार नाही. मला माहित आहे, तो माझी खूप चांगली काळजी घेईल.” माझी शहाणी पोर ती!
“पैशांचे काय? जगायला नुसते प्रेम उपयोगाला येत नाही.”
“आम्ही दोघेही वर्किंग आहोत.”
“पण एकाला नोकरी सोडावी लागली तर?”
सासरेबुवा आमच्या न झालेल्या बाळांचा विचार करत असावेत या कल्पनेने मला खूप छान वाटले! बी सिरीयस समीर! यार, हा काय लोच्या आहे कळत नव्हते. प्रसंग काय आहे, मी काय विचार करतोय!
“आम्ही मॅनेज करू.” आर्या खूप आत्मविश्वासाने बोलली.
“नक्की?”
“हो पप्पा.”
“आणखी एक गोष्ट, मला वाटतं समीर तुझ्या आईबाबांची परवानगी घेतलीच असशील.”
“नक्की घेईन.”
“म्हणजे?” आश्चर्याने भूवया वर करत हा प्रश्न विचारल्यावर त्यांना ‘नक्की घेईन.’चा अर्थही माहित नाही की काय अशी मला शंका आली. नुकतेच काय ऐकले यावर त्यांचा विश्वास बसत नव्हता. त्यांनी अविश्वासाने पुन्हा मला विचारले, “म्हणजे आर्याबद्दल तू अजून घरी सांगितले नाहीस?”
आर्याने मला चिमटा काढून ‘हो.’ म्हणायला सांगितले पण मी जणू हरिश्चंद्राचा वंशज असल्याप्रमाणे माझ्यातला प्रामाणिकपणा नको त्यावेळी उफाळून यायलाच हवा होता.
“अजून नाही. मी तुमच्या परमिशनची वाट पहात होतो. तुमचे ओके असेल तर मी माझ्या घरी लगेच सांगतो.” मी हळूच त्यांच्या कोर्टमध्ये बॉल ढकलला. एक कॉर्पोरेट ट्रिक!
वास्तविकपणे प्रामाणिकपणा लाँग रनमध्ये कधीही चांगली फळे देतो असे कुणीतरी म्हटले आहे पण अंकलच्या चेहर्‍यावरून माझ्या बाजूला बसलेले त्यांचे एकुलते एक फळ मला मिळेल की नाही याची जरा शंकाच आली. मी माझ्या घरातल्यांबरोबर आर्याचा विषय अजून डिस्कस केला नाही हे त्यांना अजिबात रुचले नव्हते हे त्यांच्या चेहर्‍यावरून लगेच समजून येत होते. आर्याकडे पाहून त्यांनी तसा हावभाव केलेला माझ्या नजरेतून सुटले नाही. मात्र आर्या काहीच बोलली नाही, ती खाली मान घालून उभी राहिली. तिची नजर मी एक गोष्ट खोटी बोललो असतो तर चालले असते असे सांगत होती. खरे म्हणजे माझ्या घरच्यांचा काही प्रॉब्लेम नव्हता. अंकलना आर्याबद्दल घरच्यांशी बोललोय म्हणून विषय तिथल्या तिथे संपवता आला असता. पण मला प्रत्येक गोष्ट मिळवायला स्ट्रगल करावेच लागते. किंबहुना एखादी गोष्ट चालत माझ्याकडे आली तरी मी त्याबरोबर स्ट्रगलचे कॉम्बो पॅक निवडतो आणि तो गुंता सोडवता सोडवता जीव नकोसा होऊन जातो आणि मग शेवटी हवी असलेली गोष्ट मिळाल्याचा आनंद मिळतो. तो मात्र काही औरच असतो.
बहुतेक माझा इंटरव्युव्ह संपला असावा कारण त्यानंतर कुणीही मला प्रश्न विचारले नाहीत, अगदी आर्यानेही. तिच्याकडे मी नंतर बघायचे ठरवले. स्वत:च्या घरी बोलवून माझ्याशी अनोळखी असल्यासारखी वागत होती. इतरवेळी बोलून बोलून जीव नकोसा करून सोडायची. लगेच इंटरव्युव्हमध्ये पास झालो की फेल ते विचारायची सोय नव्हती. पुन्हा मला एकट्याला सोडून आर्या व अंकल गायब झाले. आंटी किचनमध्ये गेल्या आणि गरमागरम पोह्यांची प्लेट घेऊन बाहेर आल्या. वा! मला भूक लागल्याची पुन्हा एकदा जाणीव झाली.
मी आमरण उपोषणातून उठल्यासारखा त्या प्लेटीवर तुटूनच पडलो. बरे झाले अंकल नव्हते नाहीतर खाण्याच्या बेसिक मॅनर्स न पाळल्याबद्दल त्यानी मला तात्काळ घराबाहेर काढले असते. अंकल एकदा गेले ते कुठेतरी गायबच झाले. मग आर्या व आंटीला सांगून मी तिच्या घरातून निघालो ते तडक आमच्या फ्लॅटवर आलो. सुट्टीदिवशी कपडे धुणे हा खरोखर ताप होता आणि लग्न होईपर्यंत तो मला सोसावाच लागणार होता.

दुसर्‍यादिवशी आर्याला भेटलो. कर्नलसाहेबांचा काय निर्णय होता ते जाणून घेणे महत्वाचे होते. ती खूप एक्सायटेड होती पण पप्पा नेमके काय म्हणाले ते सांगायचे नाव घेत नव्हती. याबाबतीत ती खूप दुष्ट आहे. मला हवीहवीशी असणारी एखादी गोष्ट अशी लगेच सांगत नाही. त्यासाठी खूप तडपवते. माझा जीव टांगणीला लागला होता, तरीही मी अंदाज घेण्याचा प्रयत्न केला.
“मग काय म्हणाले कर्नलसाहेब?”
“त्यांनी तुला रिजेक्ट केले.” हसू दाबत ती बोलली. माझी शंका खरी ठरली आणि मी खूप निराश झालो.
“काय? आणि तू हसते आहेस त्यावर?”
माझ्याकडे दुर्लक्ष करत ती पुढे बोलली, “ते काय म्हणाले माहित आहे?”
“काय?” आता रिजेक्टच केले आहे तर ते काय बोलले त्याचा माझ्यावर काही एक फरक पडणार नव्हता.
“तू एखाद्या क्युट कुत्र्याच्या पिलासारखा आहेस. मला स्मार्ट आणि महत्वाकांक्षी जावई पाहिजे.”
आर्या हातातून निसटल्याची मला खरोखर काळजी वाटत होती, “आता पुढे काय?”
“आता तू मिलीटरी जॉईन कर.”
“शिट याऽऽर… आयुष्यात प्रत्येक गोष्ट मिळवायला मला का स्ट्रगल करावा लागतो?”
“स्ट्रगल करून मिळवलेल्या गोष्टी फार काळ टिकतात. तुमच्याकडून त्या हरवल्या जात नाहीत कारण तुम्हांला त्याची किंमत कळलेली असते.”
“कम ऑन आर्या. हा जोक नाहीये. मी तुला आधीच एक गोष्ट सांगून ठेवतो.”
“काय?”
“जर तुझे पप्पा त्यांच्या निर्णयावर ठाम राहिले तर मला खरोखर तुला पळवून न्यायला लागेल.”
“तू आणि मला पळवून नेणार?”
“ती एवढी मोठी गोष्ट नाही. मला एक व्हॅन आणि आशिषसारखे अजून दोन तीन मित्र अॅरेंज करायला लागतील की झाले काम.”
माझा निश्चयावर खुश होऊन तिने माझ्या शोल्डरवर एक जोराचा पंच दिला. मी कळवळलो पण माझ्याबरोबर पळून यायलाही आर्याचा होकार होता, ते पाहून बरे वाटले.

मी आर्याच्या घरातून निघाल्यानंतर तिच्या आईबाबांचे आणि तिचे तिच्या भावी पतीविषयी डिस्कशन झाले होते. आंटीना जावई म्हणून मी आवडलो होतो पण अंकलना काय प्रॉब्लेम होता माहित नाही. ते मला जावई म्हणून स्वीकारायला तयार नव्हते. त्यांनी आर्याला अजून एकदा विचार करायला सांगितले.
“पप्पा, मी तुम्हांला आधीच सांगितले आहे. मी कुणाबरोबर लग्न करेन, तर ते समीरशीच करेन.”
“मी तुझा पप्पा आहे. मिलीटरीमध्ये असताना माझ्याशी असे बोलायचे असे धाडस कुणीही केले नव्हते.”
“मम्मा बघ ना गं! ही तुमची मिलीटरी नाही पप्पा. मी तुमची एकुलती एक मुलगी आहे. तुम्हाला आठवतं, मी तुमच्याकडे एकदा सायकल मागितली होती. तुम्ही लगेच ‘नाही’ म्हणालात आणि आठवड्यानंतर माझ्या बर्थडेला आणलीत. नंतर तुम्ही मला तुमची काळजीही बोलून दाखवलीत, तुमची गोड मुलगी सायकल शिकताना कुठेतरी पडेल, तिला कुठेतरी लागेल ही तुम्हाला चिंता होती. तरीही माझ्या हट्टापुढे तुम्ही ती आणलीत. आणि आयुष्यातल्या अशा सर्वात महत्वाच्या निर्णयाला तुम्ही ऑब्जेक्ट कसे करू शकता? मला माहित आहे, मी समीरबरोबर खूप खुश राहीन आणि मी तुम्हाला हे देखील सांगते की या निर्णयाबद्दल आयुष्यभर मला कोणताही पश्चाताप रहाणार नाही.”
“मी आब्जेक्ट करत नाही, मी तुला आणखी पर्याय सुचवतोय. कारण हा निर्णय तुझ्या आयुष्यातल्या अनेक महत्वांच्या निर्णयांपैकी एक असेल. म्हणून हा डिसीझन फायनल करताना घाई करू नकोस.”
“मग काय सुचवताय तुम्ही?”
“दुसर्‍या ऑप्शनचा विचार कर. डोन्ट स्टीक टू हिम.”
“शक्य नाही ते पप्पा.”
“नुसतं प्रेम आणि चांगल्या मित्रांनी तुमचं आयुष्य कडेला जात नाही.”
“पप्पा, मी समीरला चांगलाच ओळखते.”
“हो. मी ही त्याला आज पाहिलेय.”
“तुम्हाला तो आवडला नाही?”
“तो खूप साधा आणि भित्रा आहे.”
“अवघ्या काही मिनीटांत एखाद्याला तुम्ही कसे जज करू शकता?”
“चल माझे सोड. तू तरी त्याचे निरीक्षण करत होतीस. तो कोणत्या अँगलने धीट वाटत होता?”
“मला माहित आाहे, तो थोडासा नर्व्हस होता पण सगळ्यांची ओळख झाली की तो रुळेल आपल्यात.”
“पण तो एवढा का घाबरला होता? मी कोण राक्षस आहे का?”
आर्या हसत बोलली, “नाही अहो, तो तसाच आहे.”
“पण मी तुला पुन्हा सांगतो, फायनल डिसीजन घेण्याआधी तू पुन्हा एकदा विचार करावास.”
“मी माझा निर्णय आधीच घेतलाय आणि मी तो बदलणार नाही.”
“तुलाही माहित आहे, तुझ्याकडे अजून एक चांगला ऑप्शन आहे.”
“पण मला तो ऐकायचाही नाही.”
“तो पुढच्या दोन तीन महिन्यांत मुंबईला आपल्याकडे येतोय.”
“मम्मा, मला लग्नच नाही करायचे.” म्हणत चिडलेली आर्या पाय आपटत तिथून निघून गेली.
“आता वेळ बदलली आहे. तिने तिच्या जोडीदाराचा निर्णय घेतला आहे, तिला हवंय ते करू दे. आपण त्या दोघांना आशिर्वाद देण्याचे काम करूया. आणि तसाही समीर वाईट नाही बरं का! अगदी प्रत्येक नवरा तुमच्यासारखाच असायला हवा असे थोडीच आहे?”
“अगं मी दिपकबद्दल बोलत होतो.”
“अहो, माझ्या लक्षातच आले नाही. दिपक असेल तर त्याच्याबद्दल विचार करायला हरकत नाही. पण आर्या ऐकेल की नाही शंकाच आहे.”
“एकदा भेटू तर दे त्या दोघांना. मला खात्री आहे त्याला पाहून ती तिचा निर्णय बदलेल.”
“देव जाणे पोरीच्या मनात काय आहे! आजकाल नुसता समीरच्या नावाचा जप करत असते.”
“आपण तिच्यावर फोर्स नाही करत आहोत. लेट्स होप फॉर द बेस्ट!”

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # 12

hands-1150073_1280

आर्याने सांगितलेल्या एकूण वर्णनानुसार तिच्या पप्पांची शिस्त आणि बाकीच्या गोष्टींचा विचार केला तर ते आमच्या लग्नाला सहजासहजी परवानगी देतील याबाबत मला शंकाच होती. आर्याने खूप प्रयत्नांनी आमच्यात एक मिटींग अॅरेंज केली. मिटींग यासाठी म्हटले की तिने त्या कार्यक्रमासाठी कसे यायचे यावरून मला दमच दिला होता. फॉर्मल कपडेच घालून ये, राऊंड नेकचा टीशर्ट तर चुकूनही घालू नकोस, पप्पांना तो अजिबात आवडत नाही. चप्पल घालून येऊ नकोस, ते ही पप्पांना आवडत नाही. अमके नको तमके नकोच्या त्या पाढ्यात तिच्या पप्पांच्या भीतीने मी तर रंगही विसरलो आणि जॉब इंटरव्युव्हला जातात तसा स्वच्छ पांढरा शर्ट घालून जायचे ठरवले. अगदी टायच घालून जाणार होतो पण टाय घालून बाईकवरून जाणे बरे दिसले नसते म्हणून तो बेत मी रद्द केला.
खरं म्हणजे गर्लफ्रेंडच्या पप्पांना भेटणे म्हणजे एखाद्या जॉब इंटरव्युव्हपेक्षा कठीण काम आहे. समजा एखाद्या इंटरव्युव्हमध्ये आपण फेल झालो तर दुसर्‍या कंपन्यांचे रस्ते आपल्यासाठी मोकळे असतात पण गर्लफ्रेंडच्या अफेअरबाबत हा नियम लागू होत नाही. तिथे दोनच पर्याय असतात, पास किंवा फेल. आपल्याला जर आपली आवडती बार्बी पाहिजे तर काहीही झाले तरी तिच्या पप्पांबरोबरचा इंटरव्युव्ह पास करावाच लागतो. एकतर पप्पा आर्मीमध्ये कर्नल पदावरून रिटायर झालेत हे दहावेळा सांगून आर्याने माझी भीती वाढवली होती. काही चुकले तर उगाचच गोळी वगैरे मारायचे अशी भीती मनात बसली होती. रिटायरमेंटनंतरचे आयुष्य बायको आणि एकुलती एक मुलगी यांच्याबरोबर निवांतपणे घालवायचे म्हणून ठाण्यात एक छानपैकी बंगला घेऊन त्यांचे कुटुंब सुखाने रहात होते.
तिचे पप्पा एकदम शिस्तप्रिय होते. सकाळी बरोबर पाचला उठून मॉर्निंग वॉकला जाणे हा त्यांचा नियमच होता. अगदी मुसळधार पाऊस पडत असला तरीही ते जात असत. हे वेळापत्रक बरीच वर्षे मोडले नव्हते. वेळेच्या बाबतीतही ते अगदीच काटेकोर होते. कुणीही भेटायची वेळ चुकवली की त्यांना अजिबात आवडत नसे. आयुष्याबद्दल त्यांची विशिष्ठ तत्वे होती आणि त्यांना तशी तत्वे सांभाळून आयुष्य जगणारा जावईच हवा होता. त्यांची ती विशिष्ठ तत्वे माझ्याकडे असण्याचा प्रश्नच नव्हता पण तरीही जुगार खेळणारे पाहुया एकदा डाव लावून या विचाराने प्रत्येकवेळी नव्याने जुगार लावतात, तसे मी आर्याच्या बाबतीत नशीब आजमवायचे ठरवले.
तरीही धाडस करून मी निळी जीन्स, तिच्या पप्पांचा नावडता कलर माहित नसल्याने कलरची भानगडच नको म्हणून स्वच्छ पांढरा शर्ट व तपकिरी कलरचा बेल्ट घातला. चांगल्या इंप्रेशनसाठी मस्त परफ्यूम हवा होता जो मी नुकताच आणला होता. शर्टावर गडबडीने स्प्रे केल्यावर मागे त्याचे डाग उठणार नाहीत अशा बेताने मी तो खूप काळजीपूर्वक तीन ठिकाणी स्प्रे केला. एवढी सगळी तयारी झाल्यावर मग तिच्या घराकडे जायला निघालो. कधी नव्हे ती रस्त्यात एक गाय दिसली. बरेच लोक तिला नमस्कार करत होते. एकाच ठिकाणी तेहतीस कोटी देव भेटले म्हणजे मेगा आशिर्वाद मिळवायला ही चांगलीच संधी होती. लगेच माझ्यातला याचक जागा झाला आणि बाईकवरून जाता जाताच तिला स्पर्श करून मी ही नमस्कार करून घेतला. मी ज्या कार्याच्या उद्देशाने घरातून निघालो होतो, त्या कार्यात काहीजरी झाले तरी यश मिळायला हवे होते.
बंगल्याच्या रॉट आयर्नच्या मजबूत गेटमधून मी बाईक आत घेऊन पार्क केली. माझे हसतमुखाने स्वागत झाले, अर्थातच आर्या माझ्या वाटेकडे डोळे लावून बसली होती. घरी घातलेल्या साध्या कपड्यातही ती खूप सुंदर दिसत होती. पण तिच्या सौंदर्यावर फिदा होऊन रोमँटिक होण्यासाठी ही वेळ योग्य नव्हती. एकंदरीत सामोरे जायला लागणारा प्रसंग बाका असल्याचे मी मनातल्या मनात घोकत होतो. प्रसन्न चेहर्‍याने घराचा दरवाजा उघडून तिने मला आत घेतले आणि हॉलमधल्या सोफ्यावर बसायला सांगून माझ्याशी एकही शब्द न बोलता एचआरवाले इंटरव्युव्हसाठी आलेल्या कँडीडेटला एका ठिकाणी बसायला सांगून गायब होतात, तशी ती गायब झाली. बराचवेळ कुणीच माझ्याकडे फिरकले नाही. अशा टेन्शन वाढवणार्‍या ठिकाणी एकट्याला सोडल्याने माझा नर्व्हसनेस वाढत होता. बसल्या बसल्या काय करावे ते समजत नव्हते म्हणून मी हॉलचे निरीक्षण करायला लागलो.
हॉलमध्ये समोरच्याच भिंतीवर लावलेला तिघांचा मोठा फॅमिली फोटो कुणाचेही लक्ष वेधून घेईल असा होता. फोटोतली आर्या आठवी नववीत असावी. खूप क्युट दिसत होती. आपले सिलेक्शन बहुधा उत्कृष्ट या प्रकारातच मोडते. तशा परिस्थितीतही मला माझ्या सिलेक्शनबद्दल अभिमान वाटला. काही लोकांचे कर्तृत्व चेहर्‍यावरून ओसंडून वहात असते, तसे तिच्या पप्पांचे होते. चेहर्‍यावरच्या आत्मविश्वास आणि तेजावरूनच ते नोकरीत कुठल्यातरी चांगल्या पदावर आहेत ते पटकन समजून येत होते. पण त्यांच्या चेहर्‍यावरची जरब आणि पिळदार मिशा कुणालाही भीती वाटेल अशाच होत्या.
घराचे मार्बल फ्लोअरिंग एवढे स्वच्छ होते की माझा चेहरा मी त्यात पाहू शकत होतो. घर हस्तकलेच्या अनेक आर्टिकल्सनी सजवलेले होते. खिडकीत अडकवलेल्या विंडचाईमचा वार्‍याच्या झुळकेसरशी होणारा नाजूक किणकिणाट कानांना आल्हाददायक वाटत होता. हॉलची शोभा वाढवणारे शोकेस वेगवेगळ्या बक्षिसांनी भरले होते. त्यातली बरीच बक्षिसे आर्याची असावीत कारण हँडरायटिंग, सायन्स असे काहीसे लिहील्यासारखे दिसत होते. त्यातला एक कप्पा मात्र मिलीटरीतल्या आर्टिकल्सचा होता, तो तिच्या पप्पांचा असावा. छोटी छोटी मेडल्स नीट ओळीने सजवून ठेवली होती. बाजूला कसलेतरी बक्षिस घेतानाचे दोन तीन फोटो होते, मिशांवरून ते तिच्या पप्पांचे आहेत ते समजत होते. मी बराच प्रयास करून तिथे एखादी रायफल, गन किंवा कमीतकमी बंदुकीतल्या गोळ्या तरी दिसतात का ते पहात होतो, पण त्यापैकी काहीही न दिसल्याने थोडा रिलॅक्स झालो.
मला एकट्यालाच हॉलमध्ये बसवून हे लोक उगाचच माझा नर्व्हसनेस वाढवत होते. घरी गेलोय तर कमीतकमी कसा पोहोचलास अशी विचारपूस करायला आर्याने तरी यायला हवे होते पण ती ही केव्हापासून गायब होती, तो कदाचित त्यांच्या प्लानचा भाग असावा. थोड्या वेळाने तिची आई हातात चहाच्या कपाचा ट्रे घेऊन आली. त्यांच्या प्रसन्न चेहर्‍याने माझ्या मनावरचा ताण कमी होऊन मी जरा नॉर्मल झालो आणि प्रसंगाचे दडपणही थोडे कमी झाले.
“कसा आहेस समीर?”
“मस्त आहे आंटी, तुम्ही कशा आहात?”
काही न बोलता हसतमुखाने त्यांनी चहाच्या कपाचा ट्रे माझ्यासमोर धरला. मी ट्रे मधून एक कप उचलल्यावर तो ट्रे बाजूला ठेऊन आंटी माझ्या समोरच्या सोफ्यावर बसल्या. मी मनातल्या मनात देवाची प्रार्थना करायला लागलो. गरमागरम चहाची पहिली सिप घेणार एवढ्यात हॉलमध्ये तिचे पप्पा आले. मी ताबडतोब हातातला कप बाजूला ठेवला. त्यांना काहीही ग्रीट न करता टपरीवर पितात तसे चहा पिणे रुक्ष वाटले असते. आदर किंवा भीती काहीही म्हणा, पण वर्गात टिचर आल्यावर उठून उभे रहातात तसा मी उभा राहिलो.
“हॅलो अंकल…”
“बस बेटा.”
त्यांनी परवानगी दिल्यावर मी बसलो. आंटीच्या बाजूला बसून त्यांनी ट्रेमधून चहाचा कप उचलला आणि मलाही ते चहा घे म्हणाले. मी चहाचा कप घेतला आणि त्याचा आवाज होणार नाही अशा बेताने प्यायला लागलो. तरीही चहाचा चटका बसलाच. पण मी तसे दाखवले नाही. उगाच अंकल माझी तुलना छातीवर गोळ्या झेलणार्‍या सैनिकांशी करून मला साधा गरम चहादेखील सोसत नाही या कलमाखाली रिजेक्ट करायचे ही भीती होती. अंकल चेहर्‍यावरची एकही रेष न हलवता सर्कशीतल्या प्राण्याकडे पहातात तसे माझ्याकडे पहात होते. एखाद्याकडे एवढे निरखून पहाणे त्यांना चुकीचे वाटत नव्हते. मी शक्य तेवढा सभ्य भाव तोंडावर आणायचा प्रयत्न करत होतो. आर्या एव्हाना कपडे बदलून हॉल व बेडरुमच्या दरवाजामध्ये उभा राहून माझी कशी फजिती होत आहे त्याची मजा घेत होती. तिच्याकडे मी नंतर पहायचे ठरवले.
“मग आज कसे येणे केले आमच्याकडे?” पप्पांनी पहिल्या ओव्हरपासूनच बाऊंसर मारायला सुरवात केली. त्यांनी असा प्रश्न विचारल्यावर आर्याने घरी सांगितले आहे की नाही अशी एक जीवघेणी शंका डोक्यात येऊन गेली. मी तशाही अवस्थेत आर्याकडे एक प्रश्नार्थक कटाक्ष टाकला पण तिने नजरेनेच ‘काही काळजी करू नकोस. असेच विचारतायत ते…’ असे सांगितले. म्हणजे तिने घरी कल्पना दिली होती.
“तुमच्या या बदमाश मुलीनेच मला घरी यायला सांगितले होते.” असे माझ्या तोंडात आले होते पण नर्व्हसनेसमुळे काही बोलू शकलो नाही.
“आजकाल आर्या सतत तुझ्याबद्दल बोलत असते.” शेवटी आंटीच माझ्या मदतीला आल्या. काहीही असो, शेवटी आईलाच जास्त काळजी असते. आपल्या मुलांच्या चुका, त्यांच्या निर्णयांचे समर्थन, त्यासाठी लागणारा वडिलांचा होकार किंवा पाठिंबा मिळवून द्यायला खरोखर एक आईच हवी. तिला सारे काही बरोबर समजते.
मम्मी असे बोलल्यावर आर्या माझ्याकडे पाहून हसत होती आणि पप्पा समोर असताना त्यावर काय बोलावे ते मला कळत नव्हते. संभाषणाला सुरवात होतच होती एवढ्यात काहीतरी विसरल्याचा भाव चेहर्‍यावर घेऊन आम्हांला हॉलमध्ये सोडून आंटी किचनमध्ये गेल्या. पाठिंबा देणारे कुणी नसल्याने मी पुन्हा गप्प झालो. बोलण्यासाठी आंटी ठीक होत्या, त्यांच्याबरोबर बोलताना कसलीही भीती वाटत नव्हती पण पप्पा दिसायलाच एवढे रागीट होते की त्यांच्याबरोबर काय बोलावे ते कळत नव्हते. माझा नेहमी असा लोच्या होतो. म्हणजे खूप वडिलधारी माणसे भेटली की त्यांच्याशी नेमके कोणत्या विषयावर आणि काय बोलायचे तेच समजत नाही.
पण मला जास्तवेळ वाट पहावी लागली नाही. रव्याच्या लाडवाची प्लेट घेऊन त्या लगेच परत आल्या. त्यांनी तोंड गोड करायला मिठाई आणली म्हणजे विदाऊट इंटरव्युव्ह आमचे खरेच फायनल झाले की काय ते माझे मलाच कळेना. रिटन टेस्ट न देताच इंटरव्युव्ह पास होण्यासारखा हा प्रकार वाटला. जनरली एखादी गोष्ट डन झाली की आनंद साजरा करायला मिठाई वाटतात. एकंदरीत प्रसंगच तसा होता. त्यांनी लाडू आणल्यावर मी नेमके खुश व्हायचे की नाही ते मला कळेना आणि मी गोंधळून गेलो.
एकतर सकाळी मी नाष्ता केला नव्हता, त्यामुळे जोराची भूक लागली होती. शिवाय आर्याने बोलवले आहे आणि घरी गेल्यावर ती काही खाल्ल्याशिवाय सोडणार नव्हती याची मला खात्री होती. पण समोर अशा गोष्टी घडत होत्या की नाष्ता लवकर येईल असे वाटत नव्हते आणि पोटात कावळे ओरडायला लागले होते. बाकीचा नाष्ता कधी येईल तेव्हा येईल, तोपर्यंत त्या प्लेटमधले दोन लाडू उचलून पटकन तोंडात टाकावेत असे वाटत होते पण अंकल समोरच बसल्याने भूकेला आवर घालावा लागत होता. अजूनही ते माझ्याकडेच पहात होते, त्यावरून माझी कपडे ठीक नाहीयेत की आख्खा मीच ठीक नाही ते एक समजायला मार्ग नव्हता.
अंकलनी आर्याला हाक मारून माझ्या बाजूला येऊन बसायला सांगितले. ती थोडीशी लाजतच येऊन माझ्या बाजूला दोघांमध्ये सुरक्षित अंतर राहील अशा बेताने बसली. तिच्या चेहर्‍यावर अशा प्रकारची एक वेगळीच लज्जा मी पहिल्यांदाच पहात होतो. नशीब, अंकलनी तिला माझ्या बाईकवर बसलेले पाहिले नव्हते म्हणून एक बरे झाले. नाहीतर अंकलना आय स्वेअर, नक्कीच चक्कर आली असती. आर्या बाईकवर बसताना मला नको इतकी बिलगून बसायची. ती सोफ्यावर माझ्या बाजूला येऊन बसल्यावर माझा नर्व्हसनेस अजूनच वाढला. तिथे अंकल आणि आंटी नसत्या तर मी तो मोमेंट वेगळ्या अर्थाने एन्जॉय केला असता. आर्या आणि माझ्याकडे एकटक पाहून कपल कसे दिसेल ते अंकल पहात असावेत. मला मात्र आंटी आणि अंकलचे कपल घाबरवणारे वाटत होते. आंटी चेहर्‍यावरूनच सोज्वळ आणि प्रेमळ वाटत होत्या पण अंकल मात्र खूप रागीट वाटत होते. देव जाणे आर्या त्यांना कशी घाबरत नव्हती!

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

 

लस्ट स्टोरी

erotic-girl-model-185481

सकाळी बरोबर नऊ वाजता विनीत त्याच्या डेस्कवर येऊन सेट होतोय की नाही इतक्यात त्याला एचआरचा फोन आला. “ताबडतोब एचआर ऑफिसमध्ये येऊन भेट.” टाईम ऑफिसर केरमान असे रुक्षपणे बोलल्यावर त्याला आश्चर्य वाटले. पारशी असणारा केरमान त्याचा चांगला मित्र होता. नेहमी फोन केला की काय चाललेय, सध्या कुठे टूर झाली, मार्केटमध्ये नवीन काय खबरबात, अशा एक ना अनेक बातम्या विचारणार्‍या माणसाने एवढ्या तुटकपणे का बोलावे हे त्याला समजले नाही.
तो लॅपटॉप चालू करून एचआर ऑफिसला गेला. टाईम ऑफिसमध्ये आत येताच तिथे बसलेल्या केरमानने त्याच्याकडे मुद्दाम दुर्लक्ष केल्याचे त्याच्या लक्षात आले. तो तसाच पुढे एचआर हेड नितीन बोरकरच्या केबिनमध्ये गेला. तिथे बोरकर, विनीतचा बॉस श्रीनिवासन आणि त्याच्या डिपार्टमेंटमधील दिपाली बसली होती. तिघेही एकदम स्तब्ध बसले असल्याने प्रकरण काहीतरी गंभीर आहे हे त्याने लगेच ओळखले. बोरकरने त्याच्यासमोर ठेवलेल्या एकुलत्या एका रिकाम्या खुर्चीवर विनीतला बसायला सांगितले. विनीत सेट झाल्यावर बोरकर आणि श्रीनिवासन यांनी एकमेकांकडे पाहिले आणि बोलायला सुरवात कशी करायची, हा त्यांना प्रश्न पडला. मग बोरकरनेच घसा खाकरत सुरवात केली, “विनीत, आमच्याकडे तुमच्याबद्दल एक लेखी तक्रार आली आहे, आणि तक्रार एवढी सिरीयस आहे की तुम्हांला कदाचित लीगल प्रोसेसला सामोरे जावे लागेल.”
विनीतला हे लोक कशाबद्दल बोलताहेत हे समजत नव्हते. पण या मिटींगमध्ये दिपाली कशाला आली आहे हे त्याला उमगले नाहीे. दिपाली नुकतीच रडली आहे हे तिच्या डोळ्यांवरून समजत होते. विनीतने त्याच्या बॉसकडे नजर टाकली. बॉसने समोर ठेवलेल्या इमेलची प्रिंट विनीतकडे सरकवली आणि “याबद्दल तुझे काय म्हणणे आहे हे आम्हांला ऐकून घ्यायचे आहे.” एवढेच तो बोलला.

विनीतने तो पेपर उघडला. दिपालीने एचआर हेड नितीन बोरकर यांना लिहीलेली ती मेल होती.

रिस्पेक्टेड नितीन सर,
मी दिपाली अय्यर, मार्केटिंगमध्ये सिनीयर एक्झीक्युटीव्ह म्हणून काम करत असून मी विनीत कदम यांना रिपोर्ट करते. अलीकडे मला विनीत कदम हे ऑफिस आणि ऑफिसचे काम सोडून बर्‍याच पर्सनल गोष्टी विचारत असतात. मी एखादा नवीन ड्रेस घातला की त्यावर एकटी असताना कॉम्प्लिमेंंट्स देतात. ते ऑफिसमध्ये उशिरा थांबतात आणि सर्वांना जायला सांगून मला एकटीला थांबवतात.
इथपर्यंतच ते थांबत नाहीत तर माझ्या मोबाईलवर ऑफिसच्या वेळेनंतर पर्सनल मेसेजेस करतात. मला सतत पिक्चरला येणार का म्हणून विचारतात. सुरवातीला मी त्यांना टाळले पण ते सतत माझा पिच्छा करत राहिले. शेवटी कंटाळून मी होकार दिल्यावर त्यांचे मेसेजेस थांबले. हवे तर माझ्या मोबाईलमधले त्यांचे मेसेजेस तुम्हांला दाखवू शकते.
परवा दि. १ जून २०१९ रोजी असेच संध्याकाळी ऑफिसमध्ये थांबले असताना कामाच्या निमित्ताने ते माझ्या डेस्कवर आले आणि त्यांनी माझ्या प्रायव्हेट पार्टस्ना स्पर्श करायचा प्रयत्न केला. मी त्यांना तसे न करण्याविषयी खूप विनवण्या केल्या पण त्यांनी न ऐकता माझ्यावर जबरदस्ती केली.
मला ऑफिसमध्ये काम करणे मुश्किल होऊन गेले आहे. डिपार्टमेंटमध्ये पाय ठेवताच त्यांची भीती वाटू लागते. कृपया माझी त्यांच्या मार्केटिंग डिपार्टमेंटमधून बदली करण्यात यावी आणि त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई व्हावी म्हणजे बाकीच्या महिलांना तिथे काम करायला भीती वाटणार नाही.

आपली विश्वासू,
दिपाली अय्यर.

ती मेल वाचून विनीतचे डोके सुन्न झाले. तो बरोबर ट्रॅपमध्ये अडकला होता. दिपालीविषयी श्रीनिवासनला सांगावे असे त्याच्या मनात एकदा आले होते पण आपण हा इश्यू हॅन्डल करू शकू याची त्याला खात्री होती. दिपालीने लिहीलेल्या तक्रारीतली एकही गोष्ट खरी नाही हे विनीत आणि दिपालीलाही ठाऊक होते पण श्रीनिवासन आणि बोरकरांचा या गोष्टीवर विश्वास बसत नव्हता. विनीत असे वागणार्‍यातला नव्हता असे त्यांना वाटत होते. पण दिपाली मेसेजेसचे पुरावे दाखवायला तयार होती, त्यामुळे कुणाला काय बोलावे हे त्यांना समजत नव्हते. थोडे पुढे जाऊन विनीतने पुरावे दाखव असे म्हणायला हवे होते. पण त्याने केलेल्या एका चुकीमुळे तो गप्प बसून राहिला. ऑफिस अवर्सनंतर एका डिस्पॅचच्या अर्जंट कामात मदत केल्याबद्दल त्याने फक्त एकच मेसेज दिपालीला पाठवला होता,

थँक्यू सो मच डिअर. यू आर क्वाईट हेल्पफूल अॅज ऑलवेज…

हा मेसेज ऑफिशियल कामाबाबत असला तरी त्याची वेळ आणि त्यात लिहीलेला ‘डिअर’ हा शब्द त्याच्या विरोधात जाणारा होता. ती मेलची प्रिंट वाचल्यावर भावनाविवश न होता विनीतने त्यांना एकच प्रश्न विचारला, “माझ्याकडे काय ऑप्शन्स आहेत?”
“पहिले म्हणजे हा आरोप तुला मान्य आहे का?”
“बॉस तुम्ही मला सहा वर्षे ओळखताय.”
त्याला मध्येच थांबवत श्रीनिवासनने विचारले, “तरीही तुला हा आरोप मान्य आहे?”
“ऑफकोस नाही बॉस.”
“मग तुला काही लीगल प्रोसेसेसना सामोरे जावे लागेल आणि तोपर्यंत तुुला ऑफिसमध्ये येता येणार नाही.”
“ठीकाय बॉस.”
मिटींग संपली. बोरकरने दिपालीला डिपार्टमेंटमध्ये जायला सांगितल्यावर डोळे पुसायचे नाटक करत ती निघून गेली. विनीत उठणार इतक्यात बोरकर म्हणाले, “विनीत, तुझ्याशी अजून काही बोलायचे आहे.”
“प्लीज बोला ना.”
“माझे तुला एक पर्सनल सजेशन आहे.”
“काय?”
“आरोप मान्य कर आणि रिझाईन देऊन टाक.”
“पण ज्या गोष्टी केल्या नाहीत त्या मान्य का करायच्या?”
“माझे ऐक. हा आरोप जर मान्य केला नाहीस तर ज्या लीगल प्रोसेस असतील त्या महिन्याभरात संपणार्‍या नाहीत. महिने, कदाचित वर्षही जाईल त्यात. तोपर्यंत ऑफिसमध्ये न येऊन तुला चालेल? त्यापेक्षा आरोप मान्य कर. एनीवे तू इथून जाणार तर आहेस, कुणी काय विचार केला तर काय फरक पडणार आहे?”
बोरकरांच्याही बोलण्यात पॉईंट होता. खरोखर वस्तूस्थिती तशी असेल तर चालण्यासारखे नव्हते. महिनाभर घरी बसणेही त्याला परवडण्यासारखे नव्हते. सध्याची लाईफस्टाईल, बायको, दोन मुले, घर, कारचा हप्ता हे सगळे नोकरी न करता मॅनेज होण्यासारखे नव्हते. शेवटी त्याच्याकडे रिझाईन देण्याचा एकच पर्याय उरला.
वूमन हॅरसमेंट हा मुद्दा कंपनी पॉलिसीमध्ये घेतल्यापासून ऑफिसमधील लोकांना विषेशत: स्त्रियांशी खूप विचार करून वागावे लागत होते. त्यात जराही इकडे तिकडे झाले आणि कुणी ऑब्जेक्शन घेतले तर चौकशी होईपर्यंत त्याला कामावर येता येत नसे. पण कुणी त्याचा गैरफायदा घेऊ नये म्हणून ज्या गोष्टी पडताळायला हव्या होत्या, त्याबद्दल क्लॅरिटी नसल्याने विनीतला या गोष्टींचा फटका बसला.

दिपाली एका युनियन लीडरच्या वशिल्याने ऑफिसमध्ये आली होती आणि तिच्या खूप ओळखींमुळे ऑफिसमध्ये नेहमी तोर्‍यात वावरायची. वय पस्तीस असले तरी दिसायला छान होती. नवरा, एक सात वर्षाची गोंडस मुलगी असा तिचा संसार होता. पण स्वभावदोषामुळे ती आहे त्यात समाधानी नव्हती. नेहमी कमी काम करून जास्त फायदा कसा होईल हे तिचे ध्येय असायचे. त्यासाठी तिने नॅशनल मार्केटिंग हेड असणार्‍या विनीतला गळाला लावण्याचा प्रयत्नही केला होता. नवीन आल्यावर तर ती विनीतच्या मागे हात धुवूनच लागली होती. अगदी घरातून येताना ती विनीतसाठी डबाही करून आणायची पण विनीतने विश्वासात घेऊन तिला समजावले होते. त्यांचे एकमेकांमध्ये गुंतणे त्यांच्यासाठी आणि समाजाच्या दृष्टिकोनातूनही कसे चुकीचे आहे, हे सांगूनही तिला पटत नव्हते. पण विनीतने यापुढे हा विषय ऑफिसमध्ये डिस्कस केलेला चालणार नाही अशी कडक समज दिल्यावर मात्र तिचा नाईलाज झाला.
वर्षाच्या शेवटी अप्रेझल करतानाही कामानुसार विनीतने तिला सगळ्यात खालचे रेटिंग दिले, त्यावेळी तिने विनीतशी भांडण काढले आणि “तुला बघून घेईन.” अशी धमकीही दिली. कामाच्या बाबतीत विनीत कुणाचे काहीही खपवून घेत नसे. या त्याच्या काटेकोर स्वभावामुळे त्याचे टार्गेट्स नेहमी पूर्ण व्हायचे. कामाच्या बाबतीत त्याला कशाची चिंता वाटत नव्हती. कितीही काम दिले तरी विनीत त्याच्या हुशारीने ते वेळेत पूर्ण करायचा. कंपनीत विनीतचे हे रेप्युटेशन होते म्हणून अवघ्या चाळीस वर्षाचा असतानाही तो मार्केटिंग हेड झाला होता आणि बर्‍याच लोकांचा रोल मॉडेलही.
दोनतीन दिवस उलटल्यावर सारे काही व्यवस्थित चाललेय असे वाटले पण ती वादळापूर्वीची शांतता आहे याची त्याला कल्पना नव्हती. ऑफिसमध्ये सीसीटीव्ही लावण्याचे काम चालू होते आणि आठवड्याभरात ते ऑपरेशनल झाले असते. नेमका याचाच फायदा दिपालीने घेतला. एकदा कॅमेरे लागले की तिच्यासाठी आता सोप्या असणार्‍या गोष्टी नंतर खूप अवघड होणार होत्या.

विनीत केबिनमध्ये येऊन खुर्चीत बसला. पुढे काय करायचे त्याला कळेना. चालू केलेला लॅपटॉप पासवर्ड विचारत होता पण तो न टाकता त्याने तसाच फोल्ड करून ठेवला. त्याने दिपालीला केबिनमध्ये बोलावले, पण ती आली नाही. विनीतला एकट्याने तोंड द्यायचे धैर्य तिच्यात नव्हते. मग तोच तिच्या डेस्कवर जाऊन म्हणाला, “दिपाली, फक्त तुला आणि मलाच माहित आहे खरे काय आहे. पण तू जे केलेस ते बरोबर नाही.”
विनीतच्या नजरेला नजर देत दिपाली उत्तरली, “मला जे पाहिजे ते मी मिळवतेच आणि जो कोणी मला ते देत नाही त्याला मी माझ्या वाटेतून कायमचे बाजूला करते.”
“पण एखाद्याच्या आयुष्याचा प्रश्न असतो. त्याचा तरी विचार करायचा.”
“आय डोन्ट केअर.” म्हणून ती बाहेर निघून गेली.
ज्यावेळी विनीत ऑफिस सोडून चालला त्यावेळी तिने सगळ्या डिपार्टमेंटला गोळा केले होते. एवढेच नाही तर विनीतला ऐकू जाईल अशा आवाजात ती सगळ्यांना म्हणाली, “आता आपली मजा आहे कारण नॅशनल मार्केटिंग हेड आता बरेच दिवस घरी बसणार आहेत. आपल्याला काम द्यायला आता दुसरे कोणतरी येईल, मग त्यांच्याकडे पाहता येईल.”
तिने सकाळसकाळी एचआरला मेल करून सगळ्या ऑफिसमध्ये ही वार्ता पसरवली होती. एरव्ही विनीत सगळ्यांचा रोल मॉडेल होता पण या एका प्रसंगामुळे लोकांच्या नजरा दुषित झालेल्या विनीतला दिसल्या. सहा वर्षे काम करून शेवटी अशी नामुष्की घेऊन त्याला ऑफिसमधून निघावे लागत होते. विनीतला एक क्षणही तिथे थांबायचे नव्हते. अगदी रोज सोबत लंच करणार्‍या मित्रांनाही भेटता आले नाही. तो तडक तिथून निघाला आणि टाइमऑफिसमध्ये जाऊन त्याने रिझाईनच्या फॉर्मेलिटीज कंप्लीट केल्या.

विनीतने त्यानंतर बर्‍याच ठिकाणी प्रयत्न केले पण एवढ्या मोठ्या पगाराची नोकरी मिळणे मुश्किल झाले होते. एकतर चांगल्या नोकर्‍यांचा तुटवडा होता. आधीची नोकरी अगदी अंगवळणी पडली होती. तो त्याच्या कामात चांगलाच सेट झाला होता. तसे दुसर्‍या शहरात त्याला हवी तशी नोकरी मिळाली असती पण विनीतला मुंबई सोडायचे नव्हते. शेवटी हातात एखादा तरी जॉब हवा म्हणून त्याने आधीच्या पगारापेक्षा कमी पगार असलेली एक नोकरी निवडली आणि तिथे तो जॉईन झाला.
दिपाली फक्त विनीतला ऑफिसमधून काढूनच थांबली नाही तर तिने विनीतच्या नव्या ऑफिसपर्यंत ओळख काढून तिथल्या विनीतच्या बॉसला -केतनला फोन केला. दिपालीचे सगळे ऐकून घेऊन केतनने विनीतला केबिनमध्ये बोलवले. थोड्या पर्सनल गप्पा मारून झाल्यावर केतनने विनीतला जूनी नोकरी सोडण्याचे खरे कारण विचारले. महिन्याभराच्या वेळेत विनीतने त्याचा स्वभाव आणि कामाने ऑफिसमधल्या सर्वांना जिंकले होते. त्यात केतन आणि विनीत दोघांच्या वयातील अंतर फक्त दोन तीन वर्षे असल्याने त्यांचे पटकन जमले. केतन बॉस कमी आणि मित्र जास्त होता. त्याला विनीतची एवढी सवय झाली होती की सकाळ आणि संध्याकाळची कॉफीही तो विनीतशिवाय घेत नव्हता. अनायासे विषय निघालाच होता, म्हणून विनीतने सर्व प्रसंग त्याला सांगितला.
केतनला त्याच्या डोळ्यांतून सारे काही समजले आणि त्याने नुकताच दिपालीचा फोन येऊन गेल्याचे विनीतच्या कानावर घातले. जुन्या कंपनीतून काढण्यापर्यंत ठीक आहे, पण दिपाली इथेही मला का छळते आहे याचा तो विचार करायला लागला. यातून सुटायला त्याला एकच मार्ग दिसत होता.

शेवटी खूप विचार करून त्याने दिपालीला मेसेज ड्राफ्ट केला. ती काय म्हणेल किंवा पोलिसांत जाईल या शंका त्याला भेडसावत होत्या. पण त्याचा सिक्स्थ सेन्स काहीही अनुचित होणार नाही असे सांगत होता. मग त्याने सेंडचे बटन दाबले.

तुझे आधीच ऐकायला हवे होते. आता न ऐकल्याचा पश्चाताप होतोय.

त्याला रिप्लाय येईल की नाही याची शंकाच होती. कारण पुलाखालून बरंच पाणी गेलं होतं. शिवाय नोकरी गेल्यामुळे दिपाली रिप्लाय करेलच याची शाश्वती नव्हती. पण तिचा मेसेज आला.

आय एम सो सॉरी. तू रिझाईन देऊन जाशील असं वाटलं नव्हतं. एवढा पुढचा विचार मी केलाच नव्हता. एचआरवाले तुला समज देऊन आठवडाभर घरी बसायला सांगतील असे वाटले मला.

इट्स ओके. त्या निमित्ताने एक गोष्ट चांगली झाली, खूप वर्षे कंपनी सोडायचा विचार करत होतो पण त्याच रुटीनमध्ये अडकून पडलो होतो. तिथून बाहेर निघायला मिळाले.

यावेळी मेसेज न येता वॉट्सअॅपवर तिचा मोठा मेसेज आला –

अजूनही माझ्या मनात तुझ्याबद्दल त्याच भावना आहेत. तुला मी बर्‍याचदा विचारून पाहिले पण तुझा स्वाभिमान कमी झाला नाही. अगदी त्याच तोर्‍यात तू कंपनीही सोडून निघून गेलास. तू गेलास, पण शेवटी मलाच हरवून. मी तुझ्यावर जिंकायचे या विचाराने सगळा प्लान केला होता. माझ्याशिवाय तुझा आनंद मला पाहवत नव्हता. तुझी बायको, तुझी मुले या सर्वांसह मी तुला स्वीकारणार होते आणि तसंही मला तुझ्याशी लग्न नव्हते करायचे. पण तू मला झिडकारलंस आणि माझी जागा दाखवून दिलीस त्याचा मला राग आला होता. त्याची तुला किंमत मोजायला लागली पण आता चूक कळली आहे. सो… देर आये दुरुस्त आये…मी अजुनही तुझी वाट पहाते आहे.

त्याने रिप्लाय केला.

थँक्यू सो मच.

मग पिक्चरला कधी जायचे आपण?

तू म्हणशील तेव्हा.

मी चेक करून सांगते. पण नक्की ये बरं का, आयत्यावेळी नाही म्हणू नकोस.

ठरवून मला सांग.

त्यानंतर दिपालीने ठाण्यातल्या एका मल्टीप्लेक्समध्ये ‘अॅव्हेंजर्स एंड गेम’ ची दोन तिकीटे काढली आणि विनीतला भेटायची वेळ सांगितली. विनीत ऑफिसमधून थेट तिथे पोहोचला. पार्किंगमध्ये कार पार्क करूनही आतला माणूस खाली का उतरत नाही हे पार्किंग असिस्टंला समजले नाही. दोन मिनीटानंतर रुमाल पाठीमागच्या खिशात ठेवत विनीत गाडीतून उतरला आणि इलेव्हेटर न घेता डायरेक्ट लिफ्टने तो मल्टीप्लेक्सच्या दुसर्‍या मजल्यावर पोहोचला. तेवढ्या वेळात दिपालीचा कॉलच आला आणि तो पिक करून त्याने लिफ्टमध्ये आहे, एकाच मिनीटात पोहोचतोय असे तिला सांगितले. दिपाली भेटल्यावर तिच्या चेहर्‍यावर त्याला जिंकल्याचा आनंद होता.
दिपालीने सर्वात शेवटच्या रांगेतली एका बाजूच्या कोपर्‍यातली तिकीटे काढून विनीतचे काम सोपे केले होते. मोजके प्रेक्षक सोडले तर पूर्ण थएिटर जवळजवळ मोकळेच होते. पिक्चर चालू झाला आणि दिपालीने विनीतचे एक दीर्घ चुंबन घेतले. काही क्षणांपुरता का होईना विनीत चलबिचल झाला. तो मोहाचा क्षण त्याला पुढे काही करू देईना. शेवटी भावना बाजूला ठेऊन त्याने एका हाताने हळूच मागच्या खिशातला क्लोरोफॉर्ममध्ये भिजवलेला रुमाल काढून पटकन तिच्या नाकावर धरला आणि काय होतंय हे समजण्याआधीच दिपाली बेशुद्ध झाली.
कुणाला शंका येऊ नये म्हणून त्याने तिचे डोके आपल्या खांद्यावर ओढून घेतले आणि ती पिक्चर पहाते आहे असे दुसर्‍यांना वाटावे अशी व्यवस्था केली. एकतर थ्री डी पिक्चरमुळे सर्वांच्या डोळ्यांवर चष्मे असल्याचा त्याला दिलासा होता. त्याने दुसर्‍या खिशातून आणलेल्या लॅपटॉप लॉकची नायलॉन रोप तिच्या मानेभोवती आवळली आणि पुढच्या दहा मिनीटात दिपाली कायमची शांत झाली. तिचे शरीर थंड पडल्यावर पिक्चर मध्येच सोडून तो तिथून निघाला आणि पार्किंगमध्ये येऊन त्याने खिशातला रुमाल डॅशबोर्डच्या ड्रॉवरमध्ये टाकला.
त्याच संध्याकाळी टीव्हीवरच्या बातम्यात ठाण्यातील नामांकित मल्टीप्लेक्स थएिटरमध्ये एका स्त्रीची गळा आवळून निघृण हत्या ही बातमी झळकत होती पण ती पहाण्याच्या मनस्थितीत तो नव्हता. एक प्रकारची अपराधी भावना त्याच्या मनात राहिली होती. दिपालीला तिथेच सोडून आल्यावर आपण काही पुरावा तर मागे सोडला नाही ना अशी चुटपूट त्याच्या मनाला लागून राहिलेली पण ते चेक करण्यासाठी परत जाण्याचे धाडस त्याच्यात नव्हते.
रात्रीचे अकरा वाजले असतील, विनीत जेवण करून निवांत बसला होता. तो वरून शांत दिसत असला तरी डोक्यात विचारांचे वादळ उठले होते. कसेही करून आपण जर पकडलो गेलो तर लोकांना तोंड दाखवायला जागा रहाणार नाही, नोकरी गेली त्याचे एकवेळ ठीक होते, आपण काहीही सांगू शकलो असतो पण हा खून आपल्याकडून झालाय, आपण एका जीवाचा अंत केलाय ही गोष्ट त्याच्या जिव्हारी लागली होती. काहीही झाले तरी या थराला जाऊन आपण बदला घ्यायला नको होता असे त्याला वाटू लागले.
अस्वस्थ होऊन तो घरातून फेर्‍या मारू लागला. त्याने त्याच्या मुलांकडे पाहिले, अशा एका मुलीच्या आईला आपण मारले आहे, कोण घेईल त्या छोटीची काळजी, तिचा नवरा आता कोणत्या परिस्थितीतून जात असेल? आपली बायको नसताना राहिलेले आयुष्य तो नुसत्या आठवणींवर कसा काढेल, जुन्या कंपनीत हे सारे समजले तर लोक मला काय म्हणतील अशा असंख्य विचारांनी त्याचे डोके भरून गेले. एवढ्यात त्याचा फोन वाजला. अशावेळी कोणी फोन केला म्हणून त्याने तो भीतभीतच उचलला,

इन्स्पेक्टर भोसले बोलतोय ठाण्यावरून. विनीत कदम का?
हो. विनीतच बोलतोय.
तुम्ही दिपाली अय्यर नावाच्या महिलेला ओळखता का?
हो. ओळखतो.
कसे ओळखता?
माझ्या जुन्या ऑफिसमध्ये माझी सबॉर्डिनेट होती ती.
होती ती म्हणजे?
मी दीड महिन्यापूर्वी जूनी कंपनी सोडून दुसरीकडे जॉईन झालो आहे.
अच्छा. त्यानंतर काही कॉन्टॅक्ट त्यांच्याबरोबर?
नाही. का? काही घडलंय का?

विनीत असे बोलला आणि आपण पकडलो गेलो हे त्याच्या लक्षात आले. दिपालीच्या फोनमधील आपण पाठवलेले मेसेजेस आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे दुपारी लिफ्टमध्ये असताना रिसीव्ह केलेला तिचा कॉल हे त्याच्या डोक्यातच नव्हते.

ठीकाय. काही माहिती हवी असेल तर तर पुन्हा आम्ही फोन करू.

फोन डिस्कनेक्ट झाला पण आता फोनऐवजी त्याला न्यायला पोलिसांची गाडीच येईल याची त्याला खात्री होती. थोडं अस्वस्थ वाटतंय बाहेरून जरा फेरफटका मारून येतो म्हणून तो घराचा दरवाजा उघडायला गेला. नवव्या मजल्यावरून खाली उतरण्यापेक्षा वर टेरेसवर जाणे त्याला जास्त सोयीचे वाटले. अचानक काहीतरी त्याच्या लक्षात आले आणि पुन्हा तो परत वळला. त्याने निरागसपणे खेळत बसलेल्या दोन्ही मुलांचे पापे घेतले. किचनच्या बेसिनमध्ये जेवणानंतरची भांडी विसळण्यात बायको मग्न होती. तिला पाठीमागून जाऊन त्याने घट्ट मिठी मारली.
“तुम्हांला केव्हा काय करावं, काही कळत नाही. पोरं पहातील ना…” असे म्हणत तिने त्याला प्रेमाने लांब ढकलले.
“आलोच…” म्हणत तो तडक दरवाजा उघडून टेरेसवर गेला.
टेरेसच्या पॅरापिटवर तो अस्वस्थ होऊन उभा राहिला. लहानपणापासून आतापर्यंतचे आयुष्य एखाद्या पिक्चरच्या रिळाप्रमाणे त्याच्या डोळ्यांसमोर तरळले. टेरेसच्या दुसर्‍या बाजूने अंधारातून “कौन है वहाँ, मरना है क्या उपर चढके?” असा वॉचमनचा आवाज आला पण तो ऐकायला विनीत होताच कुठे?
बिल्डिंगच्या आवारात वरून काहीतरी पडल्याचा मोठा आवाज झाला आणि त्याचबरोबर एका सभ्य गुन्हेगाराच्या आयुष्याचा शेवटही झाला.

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # 11

arm-couple-engagement-ring-712468

प्रत्येक वर्षाच्या शेवटी वर्षभरात कुणी कसे परफॉर्म केले आहे, त्याप्रमाणे आमचे अप्रेझल केले जायचे. या अप्रेझलनुसार प्रत्येकाला सॅलरीशिवाय काही रक्कम बोनस म्हणून मिळायची. इलाविया या बाबतीत खूप चांगली कंपनी होती. अगदी ट्रेनी इंजिनियर असला तरीही त्याला ट्रेनी आहे म्हणून अप्रेझल स्कीममधून वगळायचे नाहीत. त्याला त्याच्या कामाचा मोबदला मिळालाच पाहिजे असे साधे समीकरण होते. हे अप्रेझल बॉस द्यायचा आणि बॉसचा बॉस फायनल करायचा. या सगळ्या प्रोसेसमध्ये माझ्या बाबतीत एक चांगली गोष्ट घडली.
मला बॅनर्जीने दिलेले ‘ए’ रेटिंग बदलून मुर्तीसरांनी ते ‘ए प्लस’ केले आणि सोबत ‘समीरने पूर्ण वर्षभर खूप मेहनत घेऊन कंपनीला फायदा होईल अशी बरीच कामे केली आहेत. समीर कंपनीसाठी खरोखर क्रिटीकल रिसोर्स आहे.’ अस रिमार्क! मी जाम खुश होतो ते दोन कारणांसाठी. पहिले म्हणजे मुर्तीसरांनी माझे रेटिंग अपग्रेड करून फायनल केले आणि दुसरे म्हणजे त्यांनी बॅनर्जीचा रिमार्कही काढून टाकला. बॅनर्जीचा माझ्याबद्दलचा रिमार्क होता – ‘कामात अजून लक्ष हवे, सुधारणा करायला खूप वाव आहे.’
हा रेटिंगवाला काळ आमच्यासाठी नकोसा असायचा. या रेटिंगमुळे कधी कधी चांगले मित्र तुटायचे. रेटिंग एकमेकांशी डिस्कस करायचे नाही अशी कंपनीची स्ट्रिक्ट पॉलिसी होती, त्यामुळे शक्यतो कोणीही त्यावर चर्चा करत नव्हते. बॅनर्जीने मला अॅव्हरेज म्हणून रेट केले होते आणि त्याने सुब्रतोलाही तसेच रेट केले आहे, हे मला गरज नसताना सांगितले होते. मला सुब्रतोच्या रेटिंगविषयी काही वाटत नव्हते पण वर्षभर प्रामाणिकपणे काम केल्यावर स्वत:ला काय रेटिंग मिळायला हवे, याची थोडी तरी कल्पना असतेच की!
वास्तविक नव्वद टक्के लोकांना ‘ए’ रेटिंग मिळते. ‘ए’ म्हणजे अॅव्हरेज. सहा ते सात टक्के लोकांना ‘ए प्लस’. ‘ए प्लस’ म्हणजे त्यांनी अपेक्षेपेक्षा जास्त काम केले आहे आणि उरलेले तीन ते चार टक्के लोकांना ‘बी’! ‘बी’ म्हणजे त्यांच्या कामाला वर्षभरात न्याय न देऊ शकलेले लोक. साधारणपणे त्यांच्या बॉसना अशा लोकांमध्ये अजून सुधारण्यासाठी खूप वाव आहे असे वाटते. मला ‘ए’ ठीक वाटत होते कारण नव्वद टक्के लोकांना तसेच रेटिंग असल्याने त्यांच्यासमोर उजळ माथ्याने फिरायला लाज वाटत नाही. ‘ए प्लस’ कॅटॅगरीत आले की मग दोन गोष्टी असतात. त्याने प्रचंड मेहनत आणि जीवाचे रान करून काम केलेले असते किंवा तो साहेबाचा चमचा असतो. त्यामुळे कुणाला ‘ए प्लस’ मिळाला की तो बाकीच्यांसाठी टार्गेट ठरतो. वर्षभर गाढवासारखी कामे करत होतो त्यामुळे ‘बी’ मिळायचा प्रश्नच नव्हता.
बॅनर्जीने मला आणि सुब्रतोला सारखेच रेटिंग दिले म्हणून सांगितले असले तरी मुर्तीसरांनी त्याचे ‘ए प्लस’ रेटिंग डाऊनग्रेड करून त्याला ‘ए’ करताना मी पाहिले. मुर्तीसरांनी बॅनर्जीला न विचारता माझे रेटिंग बदलल्यापासून बॅनर्जी माझ्याशी नीट बोलत नव्हता. मी मुर्तीसरांना काहीतरी सांगून माझे रेटिंग बदलून घेतले असावे असे त्याला वाटत होते. तो मला सतत माझ्या कामातल्या छोट्या छोट्या चूका दाखवत रहायचा. कुठले काम कितीही चांगले केले तर अॅप्रिशएिट मात्र करायचा नाही. एकदिवशी असेच बोलवून त्याने मला उगाचच झापायला सुरवात केली.
“तू तुझ्या कामात सिरीयस नाहीयेस समीर.”
“असं तुम्हांला का वाटतं बॉस?”
“असंच.”
“माझ्या काही त्रूटी आहेत का ज्याच्यावर मी काम करायला हवे?”
“नाही, विषेश असे काही नाही.”
“तरीही मी कामात सिरीयस नाही असे तुम्हाला वाटते?”
“हो.”
हा माणूस मला कोणत्या गोष्टीत सुधारणा करायची आहे ते न सांगता केवळ त्याला वाटतंय म्हणून काहीही बोलत होता. मी खूप प्रयासाने स्वत:ला कंट्रोल केले. काहीही न बोलता शांतपणे त्याच्यासमोरून उठलो. माझ्या टेबलवर आलो, बॅग घेतली आणि कुणाशीही एक शब्द न बोलता डिपार्टमेंटमधून निघून गेलो. सगळेजण हैराण झाले. कित्येक वर्षे काम करून त्यांना हे धाडस करता आले नव्हते. मी ही कधीच असा वागलो नव्हतो, पण पाणी आता डोक्यावरून चालले होते.
मी निघताना त्याच्या टेबलवर नेऊन ठेवलेल्या फाईल्स परत कपाटात ठेवायचीही तसदी घेतली नाही. त्याच्या टेबलवर तशाच पडून दिल्या. बॅनर्जीला असे केलेले अजिबात आवडायचे नाही. आपण कितीही कचरा केलेला चालायचा, पण दुसर्‍याने नाही. पुढचे दोन दिवस मी ऑफिसमध्ये फोनही केला नाही आणि बॅनर्जीचा कॉलही घेतला नाही. ब्रांचचे कॉल मात्र मी अटेंड करत होतो त्यामुळे बॅनर्जीवर हवे तसे प्रेशर येत नव्हते, कारण त्याचे काम थांबले नव्हते. ब्रांचला हवा तो सपोर्ट मी फोनवरून देत होतो. मी ब्रांचचे कॉल घ्यायचे बंद केले असते तर बॅनर्जी सूतासारखा सरळ आला असता पण आमच्या दोघांच्या भांडणात मला कंपनीचे नाव खराब करायचे नव्हते.
सुट्टी घ्यायचेदेखील बॅनर्जीचे नियम होते. कुणालाही आधी विचारल्याशिवाय तो सुट्टी द्यायचा नाही. विचारले तरीही खूप जीव काढून झाल्यावर हो म्हणायचा. ते सगळे नियम धाब्यावर बसवून मी दोन दिवस सुट्टी टाकायचा निश्चय केला. इतरवेळी छोट्या छोट्या गोष्टी आर्याशी बोलायचो पण उगाच टेंशन नको म्हणून या प्रकरणातले तिला काहीच सांगितले नाही.
तिसर्‍या दिवशी साक्षात बॅनर्जीने मला कॉल केला आणि मला ताबडतोब ऑफिसमध्ये येण्यास सांगितले. मी ही काही कमी नव्हतो. त्याला मी सुट्टीवर आहे आणि उद्याच ऑफिसला येईन असे सांगून टाकले. त्याने खूप विनवण्या करून थोडासाच वेळ येऊन जा, वाटल्यास आजची सुट्टी न टाकता आऊटडोअर भर असे म्हणाल्यावर काहीतरी महत्वाचेे काम आहे हे वेगळे सांगायची गरजच नव्हती. एरव्ही एवढा मस्का मारायच्या भानगडीत तो पडलाच नसता. तसा घरी थांबून मलाही कंटाळा आला होता म्हणून मग ऑफिसला गेलो.
मी त्याच्यासमोर जाऊन बसल्यावर त्याने मल्लुला तिथून जायला सांगितले. म्हणजे त्याची पडती बाजू होती. कुणाचा अपमान वगैरे करायचा असेल तर कितीही लोक असले तरी त्याला चालायचे. किंबहूना तो खूप लोक असल्यावरच त्यांच्यासमोर तो आमचा पाणउतारा करायचा.
“समीर. रागावर थोडे कंट्रोल कर तुझ्या. मला माहित आहे, कधी कधी मी तुझ्यावर विनाकारण वैतागतो पण माझ्या मनात तसे काही नसते.”
त्याचे लेक्चर देणे चालू झाले. अधुनमधून त्याला असे पश्चातापाचेही झटके यायचे. बराचवेळ झाला तरी हा कामाच्या मुद्दयाचे सोडून इतर बडबड करत होता. सर्वात शेवटी त्याने आम्हांला पॉवर मॉनिटरिंग सिस्टीमची एक मोठी एक्सपोर्ट ऑर्डर मिळाल्याचे सांगितले. त्या ऑर्डरवर ताबडतोब काम सुरू करायचे होते म्हणून अचानक त्याला माझी आठवण झाली होती.
आमचा मागच्या दोनतीन महिन्यात पॉवर मॉनिटरिंगचा जो यशस्वी प्रोजेक्ट झाला होता, त्या चाळीस युनिट्सची एक्सपोर्ट ऑर्डर मिळाली होती. ऑर्डर व्हॅल्यू ऐंशी लाख – म्हणजे बर्‍यापैकी मोठी होती. अवघ्या चार आठवड्यात ही ऑर्डर आम्हांला पूर्ण करून द्यायची होती. माझ्याबरोबर असणारा बॅनर्जीचा खास माणूस सुब्रतो रजेवर होता. महत्वाच्या वेळी रजेवर असणे हा त्याचा पहिल्यापासूनचा विक्रम होता. मागची ऑर्डर फक्त सहा युनिट्सची असल्याने आम्ही लॅबमध्येच बनवली होती पण चाळीस युनिट लॅबमध्ये, ते ही एवढ्या कमी वेळात, बनवणे शक्य नव्हते म्हणून ही ऑर्डर आम्ही दुसर्‍या एका वेंडरकडून बनवून घ्यायचे ठरवले.
या प्रकाराला ‘वेंडराईज्ड प्रॉडक्शन’ असे म्हणतात. डिझाईन आमचे पण वेंडरच्या फॅक्टरीत बनवायचे आणि ते बनल्यावर इन्स्पेक्शन करून सगळ्या बाबतीत चांगले असेल तर मग कस्टमरकडे पाठवायचे. या प्रोसेसमध्ये लागणारी मॅनपॉवर आणि इतर सर्व गोष्टींची पुर्तता करण्याची जबाबदारी वेंडरची असते. आपण फक्त प्रॉडक्टचे डिझाईन देऊन फायनल प्रॉडक्ट तयार झाल्यावर आपण ठरवलेल्या टेस्टनुसार इन्स्पेक्शन करून घ्यायचे. त्या बदल्यात वेंडरला प्रत्येक युनिटमागे ठरवून दिलेले कमिशन मिळते. या प्रोजेक्टवर पहिल्यापासून मी काम केले असल्याने बॅनर्जीने लगेच तो प्रोजेक्ट मला दिला.
एकदा प्रोजेक्ट माझ्याकडे आल्यावर मी माझ्या पद्धतीने काम सुरु केले. प्रोजेक्टचे डिटेलिंग, वेंडरबरोबर मिटींग्ज, फॅक्टरी व्हिजीट, त्याच्या शंका, त्यावरची सोल्युशन्स वगैरे सगळे व्हायला दोन आठवडे उलटून गेले. वेंडरच्या बाजूने सगळ्या गोष्टी क्लिअर झाल्या. पण त्या युनिट्ससाठी लागणारा प्रिंटेड सर्किट बोर्ड – पीसीबी -बॅनर्जीने अजून फायनल केला नव्हता. तो फायनल झाला की आठवड्याभराचे काम होते. पण जिथे बॅनर्जी असेल तिथे चुटकीसरशी होत असलेली कामे रेंगाळायलाच पाहिजेत असा नियम होता.
मी बॅनर्जीला आतापर्यंतचा सगळा प्रोजेक्ट रिपोर्ट सांगितला पण त्याला काही पडलेली नव्हती. तो भलत्याच कामात गुंतला होता. प्रसंगाचे गांभीर्य ओळखून मी सरळ मुर्तीसरांना जाऊन भेटलो. बॉसला कोणत्याही गोष्टीत बाजूला ठेऊन त्याच्या बॉसशी बोलायचे नसते ही साधी कॉर्पोरेट शिस्त आहे, त्याप्रमाणेच मी वागत होतो. पण गोष्टी हाताबाहेर जात असल्या आणि मी काही करू शकत असलो तर नक्की करेन, अशावेळी तू मला डायरेक्ट येऊन भेटलास तर चालेल, असे मुर्तीसरांनी सांगितल्याने त्यांच्याबद्दल माझ्या मनात विश्वास निर्माण झाला होता.
मी बॅनर्जीला सांगितलेला तोच रिपोर्ट मुर्तीसरांना सांगितला आणि त्यांना पीसीबीबद्दल लक्ष घालण्याची विनंती केली. लगेच त्यांनी बॅनर्जीला फोन करून दोन दिवसांत काहीही झाले तरी पीसीबी फायनल झाला पाहिजे असे सांगितल्यावर मात्र वेगाने हालचाली होऊ लागल्या. तो पीसीबी दोन दिवसात फायनल नाही केला तर आम्ही ती ऑर्डर वेळेत शिप करू शकणार नव्हतो आणि तसे झाले तर अॅग्रीमेंटनुसार ऑर्डरच्या दहा टक्के दंड आम्हाला भोगावा लागला असता.
मुर्तीसर बॅनर्जीला नुसते फोन करून थांबले नाहीत तर त्यांनी बॅनर्जीबरोबर या प्रोजेक्टबद्दल मिटींगच घेतली. मग मात्र बॅनर्जी सिरीयस झाला आणि त्या प्रोजेक्टमधून स्वत:चे अंग काढून घेत मला “समीर, मी जरा दुसर्‍या कामात आहे. तूच पीसीबी फायनलाईज करून घे.” असे सांगितले. पीसीबीचे डिझाईन तयार असताना हा त्यात अजून काय करणार होता देव जाणे! किरकोळ दुरुस्त्या सांगून मी डिझाईनरला तो पीसीबी फायनल करायला सांगितला.
पीसीबी यायला पुढचा एक आठवडा लागला. आमच्याकडे सर्व युनिट्स तयार करायला फक्त एक आठवडा होता. पीसीबी आल्यावर मी वेंडरच्या फॅक्टरीत गेलो आणि तिथल्या इंजिनियर्सची एक मिटींग बोलवून त्यांना त्या प्रोजेक्टच्या सुरवातीपासून शेवटपर्यंत सगळी प्रोसेस समजावून सांगितली आणि लगेच प्रॉडक्शन चालू करायला सांगितले. युनिटमध्ये लागणारे प्रोग्रामिंग स्वत: बॅनर्जी चेक करणार असल्याने ते कधी पूर्ण होईल याची कल्पना करणे बरोबर नव्हते. त्यामुळे बेसिक एक प्रोग्राम घेऊन मी युनिट तयार करण्याचा निर्णय घेतला. त्याने एक फायदा होणार होता, बॅनर्जीचे कधी होईल तेव्हा होईल, आमची युनिट्स रेडी होणार होती आणि फक्त चीप बदलून बॅनर्जीने फायनल केलेला प्रोग्राम त्यात टाकता येणार होता.
ऑर्डर पाठवायला तीन दिवस बाकी असताना बॅनर्जीने प्रोग्राम फायनल केला. तीन दिवसात चाळीस युनिट्स फायनल करणे म्हणजे जवळजवळ अशक्य कोटीतली गोष्ट होती. मी बॅनर्जीला सांगून इन्स्पेक्शन टीमबरोबर सरळ वेंडरच्या फॅक्टरीत गेलो. तिथे स्वत: थांबून काम केल्याशिवाय गत्यंतर नव्हते. त्याला अनेक कारणे होती, सर्वात पहिले म्हणजे हे प्रॉडक्ट नवीन असल्याने इन्स्पेक्शन टीमला नेमके काय चेक करायचे आहे याची कल्पना नव्हती. शिवाय ऐनवेळेस काही प्रॉब्लेम झाला तर तिथल्या तिथे तो सोडवून युनिट तयार करायचे होते.
पहिल्या दिवशी रात्री अकरा वाजेपर्यंत थांबून आम्ही दहा युनिट्स करू शकलो. राहिलेली तीस युनिट दोन दिवसात होण्यासारखी नव्हती म्हणून मी इन्स्पेक्शन टीमचे अजून दोन इन्स्पेक्टर्स वाढवून घतले आणि माझ्या एकट्याने सर्व काम होणार की नाही या चिंतेने मी माझा कलिग मयुरलाही फॅक्रीत यायला सांगितले. दुसर्‍यादिवशी रात्री लेट थांबून आम्ही चौदा युनिट्स फायनल करू शकलो. शेवटच्यादिवशी सोळा युनिट्स बाकी होती आणि बॅनर्जी सकाळपासून प्रत्येक तासाला फोन करून किती युनिट झाले याचा आढावा घेत होता. खरं म्हणजे ही सगळी ऑर्डर केव्हाच तयार झाली असती पण आतापर्यंत त्यानेच एवढा घोळ घालून ठेवला होता.
जेवणासाठी बाहेर जाण्याएवढा वेळ दवडणे परवडणारे नसल्याने शेवटच्या दिवशी रात्रीचे जेवण तर आम्ही वेंडरच्या वर्कशॉपमध्ये रबरशीटवरच केले. सर्व काम कंट्रोलमध्ये आहे असे वाटत होते पण शेवटच्या युनिटने मात्र जीव काढला. काही केल्या चालतच नव्हते. तिथल्या इंजिनिर्यसनी एकूणएक वायर्स चेक करून पाहिल्या तरीही काही उपयोग होत नव्हता. शेवटी लेन्समधून पीसीबी इन्स्पेक्शन करावे लागले. एक केसाएवढा बारीक असणारा ट्रॅक तुटला असल्याने ते युनिट चालत नव्हते. लगेच त्या ट्रॅकचे कनेक्शन करून युनिट पुन्हा इन्स्पेक्शनसाठी ठेवले आणि रात्रीच्या सव्वादोन वाजता ते पास झाले. सगळ्यांनी सुटकेचा नि:श्वास टाकला. वेंडरची ती पहिलीच एक्सपोर्ट ऑर्डर असल्याने एवढा वेळ झाला तरी कंपनीचा मालकही आमच्याबरोबरच होता. तेवढ्या रात्री घरी जाण्याऐवजी सर्वांनी ऑफिसमध्येच झोपा असे त्याने सांगितले कारण हा प्रोजेक्ट वेळेवर कंप्लीट व्हावा म्हणून तिथला प्रत्येक जीव सकाळी सातपासून राबत होता.
ज्यादिवशी ती युनिट्स एक्सपोर्ट करायची होती त्यादिवशी सकाळी बरोबर आठ वाजता सुब्रतो वेंडरच्या फॅक्टरीत आला. लगेच आम्ही झोपलो असल्याची खबर बॅनर्जीपर्यंत पोहोचली. सुब्रतोला आदल्यादिवशीचे आमचे काम माहित नव्हते. शिपमेंटच्यादिवशी आम्ही लोक कसे आरामात झोपलो होतो हे त्याने बॅनर्जीला मसाला लावून सांगितले. पण काम वेळेवर झाले असल्याने शिवाय रात्री सव्वादोन वाजता शेवटचे युनिट कंप्लीट झाल्यावर मी बॅनर्जीला तसा मेसेज पाठवला असल्याने तो अजून खोलात शिरला नाही.
ऑर्डरनुसार शिपमेंट वेळेत पाठवण्यात आली. एवढ्या मोठ्या ऑर्डरवर काम केलेल्यांचे कौतूक करायला ऑफिसमध्ये एक मिटींग बोलावण्यात आली होती, त्यात बॅनर्जीने त्या प्रोजेक्टचे सगळे के्रडिट सुब्रतोला दिले. मी आणि मयुर एकमेकांच्या तोंडाकडे पहातच राहिलो. मुर्तीसर सुट्टीवर असल्याचा फायदा घेत बॅनर्जीने मध्येच ही मिटींग ऑर्गनाईझ केली होती. कुणालाही सुब्रतो त्याकाळात सुट्टीवर होता हे माहित नव्हते.
मी हे सर्व जेव्हा आर्याला सांगितले तर तिने माझे काउंुसिलिंगच सुरु केले. इन्स्पिरेशन, इनर फिलींग, आयुष्यातले गोल या विषयांवर ती बोलू लागली. ती मला प्रत्येक गोष्टीतून चांगलेच तेवढे कसे घ्यायचे ते शिकवायची. कधी कधी ते सारे थिअरॉटिकल वाटायचे. हे सगळे आपल्याबरोबर घडत असताना निमूटपणे खपवून घ्यायला मी गांधीजी किंवा कुठला संत नव्हतो. मग अशावेळी मला रस्त्यावर चालताना प्रत्येक कुत्र्याला दगड मारत बसू नका, त्याने तुमचे लक्ष्य गाठायला वेळ लागेल वगैरेसारखे विचार थोतांड वाटायचे. मला तशा कुत्र्यांवर नुसते दगडच मारायचे नव्हते तर त्याला चोप देऊन अशी अद्दल घडवायची होती की नंतर माझ्यावर भुंकताना तो कुत्रा शंभरवेळा विचार करेल.
माझा स्वभाव आर्याला चांगलाच समजला होता. मी जेव्हा जेव्हा निराश दिसेन तेव्हा तेव्हा ती मला समजावून निराशा पळवून लावायची. एखाद्या हॉटेलमध्ये स्नॅक्सच्या निमित्ताने नेऊन मला छोट्या छोटया गोष्टी सांगून मूड हलका करायची. तिने कुठले सेल्फ हेल्पवरचे पुस्तक वाचले की ते तू वाचायला हवे म्हणून मागेच लागायची पण मी ते वाचायचोच नाही. एकदोनवेळा असे झाल्यावर ती ते पुस्तकच आणून द्यायची आणि वाचले की नाही ते तपासायला माझी व्हायवा घ्यायची. खरं म्हणजे मला ती पुस्तके आवडायची नाहीत. बोअर व्हायचो पण त्यातली माहिती डोक्यात घुसायची नाही. त्यापेक्षा मला काल्पनिक जगात भरार्‍या मारणे आवडायचे. अशी पुस्तके मी खूप एन्जॉय करायचो. कधी कधी तर आवडती पुस्तके रात्रभर जागून वाचायचो. ती पुस्तके वाचून वाचून बॅनर्जीचा बदला घ्यायच्या अचाट कल्पना माझ्या डोक्यात साठल्या होत्या, पण त्या अंमलात आणू शकत नव्हतो. तसे करताना सापडलो असतो तर मला कंपनीच्या बाहेर जावे लागले असते.
एकूण म्हणजे, मी कंपनीत आल्यापासून बॅनर्जी हा माझ्या आयुष्यातला नंबर एकचा व्हिलन होता.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.