होली टेल्स

1

मुंबईत रंगपंचमीची चाहूल पंधरा दिवस आधीच लागते. घरात शोलेतल्या गब्बरसिंगसारखा “कब है होली?” हा बंड्याचा प्रश्न जेरीस आणतो. त्यानंतर सोसायटीच्या आवारात एकमेकांवर पाण्याने भरलेल्या पिशव्या फेकायला सज्ज असलेले बालसैनिक आणि त्यांच्या वेगवेगळ्या गटांवरील हल्ले पाहिल्यावर लवकरच होळी आहे याची जाणीव होते. त्यानंतर सोसायटीच्या आवारात प्लास्टिकच्या फुटलेल्या पिशव्यांचे अवशेष दिसायला लागतात. अगदीच दुर्भाग्य असेल तर एखादी पिशवी आपल्यावरही फुटते.

सोसायटीच्या आवारात कोण जाणता माणूस शिरला की एफबीआय किंवा सीआयएची टीम ज्याप्रमाणे वायरलेस कम्यूनिकेशनने बाकीच्या सेक्यूरिटी एजंटना सावध करते त्याप्रमाणे हे छोटे लोक एकमेकांना, “थांबा थांबा, पाटील काका आले आहेत. आता काही दंगा करू नका नाहीतर लोच्या होईल.” असा संदेश देत सावध करतात.

सरकारने प्लास्टिकच्या पिशव्यांवर बंदी घातली असली तरी त्या नेमक्या कोणत्या दुकानात मिळतात याची गुप्त माहिती पालकांना नसली तरी छोट्या मुलांना असते. अतिउत्साहात हे लोक “काका, पिशव्या आहेत का संपल्या?” असे ओरडून विचारल्यावर दुकानदाराचे धाबे दणाणतात.
“जरा रस्त्यावर जाऊन ओरड, नाहीतर थोडे पुढे गेल्यावर पोलिस स्टेशन आहे तिथूनच ओरड!”
“सॉरी काका. आहेत ना?”
“पप्पांना घेऊन ये, मग देतो.”
या पिशव्या कुणालाही मिळत नाहीत. वातावरण गंभीर आणि कॉम्पिटीशन टफ असल्यामुळे दुकानात केवायसी झाल्यानंतरच पिशव्या मिळतात आणि मुलगा खुश होतो.

आदल्यादिवशी “रंग खेळायला उद्या सकाळी सातला खाली जाणार आहे!” म्हणून बंड्याने डोके उठवले होते. सातला मी सोडेन की नाही याबद्दल त्याला शंका होती म्हणून मित्राकडेच जाऊन राहू का म्हणून तो हिला गळ घालत होता. कारण दिवाळी आणि रंगपंचमीच्या आदल्या रात्री मित्र रात्रभर टीव्ही पहात बसतो आणि सकाळसकाळी लवकर खाली जातो हे कारण सांगितले जात होते. पण आता लवकर झोपलास तर उद्या सकाळी सातला खाली पाठवतो असे म्युच्यूअल अॅग्रीमेंट झाल्यावर तो शांतपणे झोपी गेला. बरोबर सात वाजता दरवाजावरची बेल वाजली. रंग खेळायला खाली चल म्हणून बंड्याला बोलवायला त्याचे दोन मित्र आले. त्या दोघांना पाहून ते बंड्याचे मित्र आहेत की चांद्रयानावरून आलेले अंतराळवीर आहे ते समजायला मार्ग नव्हता.

म्हणजे रंगीबेरंगी कपडे, पाठीवर पाण्याने भरलेला भलामोठा सिलेंडर, हातात अवघडून धरलेली त्याची पाईप आणि हे सारे कमी की काय म्हणून जंगलातील प्राण्यांना समजू नये म्हणून जसे चित्रविचित्र रंगाचे कपडे घातले जातात तसा रंग खेळण्याआधीच त्याने केलेला चेहर्‍याचा अवतार! दुसर्‍यावर नजर वळवली तर त्याचा चेहरा काहीतरी हरवल्यासारखा झाला होता. हातात रिकामा मग घेऊन तो पॅन्टच्या खिशात काहीतरी शोधत होता. “मग कशाला घेतलास?” म्हणून विचारल्यावर “मगातले पाणी हातातल्या पंपाने ओढून ते फुग्यात भरायचे आणि एकदा फुगा भरला की मग तो दुसर्‍यावर मारायचा!” अशी माहिती मिळाली. तोपर्यंत दुसरे लोक “भर बाबा तुझा फुगा, तोपर्यंत मी थांबतो!” म्हणत वाट पहात थांबेल ही भाबडी आशा त्याच्या मनात होती. त्यापेक्षा तू मगानेच रंगपंचमी खेळ म्हणून हिने त्याला सल्ला दिला.

एकतर घातलेल्या पॅन्टीच्या चार खिशापैकी नेमक्या कोणत्या खिशात रिकामे फुगे ठेवले आहेत याचा त्याला पत्ता नव्हता. केव्हापासून तेच तो शोधत होता. त्याची फुग्यात रंग भरून तो मारायची यंत्रणा एवढी किचकट होती की ती पूर्ण होईपर्यंत त्याला त्याचे फुगे आणि मगासकट कुणीही बॅरेलातून बुचकळून काढला असता.

माझ्या रंगपंचमीच्या तशा खूप आठवणी आहेत. मुंबईत होळीच्या दुसर्‍या दिवशी रंगपंचमी असली तरी गावाकडे ती नसते. तिथे होळीच्या दुसर्‍यादिवशी धुलिवंदन असते. सोप्या शब्दांत धुलिवंदन म्हणजे धरतीमातेला वंदन करण्याचा दिवस! जास्ती झाल्यावर रस्त्यांवर साष्टांग नमस्कार घालत पडलेल्या लोकांवरुन ते समजायला वेळ लागायचा नाही. एरव्हीही हे लोक पिऊन पडायचे पण धुलिवंदन म्हणजे त्यांचा ऑफिशियल डे! गावी होळी झाल्यावर पाचव्या दिवशी रंगपंचमी यायची. त्यादिवशी हायस्कुलला सुट्टी असायची मात्र आमच्या गावातली मराठी शाळा चालूच असायची. आम्ही हायस्कुलला असल्याने रंगपंचमीदिवशी मराठी शाळा म्हणजे आमचे टार्गेट असायचे. अर्थातच मराठी शाळेचे गुरुजी! काहीही झाले तरी गुरुजींना भिजवायचे असा प्रत्येक रंगपंचमीला आमचा प्लान असायचा.

आमच्यावेळी आताप्रमाणे रंगीबेरंगी पिचकार्‍या वगैरे भानगडी नव्हत्या. काचेच्या बाटलीत रंग बनवायचो आणि ज्याच्यावर रंग मारायचा आहे त्याच्या अगदी जवळ जायचे आणि रंग खेळायचा. बर्फाचा गोळेवाला ज्याप्रमाणे गोळा बनवून झाल्यावर त्यावर लाल, हिरवा, केशरी वगैरे रंग मारतो आणि मग गोळ्याला गोळेपण येते अगदी तसा प्रकार असायचा.

एकंदरीतच रंगपंचमीचा उत्सव म्हणजे रामायण किंवा महाभारतात भाले आणि तलवारीने लढणार्‍या ज्या मास सैनिकांचा घोळका असतो, तसा प्रकार होता. जवळ जाऊन लढायचे. आताच्यासारखे जीपीएसने निशाणा सेट करून मिझाईल स्ट्राईक करतात तशातला प्रकार नव्हता. अगदीच अॅडव्हान्स म्हणजे, सायकलला तेल घालायला वापरात येणारी बुधली म्हणजे आम्हाला साक्षात ब्रम्हास्त्र वाटायचे. बुधलीने थोड्या दूरवरून पिचकारी मारता यायची. शत्रूपक्षाकडे काचेची बाटलीच असायची. त्यामुळे स्वत:कडे बुधली असल्यावर ब्रम्हास्त्र बाळगत असल्याचा इगो असायचा. ज्याच्या हातात बुधली आहे त्याच्यापासून सारेच लांब रहायचे.

त्यानंतर या क्षेत्रात अचाट क्रांती झाली. पिचकार्‍या वगैरे आल्या. त्यानंतर सिल्व्हर कलर! मुर्त्यांना लावायचा रंग कुठल्यातरी महाभागांनी लोकांच्या तोंडाला लावायाला उपलब्ध करून दिला. सगळे लोक तोंडाला सिल्व्हर कलर लावून गावात हिंडायला लागल्यावर साक्षात राक्षससेना गावात उतरल्याचा भास होत असे.

आपण चकाचक पांढरे कपडे घालून होळी खेळणार्‍या लोकांपासून बचून राहू असा बर्‍याच लोकांचा जसा गैरसमज असतो तसेच रंगात भिजलेले अशा कोरड्या माणसाला पाहून “जा, जा तुला काहीही करणार नाही.” म्हणून सांगणारेही काही कमी नसतात. ते काही करत नाहीत पण बोटाने खुणावून ‘गिर्‍हाईक आले आहे-’ अशी सुचना दिली गेलेली असते. आमच्या गावी तर चौकात रंगाचा एक बॅरेल ठेवलेला असायचा. बिनारंगाच्या माणसाकडे तो एलियन असल्यासारखे पहायले जायचे. तिथून कोणीही – अगदी कोणीही, भले तो पाहुणा का असेना – चालला की अतिशय अदबीने त्याच्यापुढे दोन पर्याय ठेवले जायचे – रंग लावून घेणार की बॅरेलमध्ये बुचकळून काढू? आणि मग तो माणूस रंगीबेरंगी होऊन पुढचा रस्ता धरायचा.

पण होळी हा रंगाचा सण आहे त्यात काही वादच नाही. अगदी कोरडे रंग खेळलेले चेहरेदेखील किती साजरे दिसतात! त्यावरचा तो आनंद पाहण्याची मजाच न्यारी आहे. खिडकीत उभा राहून खाली रंग खेळणार्‍या लोकांकडे पाहिले तरी किती छान वाटते! सगळेजण आपापल्या धुंदीत असतात. छोट्यांपासून मोठ्यांपर्यंत रंगात बुडालेले. त्यानंतर घरी आल्यावर ते ओळखत नाहीत हा भाग वेगळा पण होली इज – नो डाऊट – होली!

©विजय माने, ठाणे.

 

लग जा गले # ३

romance-1209046_640.jpg

पण पंधरा दिवसात आदितीचे बोलणे काहीसे कमी झालेले रितेशला जाणवले. ती अमूच्या ज्या गोष्टीने हर्ट झाली होती, तो प्रसंग काही केल्या त्याच्याही मनातून जाईना. खूप सारे प्रश्न होते. आपणही स्वार्थी झालोय का? तिचा सहवास हवा म्हणून आपण त्या बाळाला आणि तिला उगाच वेदना देतोय का? हे रिलेशनशिप आपण कोणत्या लेवलला घेऊन जाऊ शकतो? आपण आपल्या नात्याची तिला नुसतीच ओढ लावतोय का? आपण खुल्या मनाने तिला स्वीकारू शकू? असे एक ना अनेक. आणि अचानक आदितीचा मेसेज येणे बंद झाले. बिझी असेल किंवा नात्यातल्या गुंतागुंतीचा तिलाही त्रास होत असेल, बरे वाटले की करेल ती कॉल म्हणून रितेशने दोन दिवस वाट पाहिली. तिच्याकडून काहीही कम्यूनिकेशन नाही. नंतर मात्र त्याचे कशातच लक्ष लागेना. त्याने कॉल केला तर तोही लागला नाही. रितेश वेड्यासारखा तिला शोधत राहिला. पण ती कुठेच सापडली नाही. ना पुण्यात, ना कुठल्या सोशल मिडीयावर!

तिला शोधायचे कसे हा त्याच्यासमोर मोठा प्रश्न होता. काही केल्या उत्तर मिळत नव्हते. फोन लागत नव्हता, वॉट्सअॅप बंद होते, कालपर्यंत फे्रंडलिस्टमध्ये असलेली आदिती रातोरात गायब झाली होती. डोक्यात एक वीज चमकल्यासारखी झाली आणि अचानक त्याच्या मेंदूतली ट्यूब पेटली. घाईघाईने त्याने त्याचा लॅपटॉप चालू करून मेलबॉक्स उघडला आणि तो डायरेक्ट ‘सेंट आयटम्स’ फोल्डरमध्ये गेला. त्याने तिला एकदा त्याचा रिझ्यूम पाठवला होता ती मेल चेक केली. त्या मेलमधून त्याने आदितीचा मेल आयडी कॉपी केला. त्याच्या या मेलला “रिझ्यूममध्ये थोडे करेक्शन हवेय, ते करून घे आणि मग पुन्हा पाठव-” असा तिचा रिप्लायही आलेला.

रितेशने इनबॉक्स सिलेक्ट करून ‘फाईंड मेल्स फ्रॉम-’ च्या ठिकाणी आदितीचा कॉपी केलेला मेल आयडी टाकला. सर्च बटन दाबताच तिच्याकडून आलेली ती एकमेव इमेल मिळाली. रितेशने मेलचा कंटेंट सोडून त्याखाली असलेली आदितीची डिजीटल सिग्नेचर बारकाईने पाहिली. येस्स!! तिच्या ऑफिसचा लॅन्डलाईन नंबर होता. क्षणाचाही विलंब न लावता त्याने त्या नंबरवर कॉल केला. चार रिंग वाजल्या तरी कॉल उचलला जाईना. रितेशच्या चेहर्‍यावरचे समाधान मावळत होते इतक्यात फोन उचलल्याचा आवाज झाला. तिकडच्या रिसपॉन्सची वाट पहाण्याएवढा संयम त्याच्यात उरला नव्हता, “कॅन आय टॉक टू मिस आदिती प्लीज?”

“आय एम सॉरी. शी इज नॉट वर्किंग इन धिस ऑफिस नाऊ! एनीथिंग मोअर आय कॅॅन हेल्प यू वुईथ?” एका सुंदर आवाजाच्या मुलीने फोन उचलला होता.

“आय डोंट नो इफ यू कॅन हेल्प मी ऑर नॉट, पण त्या ऑफिसला का येत नाहीत ते मला सांगू शकाल का प्लीज?”

“हो. दोन आठवड्यांपूर्वी त्यांनी रिझाईन केले होते. परवाच त्यांचा लास्ट डे होता इथला.”

“त्या कुठे गेल्या आहेत काही आयडिया?”

“आय एम सो सॉरी. तसे काहीच बोलल्या नाहीत त्या.”

“अजून एक मदत करू शकाल का प्लीज?”

“काय?”

“तुमच्या रेकॉर्डला त्यांचा कोणता पत्ता वगैरे असेल तर मिळू शकेल का मला?”

“सो सॉरी. पण तो आम्हांला देता येणार नाही.”

“प्लीज…कुणाच्यातरी आयुष्याचा प्रश्न आहे.”

“नाव काय म्हणालात आपले?”

“रितेश ठाकूर. मुंबईवरून बोलतोय मी. प्लीऽज इफ यू कॅन हेल्प मी आऊट…”

“बाय एनी चान्स तुम्ही ब्लॉगर रितेश ठाकूर तर नाही ना?”

“हो. तोच आहे मी. पण तुम्ही कसे ओळखता मला?”

“तुम्ही आदिती मॅडमचे मित्र आहात ते माहिताय मला. आम्ही दोघी बाजूलाच बसायचो.”

“नाव काय तुमचे?”

“मी काजल. तूमची खूप मोठी फॅन आहे सर! तुमच्या ब्लॉगवरचे सगळे आर्टिकल्स वाचते मी. आणि तुमची ‘रेशीमगाठी’ तर अक्षरश: वेड लावणारी आहे.”

“थँक्यू सो मच काजल! पण मला आदितीचा पत्ता मिळायला तुम्ही काही मदत करू शकाल का? ऑफ द रेकॉर्ड?”

“आता आवडत्या लेखकाचे एवढे छोटे काम नाही करणार तर काय करणार मी?”

“मी तुमचे कसे आभार मानू समजत नाही!”

“आभार वगैरे काही मानू नका. तुमचा नंबर तेवढा द्या मला. मी रेकॉर्डमधून त्यांचा पत्ता काढून तुम्हांला मेसेज करते. पुढचं तुम्ही बघा!”

“नक्की बरं का! विसरु नका.”

रितेशने काहीही विचार न करता तिला मोबाईल नंबर सांगितला. देवाने काजलच्या रुपाने त्याला चांगलीच मदत केली होती. पंधरा मिनिटांत त्याच्या मोबाईलवर दोन अॅड्रेसेस आले. काजलने आदितीचा पुण्याचा पत्ता तर दिलाच शिवाय तिच्या पीएफ नॉमिनेशन फॉर्मवर लिहीलेला तिच्या बाबांचा जो पत्ता होता तो ही दिला. रितेशने तिला थँक्यूचा मेसेज करून दुसर्‍यादिवशी ऑफिसला सुट्टी टाकली आणि आदितीच्या बाबांना भेटायला थेट सातारा गाठले.

पत्ता शोधत तो त्यांच्या घरी पोहोचला. नशिबाने तिचे आईबाबा घरातच मिळाले. रितेशने आदितीचा मित्र म्हणून ओळख सांगितल्यावर बाबांनी त्याला बसायला सांगितले. त्यांना भेटण्याचे खरे कारण मात्र सांगण्यासारखे नसल्याने तो नक्की कशासाठी आलाय याचा सुगावा मात्र त्याने लागू दिला नाही. सातार्‍यात काम होते, शिवाय आदितीने एकदा हा अॅड्रेस दिलेला. जाता जाता भेटून जावे म्हणून सहजच आलो असा त्याने बहाणा केला. मग गप्पांच्या ओघात आदिती कॅनडात -टोरँटोला शिफ्ट झाल्याचे समजले. जाताना ती अमूलाही घेऊन गेली होती.

“पण मला काही बोलली नाही ती. पंधरा दिवसांपूर्वी तर भेटलो होतो आम्ही.”

“अचानकच ठरले तिचे. अलिकडे खुशही दिसत होती. आम्हांलाही वाटले विकासच्या धक्क्यातून सावरली ती आता. एरव्ही तो गेल्यापासून खूप उदास असायची ती.”

“तिने तिथला नंबर दिलाय ऑफिसचा?”

“नाही. तीच दोन तीन दिवसांतून फोन करते आम्हांला.”

“अच्छा! आता फोन आल्यावर मात्र तिचा नंबर तेवढा घ्या.”

“हो. नक्की घेईन आणि कळवेन तुला.”

रितेशने तिच्या बाबांना त्याचा मोबाईल नंबर देऊन निरोप घेतला. त्यानंतर बाबांचा फोन येईल म्हणून त्याने खूप वाट पाहिली पण त्यांचा कॉल आला नाही. उलट त्याने फोन केल्यावर बाबांनी तो घेण्याचेही टाळले. दोन तीन वेळा असे झाल्यावर रितेशने पुन्हा त्यांना कॉन्टॅक्ट करायचा प्रयत्न केला नाही. तिच्याबद्दल काहीतरी समजेल या आशेवर तो रोजचा दिवस जगत होता पण तिच्या बाबतीतले कसलेही सरप्राईज मिळत नव्हते.

चार वर्षे उलटून गेली. हा चार वर्षाचा कालावधी त्याच्यासाठी एखाद्या तपासारखा होता. तिला विसरणे खूप अवघड होते. दिवस सरतील तशा यातना कमी होतात असे म्हणतात पण एवढा काळ लोटूनही हृदयात ‘आदिती’ नावाची ज्योत तशीच तेवत राहिली होती. ऑफिसला वाहून घेतल्यावर रितेशसारख्या मॅनेजरला बाकीच्या गोष्टी डोक्यातून बाहेर ठेवणे तितकेसे अवघड नव्हते. पण काही केल्या रात्र सरायची नाही. तिला विसरण्याचे खूप प्रयत्न झाले पण खरोखर आदितीचा घाव एवढ्या सहजासहजी भरणारा नव्हता. त्याने कंपनी बदलली. नव्या ठिकाणी तो मार्केटिंग हेड झाला. घरी स्थळे पहाणे सुरु होते आणि हा नकारावर नकार देत हाता. का कोण जाणे, कधीना कधी त्याची आदिती नक्की परत येईल ही त्याला खात्री होती. पण तिच्याकडून गेल्या चार वर्षात एक कॉल, मेसेज, किंवा मेल काहीही आले नव्हते.

सकाळचे नऊ वाजले असतील. फायनांशियल इयर नुकतेच संपल्याने रितेश रिलॅक्स होता. एप्रिल महिन्यात कसले आलेय प्रेशर? मस्त कॉफीचे घोट घेत तो तिच्या आठवणीत हरवला होता. एवढ्यात मोबाईलवर अचानक दोनतीन मेसेज आले. रितेशने मोबाईलच्या स्क्रीनवर पाहिले तर अननोन नंबर होता. पण अननोन नंबरच्या सुरवातीला असणारा आयएसडी कोड वेगळा वाटला – वन फोर वन सिक्स -टोरँटो – हे सारे पाठ झालेले!

कमालीच्या एक्साईटमेंटमध्ये त्याने कॉफीचा कप बाजूला ठेवत मोबाईल अनलॉक केला. पटकन नंबरवर टच करून आधी डीपीचा फोटो उघडला. आदि! हा चेहरा पाहण्यासाठी जीव किती आतूरलेला! ती मोबाईलच्या स्क्रीनवरून त्याच्याकडे पहात हसत होती, अगदी काल परवा भेटल्यासारखी! गेल्या चार वर्षात या चंद्रमुखीला कितीदातरी विसरावे म्हटले तरी त्याला शक्य झाले नव्हते. मेसेज वाचायचे सोडून तो त्या फोटोत हरवून गेला. ही नेमके करते तरी काय, दिवसेंदिवस तरुणच होत चालली आहे. तिच्या या मेसेजसाठी तो गेली कित्येक वर्षे वाट पहात होता. आनंदाने त्याच्या अंगावर काटा आला आणि डोळ्यांत अश्रू!

आय एम सो सॉरी शोना! कॅनडावरून मी कायमची परत येतीये, तुला भेटण्यासाठी. आता मला जगाची पर्वा नाहीये

एवढ्या काळात मला काय समजायचं आहे ते समजलयं. चार वर्षे खूप झाली, आता अजून हा विरह नकोय मला

अमूही चौथीत जाईल त्याला मस्त कोणत्यातरी छानपैकी शाळेत घालून मुंबईला सेटल व्हायचा विचार आहे माझा

बस झाली ही धावपळ आता. पैसा कमावला, बँक बॅलन्स आहे पण त्याहीपेक्षा महत्वाच्या काही गोष्टी असतात त्या मी मध्यंतरी विसरून गेले होते

त्याचा मेंदू बधिर झाला! कधी कधी आनंदाचा असा धक्का पचवणेही खूप अवघड असते हे त्याला पटले.

ठीक आहेस ना तू राजा?

हे! काय लिहू सुचत नाही यार! आज खूप मोठा धक्का दिलास तू! तसे धक्के देण्यात पटाईत आहेस हे माहिताय मला. मी शिमल्याला असताना ‘आय लव्ह यू’ म्हणून दिलेला धक्का आजही आठवतोय. त्यानंतर तू माझ्या आयुष्यातून अचानक गायब होऊन दिलेला धक्काही अजून तसाच ओला आहे. आणि आज हा!

ते सारे सोड! मी परत येतीये इंडियात!! तुला समजतेय का मी काय म्हणतीये ते?

येस! वेलकम टू इंडिया आदिती!

तू नावेदेखील विसरलास की! शोना, बार्बी आणि आदि म्हणायचास मला. की अजून कोण आली आहे लाईफमध्ये माझ्या लाडक्या रायटरच्या?

छे गं!

काही सांगू नकोस! चार वर्षापूर्वीच एवढ्या मुली वेड्या होत्या. आता तर लोकप्रिय झालायस तू! लवस्टोरीमध्ये ‘रेशीमगाठी’ टॉपवर आहे

तुला कसं माहित?

तुला काय वाटले, मी तुझ्याशी बोलत नव्हते म्हणून तुला आयुष्यातून थोडीच बाजूला केले होते! तुझा एक ना एक शब्द माझ्या काळजात आहे. तुझ्या फॉलोअर्स, कॉमेंट देणार्‍या मुली या सार्‍यांवर माझी नजर होती! आणि अजूनही असते बरं का!

रिअली?

म्हणजे काय! लहान मुल रस्ता चुकल्यावर त्याला रस्ता दाखवावा लागतो, पण एवढ्या काळात समजले माझे ब्लॉग लिहीणारे बाळ खरोखर सज्ञान आहे. अगदी कुठून माहित नाही, पण पत्ता काढून माझ्या बाबापर्यंत पोहोचलेले! फक्त तुझे दुसरीकडे कुठे हुकअप असेल तर सांग मी पुढे काही विचारण्याच्या आधी

काय विचार ना

मी एक धाडसी विचार केलाय

कोणता?

आता उगाच कोड्यात नाही बोलणार मी. डायरेक्ट सांगते – ‘आदिती रितेश ठाकूर’ असे नाव बदलायचा विचार आहे. आहेस तू तयार? आय नो, मी तुला इकडे येताना काहीच सांगितले नव्हते. तुझ्या आयुष्यातून कायमचे निघून जावे हा विचार करून निघालेले पण गेल्या चार वर्षातली एक रात्र अशी गेली नसेल, ज्यादिवशी तुझ्या आठवणींनी माझी उशी भिजली नाही. खूप मिस केले तुला आणि आता समजले की तुला विसरणे शक्य नाही ते. आपल्या सगळ्या भेटी अजून तशाच हृदयात साठवून ठेवल्या आहेत मी. तुझं मला पॅम्पर करणं, मला खुश करण्यासाठी लगेच फोन करणं, वॉट्सअॅपवर माझ्याशी फ्लर्ट करणं, हे सारं कसं विसरू शकणार होते मी राजा?

हो माहित आहे मला. म्हणून चार वर्षे मला एकही कॉल, मेसेज किंवा साधी मेलही केली नाहीस तुझ्याबद्दलची. किंवा इथे मी एकटा कसा जगतोय याची साधी चौकशी करावेसे वाटले नाही तुला.

मला तुला डिस्टर्ब करायचे नव्हते

मग आता का करतीयेस?

आता माझ्यावर काहीही बंधने नाहीत. अगदी समाजाचीदेखील मला पर्वा नाही. मला माझे आयुष्य जगायचेय. पण तुझी तयारी असेल तर! तुला दु:खी करून मला काहीही नकोय

आलीय मोठी शहाणी उपदेश करायला! कधी येणार आहेस इकडे?

सहा मे! माझे आयुष्य नव्याने सुरवात करायचा दिवस! या दिवसाची मी कित्येक वर्षे वाट पहातीये. लॉ ऑफ अॅट्रॅक्शन, रोजचे व्हिज्युलायझेशन, थॉट इलेव्हेटर्स या सर्वांचा एकच उद्देश होता-

कोणता?

मिसेस आदिती रितेश ठाकूर व्हायचा

आय एम सो सॉरी आदिती. मी सारे विसरलोय या चार वर्षात. खूप यातना दिल्या आहेस तू मला. आता ती एकेक रात्र आठवली तरी अंगावर काटा येतो. तू जवळ नाहीस या विचाराने आयुष्यात एक पोकळी वाटायची. सारं काही सुनं सुनं वाटायचं. पुन्हा ते नव्याने भोगायची माझी अजिबात इच्छा नाही

इट्स ओके! आय कॅन अंडरस्टॅन्ड. सगळी चूक माझी आहे! मी असे नको होते करायला. तुझा थोडा तरी विचार मी करायला हवा होता

पण सारे घडून गेल्यावर बोलून काय उपयोग? म्हणतात ना पुलाखालून बरेच पाणी वाहून गेलेय आतापर्यंत. चार वर्षे हा खूप मोठा काळ असतो ते तुला समजायला हवं

आय नो! अॅन्ड आय अॅक्सेप्ट इट!

एक शेवटचं विचारायचं होतं तूला आदिती, चार वर्षे – मला काहीही न सांगता सोडून गेल्यापासून तो प्रश्न माझ्या डोक्यात घोळतोय

काय? आता एवढा नकार दिलाच आहेस तर अजून जाणून घेण्यात काय अर्थ आहे का?

हो आहे. हा प्रश्न मी खूप वर्षे मनात जपून ठेवलाय. पण त्याचे उत्तर मिळाल्याशिवाय हा चाप्टर कायमचा क्लोज नाही होणार माझ्यासाठी!

ठीकाय, विचार तर मग –

पण एक सांगतो, मला फक्त एका शब्दात उत्तर हवंय! तुला माहित आहे, त्याच त्याच गोष्टी पुन्हा सांगितलेल्या मला अजिबात आवडत नाहीत-

गो अहेड – जे काही विचारायचे आहे ते विचार!

रितेशने वाजवीपेक्षा जास्त वेळ घेतला. त्याला आठवण करून देण्यासाठी पुन्हा तिचाच मेसेज आला

विचारतोयस ना?

हो! मग लग्न रजिस्टर करायचं की धामधुमीत?

समाप्त.

©विजय माने, ठाणे.

लग जा गले # 2

people-2562102_640

एकदिवशी शिमल्याला टूरवर असताना रितेश जेऊन आडवा झाला आणि वॉटसअॅप चॅट उघडले तर आदितीचा मेसेज होता.

हाय, काय करताय?

शिमल्याला आहे सध्या. ऑफिशियल टूर!

वाऊ! आम्हीही हनिमूनला शिमल्यालाच गेलेलो. खूप थंडी असेल ना तिथे?

हो

जेवण झालेय तुमचे?

हो जस्ट. तुम्ही जेवलात?

हो आत्ताच जेवले मी

छोटा काय करतोय?

झोपलाय तो. आज एकटीच आहे घरी. आईबाबाही परत गावी गेलेत. खूप बोअर होत होते

वा! बोअर झाल्यावर आमची आठवण आली का?

नाही तसे नाही, पण खूप दिवस झाले एक गोष्ट तुम्हांला सांगायचीय

कोणती?

छान लिहीता तुम्ही

हे सगळेच सांगतात की. ब्लॉगखालच्या कॉमेंट्सवरून समजते ते

हंऽऽ. खरंय ते! पण मलाही सांगावेसे वाटले

अच्छा. थँक्यू सो मच! बाय द वे तुमच्याही कॉमेंट्स मला खूप आवडतात

हो?

खरं! तुमची कॉमेंट नाही आली की मला चुकल्यासारखे वाटते

पण तुम्हीही प्रत्येक मेसेजला रिप्लाय देता ते ही आवडते मला. वाटलेले खूप आटिट्युड असेल तुमच्यात, पण तसे नाही हे समजल्यावर बरे वाटले.

हंऽऽ कसला आलाय आटिट्युड! एकतर आपले आयुष्य एवढे एवढेसे आणि त्यात उगाच कशाला शत्रु बनवत बसायचे?

ही झाली तुमची थिंकींग! पण मला सांगायचे आहे ते ऐकून तुम्हांला काही वेगळे तर वाटणार नाही ना?

नाही! असे काय बोलणार आहात तुम्ही माझ्याशी?

तुम्ही मला आवडता

हो. ते माहित आहे मला

कसं काय माहित?

तुमच्या मेसेजमध्ये किती कौतूक असतं माझं? ते कळतं त्यावरून

अच्छा? अजून काय असतं?

अजून काय? पण खरं सांगायचं तर आता एक प्रॉब्लेम आहे

कोणता?

माझ्या मोबाईलची बॅटरी लो होत आलीय आणि कधीही मोबाईल बंद होऊ शकतो

काय तुम्ही पण! चार्जर नाही आणलात का?

नाही. सकाळी लवकरचे फ्लाईट आहे म्हणून गडबडीने घरातून निघालो होतो. नेमका चार्जर विसरला

तरी किती परसेंट आहे अजून?

बारा

ठीक आहे चालेल मग. मला जे सांगायचंय ते मी सांगू शकते

अजूनही काही सांगायचंय?

हो

काय?

प्रॉमिस मी, तुम्ही रागावणार नाही किंवा तुम्ही उगाच वेगळा विचार करणार नाही

प्रॉमिस!

बघा हंऽऽ

नाही हो! बोला तुम्ही!

आय लव्ह यू – फ्रॉम द बॉटम ऑफ माय हार्ट!

आदितीचा मेसेज पाहून रितेश हडबडला. वास्तविक घरापासून बाहेर आहे म्हणून त्याने ड्रिंकही केलेले. त्याची नशा मेंदूवर रेंगाळलेली पण तिच्या मेसेजने ती कुठल्याकुठे पळाली. त्याला काय बोलावे ते कळेना. तिच्या मनात त्याच्याबद्दल सॉफ्ट कॉर्नर असावा अशी त्याला शंका होती पण अचानक ती एवढी स्पष्ट बोलेल अशी त्याने कल्पना केली नव्हती. रितेश काहीही रिप्लाय देत नाही हे पाहून पुन्हा तिचाच मेसेज आला.

हॅलो? आहात का तुम्ही?

हो आहे

मग बोला की!

काय बोलणार? दोन पेग घेतले होते. उतरवले तुमच्या मेसेजने

आवडला नाही का?

आय मीन, तसे नाही पण मी आत्ता या क्षणाला हे सारे एक्सपेक्ट नव्हते केले. पण तुम्ही जाम भारी आहात. डायरेक्ट बॉम्ब टाकलात माझ्यावर

हा हा! मग? आता काय कराल?

काही नाही! तुम्ही कोड्यात टाकले मला. खरं सांगू?

काय?

तुम्हीही मला आवडायचा

मग आजपर्यंत का नाही सांगितले?

तुम्ही किती केले तरी एक जबाबदार स्त्री आहात. आणि तुम्हांला असे कसे सांगणार मी? आम्हाला दहादा विचार करायला लागतो तुमच्यासारख्यांशी बोलण्याआधी

मी तुम्हांला किती हिंट दिलेल्या. पण काही म्हणा, तुम्ही या बाबतीत अगदीच मठ्ठ आहात

हो असेन कदाचित. प्रायॉरिटीज वेगळ्या असल्या की आजुबाजूला लक्ष नाही जात

अगदी मोबाईल नंबर मागण्यापासून मलाच करावे लागले

पण मला काय माहित की तुमच्या मनात माझ्याबद्दल अशा फिलिंग्ज आहेत म्हणून!

मग कोणती मुलगी तुम्हांला एवढे डायरेक्ट बोलेल?

पण शेवटी बोललातच ना!

काय करणार? समोरच्याला कळतच नाही तर मी काय करू शकत होते? पण मी ठरवलेले, आज जर तुम्ही काही बोलला नाही तर मात्र तुमचा नंबर मोबाईलमधून डिलीट करून टाकणार आणि पुन्हा तुमच्याशी कधीही नाही बोलणार

अस्सं! मग?

मग काय? आता कशाला ती वेळ येईल?

त्यानंतर दोघांचे वॉट्सअॅपवर रेग्युलर बोलणे सुरु झाले. दोघेही आकंठ प्रेमात बुडालेले. तिचे वय कशाच्याही आड येत नव्हते. ती खूप अरे तूरे कर म्हणून मागे लागलेली पण रितेशला ते अवघड वाटत होते. मग त्याने “सुरवात तुम्ही करा.” असे सांगितल्यावर दोघांचे अहो जाहो एकेरी झाले होते. रोज एकमेकांचा आवाज ऐकल्याशिवाय दोघांनाही चैन पडत नव्हता. रितेशच्या डोक्यात सतत तिचा विचार चाललेला असायचा. सकाळी तिचा गुडमॉर्निंचा मेसेज येत नाही तोपर्यंत तो बेचैन असायचा. दोघांच्यात कोणताही आडपडदा राहिला नव्हता. पण त्यांचे भेटणे मात्र थोडे अवघड झाले होते.

कारण रितेश मुंबईत तर आदिती पुण्यात होती. दोघांकडे नंबर असूनही एकमेकांचा पहिला आवाज ऐकायला त्यांना दोन महिने लागलेले. फोनवर बोलणे चालू झाल्यावर मात्र त्यांचा बॉन्ड चांगलाच जुळला. आदिती खरोखर एक यशस्वी मॅनेजर होती. एका कंपनीच्या पर्चेससारख्या डिपार्टमेंटचे हेड म्हणून काम पाहणे वाटते तितके सोपे नाही. कामाचा एवढा प्रचंड ताण असतानाही ती अगदी शांतपणे त्याच्याशी बोलायची. मितभाषी, स्पष्ट विचार आणि कुठे चुकत असेल तर तू चुकतोयस हे ठामपणे म्हणण्याचा स्वभाव यामुळे रितेशला आदिती आवडायला लागली. एवढी की त्याला तिच्याखेरीज काही सुचेना. सकाळी झोपेतून उठल्यावर पहिली आठवण तिची आणि झोपताना शेवटचीही तिचीच. स्वप्ने तिची आणि डोक्यात संभाषणही तिचेच.

पण तिला अजूनही जाणून घ्यायला हवे होते. शिवाय तिच्या मनात काय आहे, तिच्या कुटुंबाबद्दल काय आहे हे त्याने कधी तपासले नव्हते म्हणून दोघांनीही एक दिवशी भेटायचे ठरवले. अचानक रितेशला एका कस्टमर मिटींगसाठी अनायासे पुण्याला जावे लागले. पण तो पुण्याला येतोय हे त्याने आदितीला मुद्दामच सांगितले नाही. तिच्यासाठी ही अचानकवाली भेट एक मोठे सरप्राईज असणार होते. सकाळसकाळी तिचा मेसेज आला-

गुड मॉर्निंग शोना

गुड मॉर्निंग आदि! काय करतेयस?

ऑफिसला पळतेय! उशिर झालाय!

अच्छा, तू कुठे आहेस?

तुझ्या पुण्यात!

डोन्ट टेल मी!

खरंच!

लगेच तिचा फोन आला!

“वेडा आहेस काय तू? आणि तू पुण्याला येतोयस हे मला का नाही सांगितलंस?”

“अचानक ठरले.”

“अच्छा! तू ना एक नंबरचा डफर आहेस!”

आदितीने डफर बोललेले त्याला खूप आवडायचे.

“काय करणार, एवढे दिवस नुसतेच बोलतोय. इकडे ये म्हणून पुण्याचे लोक बोलवतही नव्हते. म्हटले जाऊया पुण्याला आणि मस्तानीची चवही घेऊन येऊया!”

“हो का? आणखी कशाकशाची चव घ्यायचीय?”

“सध्या तरी मस्तानीचीच आणि मस्तानीच्या मनात मला भेटायचे असेल तर कुठे ते सांगावे म्हणजे आम्ही तिथे येण्याचा प्रयत्न करू.”

“चल आज हाफ डे टाकते. अॅक्च्युली फुलडेच टाकला असता पण आज ऑफिसमध्ये जाणे आवश्यक आहे. काही गोष्टी आहेत ज्या आजच संपवायच्या आहेत. त्या दुपारपर्यंत पूर्ण होतील. मग भेटू आपण. तू एक काम कर, मी तुला पत्ता पाठवते. माझ्या ऑफिसच्या इकडेच ये, तिथून मग जाऊया कुठेतरी.”

“डन देन! सी यू सून!”

तिने पत्ता पाठवून दुपारी दोनपर्यंत पोहोचायला सांगितले. रितेशची एका कस्टमरबरोबर मिटींग होती. तासाभरात ती संपवून तो आदितीने दिलेल्या पत्त्यावर दीडलाच पोहोचला आणि तिला तुझ्या ऑफिसच्या खाली चहाची टपरी आहे तिथे थांबलोय म्हणून त्याने मेसेज केला. पंधरा मिनीटांत ती खाली आली. किती छान दिसत होती. मानेवर रुळणारे मोकळे केस, कोरीव भूवया, काळेभोर आणि पाणीदार डोळे, त्यावर उघडझाप होणार्‍या दाट पापण्या, अगदी धनुष्यालाही लाजवतील असे ओठ ही सर्व सामग्री घेऊन आलेली मुलगी पस्तीस वगैरे वर्षाची आहे हे कुणाला सांगून पटले नसले. शिवाय एका तीन वर्षाच्या मुलाची आई म्हणजे सोडाच! संतूर मम्मीच जणू! थोडीशी गुबगुबीत. पण रितेशला बघताक्षणीच आवडलेली. काहीही म्हणा, फेसबुकचे फोटो आणि खरा माणूस यातले अद्वितीय काय आहे हे भेटल्याशिवाय समजत नाही.

ती पार्किंगमधून कार घेऊन आली आणि रितेशजवळ आल्यावर तिने त्याला दुसर्‍या बाजूने बसायची खूण केली. दरवाजा उघडून तो आत बसला तसा तिचा सुगंध रितेशला वेडा करून गेला. परफ्यूमचे सिलेक्शन खूप वरच्या दर्जाचे होते. कुठे जायचे म्हणून तिने विचारले खरे पण रितेश पुण्यात नवीन असल्याने ते त्याने तिच्यावर सोडले. इथले रस्ते, हॉटेल आणि मेनू तू शोधायचेस असे त्याने सांगून टाकले. तिने एका चांगल्या हॉटेलच्या पार्किंगमध्ये गाडी उभी केली. आत प्रायव्हसी मिळेल अशा ठिकाणी ते जाऊन बसले. दुपार असल्याने तशी वर्दळही फारशी नव्हतीच.

“काय खायचे बोल.”

“तुला आवडेल ते मागव. मी पाहुणा आहे पुण्याचा.”

“ओह आय सी! चल इथे पाष्ता चांगला मिळतो!” म्हणून तिने पाष्त्याची ऑर्डर दिली. मग गप्पांना सुरवात झाली. सहा वर्षापूर्वी तिचे विकासबरोबर लग्न झालेले. इंजिनिअरिंगला दोघेही एकाच कॉलेजमध्ये होते. लव्ह मॅरेज. नंतर तो मर्चंट नेव्हीत जॉईन झाला. लग्नानंतरची दोन वर्षे खूप सुखात गेली. साडेतीन वर्षापूर्वी ड्युटीवर निघताना आदिती प्रेग्नंट आहे ते समजल्यावर “यावेळी लवकर परत येतो.” म्हणून जे गेला ते गेलाच. परत आलाच नाही. फोन नाही की काही नाही. सातआठ महिने वाट पाहिली आणि मग कंपनीने तो मिसींग आहे म्हणून घरी पत्र पाठवले.

घरच्यांनी ‘अनोळख्या मुलीशी लग्न’ या विषयावरून ज्या मुलाला घरातून बाहेर काढले त्या मुलाच्या पश्चात इंश्युरन्सची रक्कम घ्यायला ते एकमेकांशी भांडायला लागले. आदितीची अवस्था खूप विचित्र झालेली. अमेय अजून पोटात होता. एकतर विकास गेलाय हे मानायला मन तयार नव्हते. ज्या माणसाचे शेवटचे दर्शन होत नाही, तो आपल्यातून गेलाय हे कसे मानायचे हा तिचा रास्त प्रश्न होता. त्यात घरच्यांची तिच्या घरी येऊन भांडणे! तरी नशीब आदितीने राहता फ्लॅट स्वत:च्या जीवावर घेतलेला. तिला हे सारे नवीन होते.

शेवटी तिने तुमचा मुलगा आहे, तुम्ही पैसे घ्या, मला त्यातले काहीही नको म्हणून स्पष्ट सांगितले. घरचे पैसा आणि प्रॉपर्टीसाठी कोणत्या थराला जाऊ शकतील याची तिला पुरेपूर जाणीव होती आणि म्हणूनच तिने एकटे का असेना -सर्वांपासून लांब रहाणे पसंत केले होते. पुन्हा सासरच्या माणसांत जाऊन मिसळणे तिच्या स्वभावात नव्हते. एवढ्या मोठ्या पुण्यात एकटी मुलगी रहाते हे नवीन नसले तरी आईबाबांना काळजी होतीच की! बाबा नोकरी करायचे त्यावेळी शक्य नव्हते पण रिटायर झाल्यावर मात्र अधूनमधून आईला घेऊन दहा पंधरा दिवस आदितीकडे रहायला यायचे.

पण खर्‍या अर्थाने विकास गेला तेव्हापासून आदिती एकटी पडली. डिलीव्हरीच्या वेळीही सासरचे कुणी आले नाही. नातवाच्या पायगुणाने मुलगा गेला म्हणून घरचे त्या दोघांवर रुसलेले. त्यांच्याबरोबरचे संबंध पूर्ण तोडलेले. पायगुणाचे नुसतेच कारण. खरी गोष्ट तर प्रापर्टीची! तीही तिने देऊन टाकलेली. मग जबाबदार्‍या घ्यायला कोण कशाला येईल? सारे बाळंतपण तिच्या आईबाबांनीच केले. अमू छोटा होता त्यावेळी खूप त्रास व्हायचा. तिसर्‍या महिन्यापासून त्याला बाजूला करून तिने ऑफिस जॉईन केले. तिची आई येऊन बरोबर राहिली. अमू चांगला दोन वर्षाचा होईपर्यंत तिच्याजवळ होती. ती परत गावी गेल्यावर छोट्या अमूला डे केअरमध्ये ठेऊन तिला नोकरी सांभाळावी लागली. अगदी आताही ती ऑफिसला जाताना त्याला डे केअरला सोडून जायची आणि घरी परतताना आईविना दिवसभर बसून थकलेला तो चिमुकला जीव तिच्यासोबत यायचा.

इंजिनियरिंग होऊन चांगला जॉब मिळाल्याने तो सोडण्याचा प्रश्नच नव्हता. शिवाय स्वत:च्या पायावर उभा रहाण्यासाठी तेच एकमेव साधन होते. आणि जॉब सोडून ती करणार तर काय होती? अमूला चांगली सवय लागावी म्हणून घरात मुद्दाम टीव्ही घेतला नव्हता. तास न् तास टीव्ही पहाण्यापेक्षा आवडत्या पुस्तकात डोके घालून बसणे ती पसंत करायची. अगदी याच तिच्या छंदामुळे तिची रितेशशी ओळख झालेली. शिवाय माहेर मुंबई असल्याने तो लिहीत असलेल्या ‘रेशीमगाठी’तील मुंबईचा ओढा हा पहिल्यापासूनचाच. खूप सारे बोलताना ती मधूनच भावूक व्हायची आणि तिच्या डोळ्यांत पाणी तरळलेले दिसायचे. शेवटी सारे सांगून झाल्यावर ती वर्तमानात आली.

“काय मी पण सारे माझेच सांगत बसलीये. बोअर तर नाहीस ना झाला?”

“नाही गं. खूप सोसलयंस तू. ग्रेट आहेस यार!”

“कसलं आलंय ग्रेट! परिस्थितीचे चटके सोसले की तेवढा ग्रेटनेस येतोच. आणि स्त्रियांना तर येतोच येतो. ते सोड, तुझे ऑफिस काय म्हणतेय?”

“ठीक चाललेय.”

“मी आता कॅनडा आणि ऑस्ट्रेलियासाठी ट्राय करतेय.”

“म्हणजे?”

“चार पाच वर्षे जाऊन यायचे. मग एखादा जॉब पहायचा इथे. साधा असला तरी चालेल. पण थोडे जास्त पैसे कमवायचे म्हणजे चारपाच वर्षे बाहेर गेल्यावाचून गत्यंतर नाही.”

ते ऐकून रितेश अडखळला पण काही बोलला नाही. पाष्त्यानंतरची कॉफी संपवण्यात मग्न आहे हे नाटक करण्याचा तो प्रयत्न करत होता. रितेश पुण्यातला पाहुणा म्हणून आलेले बिलही तिनेच भागवले. मुंबईत भेटल्यावर तू खर्च कर असे म्हणताना तिने गंमत म्हणून जो उजवा डोळा मारला त्याने रितेशच्या काळजात फुलपाखरे उडाली. घरी जाताना तिने अमूला डे केअरमधून घेतले. पण कारमध्ये आधीच बसलेल्या रितेशला पाहून त्याने लगेच हा कोण असे तुसडेपणाने स्पष्ट विचारून पुणेकर असल्याचे सिद्ध केले. मग तिने हा माझा ऑफिसमधला फ्रेंड आहे असे सांगून त्याला गप्प बसवला. तो मधून मधून तिला हा तुझा फ्रेंड आपल्याबरोबर का येतोय वगैरे प्रश्न विचारत होता आणि ती त्याच्या बालबुद्धीला पटतील अशी उत्तरे देत होती.

स्वारगेटजवळ आल्यावर रितेश तिथे उतरून मुंबईची बस पकडण्याच्या विचारात होता पण ती म्हणाली, “प्लीज, चल ना घरी.”

“आर यू शुअर? यू वोन्ट बी हॅविंग एनी इश्यूज?”

“नाही रे चल!”

तिचे आईबाबा सध्या पुण्यात नाहीत एवढी माहिती तिने सांगितली होती. पण अमू बरोबर असल्याने रितेशला शंका येणे साहजिक होते. शिवाय एकट्या आणि स्वतंत्र रहाणार्‍या स्त्रियांबद्दल ती कोणत्या वळणाची आहे या गोष्टींबद्दल सोसायटीमधल्या लोकांचे बरेच निकष असतात. आदितीबद्दल लोकांनी काही वेडेवाकडे बोललेले रितेशला अजिबात आवडले नसते म्हणून तिला मान खाली घालायला लावेल अशा कोणत्याही गोष्टीपासून त्याला दूर रहायचे होते.

“एरव्ही त्याला मी लेट पिक करते पण आज हाफ डे घेतलाय म्हणून आताच घेतले. नाहीतर मला पुन्हा इकडे यायला लागले असते.”

“नक्की ना?”

“हो रे बाबा. आणि असाही तो दुपारी झोपतो. गेल्यागेल्या झोपेल तो. आपल्याला निवांतपणे गप्पाही मारता येतील.”

तिची बिल्डिंग आली. गाडी पार्क करून खांद्यावरची पर्स सांभाळत झोपेत असणार्‍या अमूला कडेवर घेऊन वर जाताना तिची तारांबळ होत होती. अमूला घ्यायचे रितेशच्या डोक्यात आलेले पण तो त्याच्याकडे येणे शक्य नव्हते. म्हणून निमूटपणे तिच्यामागून जाण्याशिवाय रितेशकडे दुसरा पर्याय नव्हता.

पाचव्या मजल्यावर पोहोचताच तिने लॅचने दरवाजा उघडला, अमू तिच्या खांद्यावर मान टाकून झोपला होता. त्याची झोपमोड होऊ नये म्हणून तिने त्याला हळूच नेऊन सोफ्यावर बसवला आणि रितेशला आत यायला सांगितले. रितेश शूज काढून थोडासा बिचकतच आत गेला. हॉल बर्‍यापैकी आवरलेला होता. फक्त अमूची खेळणी मात्र सगळीकडे पसरलेली होती. अमूला तसाच सोफ्यावर बसवून आदितीने सारा हॉल आवरला.

“अरे हा खूप पसारा करतो एकटा असला तरीही. आणि आवरतही नाही, सारे मलाच आवरावे लागते.”

“इट्स ओके. मुलं म्हटलं की असणारच हे.”

अमू मात्र डोळ्यांतली झोप उडाल्यासारखा रितेशच्या हालचाली निरखत बसला होता आणि त्यामुळे रितेश कमालीचा नर्व्हस झालेला. अमूला त्याने स्माईल देऊन पाहिले मात्र अमू हसायच्या मूडमध्ये नव्हता. आदितीचे आईबाबा घरी नसले तरी त्याला अमू असण्याची भीती वाटत होती. तिच्या आईबाबांना आपल्याबद्दल कोण घरी आला होता म्हणून सांगेल ही चिंता त्याला लागून राहिलेली. आदितीने अमूला झोपायला चल म्हणून सांगून पाहिले पण तो काही केल्या मानायला तयार नव्हता. त्याला हॉलमध्ये सोफ्यावरच बसायचे होते.

मग आदितीने त्यांच्यासाठी कॉफी बनवली. गप्पा मारत कॉफी संपली. त्या कॉफीची चव, समोर बसलेल्या आदितीची नशा, फॅनच्या वार्‍याने उडणारे तिचे केस आणि त्याच लयीत हलणारा तिचा स्कर्ट या गोष्टींनी रितेश धुंद झालेला. आदितीला ते सारे समजत होते.

“चल मी तुला आमचे घर दाखवते.” म्हणून तिने रितेशला किचनमध्ये बोलावले पण रितेशआधी अमू त्याची कार घेऊन आधीच किचनमध्ये घुसला. हॉल, किचन, मास्टर बेडरुम, अमूची खोली सगळे दाखवून झाले पण अमू दोघांना एकत्र येऊ देत नव्हता. जिथे तिथे खेळणी घेऊन त्यांच्यापुढे असायचा. आदितीने त्याला चुकवायचा खूप प्रयत्न केला पण तो यशस्वी झाला नाही.

बराच वेळ घरी बसल्याने अमू आणि रितेशची थोडीशी गट्टी जमली आणि हळुहळू दोघे बोलू लागले. जसा तो बोलायला लागता तसे रितेशने त्याला खेळण्याबद्दल “हे काय आहे? हे असे का असते?” असे विचारून खेळण्यांबद्दलचे आपले अज्ञान प्रकट करत आपलेसे केले आणि मग मात्र दोघे चांगले दोस्त झाले. निघताना तर अमू तिला तुझ्या या फ्रेंडला आपल्या घरी ठेऊन घेऊया असे म्हणाला आणि ती ही त्यावर चकित झाली.

शेवटी रितेशला सोडायला ते दोघेही खाली आले. त्याने दोघांनाही बायवाय केला. पहिल्याच भेटीत ती रितेशला प्रचंड आवडली होती पण पुढे काय हा त्याच्यासमोर प्रश्न होता. त्याने स्वारगेटपर्यंत कॅब बूक केली. तो कॅबमध्ये बसला आणि आदितीचा कॉल आला. ती नेहमीप्रमाणेच बोलत होती. आता जणू काही ते भेटलेच नव्हते. कितीही बोलले तरी दोघांमधली ओढ मात्र कमी होत नव्हती.

“शोना एक विचारू?”

“विचार ना.”

“अमूचा राग तर नाही ना आला तुला?”

“का?”

“म्हणजे त्याची अडचण वाटली असेल ना तुला?”

“नाही गं! असे काही नाही.”

“मला वाटली म्हणून मी तुला विचारले. अॅक्च्युली मला तुला किस करायचे होते पण चान्स गेला यार. अमू झोपला असता तर ते करता आले असते.”

“असूदे. पुन्हा कधीतरी.”

“तू एवढा कूल कसा काय असू शकतोस यार?”

रात्री घरी पोहोचल्यावर रितेश मेसेज करतो म्हणालेला पण घरी पोहोचूनही त्याने मेसेज केला नाही. दुपारचा आदितीचा प्लान ऐकल्यापासून थोड्या दिवसांत काही झाले तरी ती आपल्याला सोडून जाणार आहे असे एक मन म्हणत होते. आपण जर तिच्यात गुंतलो तर पुन्हा त्यातून बाहेर पडणे फार मुश्किल होईल अशा विचारात असतानाच तिचा मेसेज आला-

हे, अजून पोहोचला नाहीस तू?

हो केव्हाच पोहोचलोय

मग मेसेज का नाहीस केला?

विसरूनच गेलो गडबडीत

वास्तविक त्याने मुद्दाम मेसेज केला नव्हता.

मी तूला खूप मिस करतीये

हो माहित आहे. पण एवढेही गुंतायला नको आपण एकमेकांत आता. दोघांच्याही दृष्टीने बरं नाही ते

का?

खरं सांगू? मी खूप हळवा आहे. आणि तू ज्यावेळी बोललीस ना की तू कॅनडा आणि ऑस्ट्रेलिसाठी ट्राय करते आहेस त्यावेळी मला खूप कसेतरी वाटले. आय कान्ट टेल यू! आय मीन सर्वांसाठी करिअर महत्वाचे आहे आणि तू जायलाही हवेस पण आता तुझी एवढी सवय झाली आहे की मन मानायला तयार नाही होत

मग नको का जायला मी?

माझे ऐकशील?

सांगून तर बघ

नकोस ना जाऊ मग. एक चांगले आयुष्य जगायला लागतात तेवढे पैसे आहेत ना, मग जास्तीचा अट्टाहास कशासाठी?

बरं नाही जाणार

वेडी आहेस का तू?

का?

मी सांगितले म्हणून नाहीस जाणार?

मग तूला नाही आवडणार तर नाही जाणार

एक विचारू तुला?

हो विचार ना

आपले रिलेशनशिप तुझ्यासाठी काय आहे?

सर्व काही! अजून काही ऐकायचंय तुला?

नाही! थँक्यू सो मच बार्बी!!


 

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

लग जा गले # 1

3

कॅन वी बी जस्ट फ्रेंड्स?

असे वाटते का तुला या क्षणाला शक्य आहे ते?

हो

ठीकाय मग. तुला जसे वाटेल तसे

आय डोन्ट थिंक तुला पटेल की नाही पण माझे तुझ्यावर मनापासून प्रेम आहे आणि माझे तुझ्याबद्दलचे हे प्रेम आयुष्यभर तसेच राहील

हंऽऽ

म्हणशील तर कालचा प्रसंग खूपच क्षुल्लक होता, पण काचेपलिकडे बाहेर मम्मा येणार म्हणून नजर लावून बसलेले माझे पिल्लू पाहिले आणि माझा जीव गलबलून गेला. माझी मलाच लाज वाटली. एकच विचार येऊन गेला डोक्यात किती स्वार्थी आहे मी, काय करतीये स्वत:च्या सुखासाठी

हो. मी समजू शकतो. मला पटतंय तुझं. इन फॅक्ट तुझ्या मनात काय चाललेय ते समजत होते, तू सकाळी बोलत होतीस तेव्हा. मी विचारणारही होतो तुला

काय?

तू पुढे जायला कंम्फर्टेबल नाहीस का म्हणून

तुझे वेगळे आहे यार. तुला सारे आयुष्य पडलेय तुझ्यासमोर. माझं तसं नाहीये. अमू मोठा असता तर भाग वेगळा होता. आणखी खूप छोट्या छोट्या गोष्टी झाल्या आहेत. मला सतत बोचणी लागून राहिलीय की मी माझ्या आई आणि मुलगी या नात्याच्या जबाबदार्‍या नीटपणे निभावत नाहीयेे

इतरवेळी चिंतेने बोलायचीस त्यावेळी मी तुला काळजी करु नकोस म्हणून सांगायचो. पण अमूबद्दल बोललीस त्यावेळी काही बोललो का? मला समजले ते. त्याची काही चूक नसताना त्याला का शिक्षा द्यायची आपण?
आय होप तू मला समजून घेशील शोना

हो आदिती!

मला आता टाईप करणेही मुश्किल होतेय. नंतर बोलते मी

तिला तसे का होतेय ते रितेशला समजले. तिला ओळखत असल्यापासून आदिती या नावाने त्याने हाक मारली नव्हती. नेहमी शोना, बार्बी, माय लेडी, आदि असा बोलायचा पण तिचा प्रॉब्लेम ऐकल्यावर तिला दोघांच्या नात्याची अजून ओढ लावण्यात काही अर्थ नव्हता.

मला घरी सर्वजण आदि म्हणतात. आदि तरी म्हण तू

ओके

त्याने तिला ‘आदि’ म्हणून तसे ऐकण्याचे समाधानही मिळू दिले नाही.

तुला आठवतंय मी म्हणाले होते, मला हव्या असलेल्या गोष्टी आयुष्यात कधीही मिळत नाहीत. सगळे चांगले चालू असते आणि अचानक हातातून सगळे निघून जाते. म्हणून मी कशात जीव अडकवत नाही. विकास गेला आणि तो धक्का पचवता पचवता साडेतीन वर्षे उलटली. त्यानंतर तू आयुष्यात आल्यापासून खरोखर खुश झालेले मी. पण देवाला ते ही पहावले नाही

हंऽऽ

काय करतोयस तू?

मिटींगमध्ये आहे

खूप वेळ लागेल का तुला?

हो

रितेशच्या डोळ्यांच्या कडा ओलावल्या. कधीना ना कधी असे होईल ही त्याला कुणकुण होतीच. रितेशला तसे पाहून बाजूला बसलेली त्याची असिस्टंट उठून मागे गेली आणि तिच्या मैत्रिणीच्या कानात कुजबूजली, “अगं रडताहेत सर!”
रितेशला ऑफिसच्या जागेवर बसून डोळे पाणावणे खूप ऑकवर्ड वाटले. त्यासाठी त्याला एक व्हिडीओ खूप इमोशनल आहे असा बहाणा करावा लागला. पुन्हा आदितीचा मेसेज आला

खूप मिस करतीये तुला. मला महित आहे मी थोडी विचित्र वागतेय पण इतक्या लवकर या सार्‍यातून बाहेर नाही पडू शकणार!

आदि, एक विचारू तुला? खरे सांगशील?

हो विचार ना. परवानगी काय मागतोयस?

माझे काही चूकले का किंवा नकळतपणे मी तुला हर्ट केलेय का?

नाही रे माझेच चुकले सारे. मला माझी सिच्यूएशन माहित होती. तरीही मी तूला माझ्यात गुंतणे भाग पाडले. या सर्वाची मीच सुरवात केली. वेळोवेळी मला ते जाणवत होते. त्यात वेळ कमी आणि जबाबदार्‍या खूप असल्याने मी आपल्यातल्या नात्याला न्याय नाही देऊ शकणार. या क्षणाला मी खूप गोंधळलीये. आय एम सॉरी फॉर एव्हरीथिंग. हे सारे माझ्यामुळे झालेय याची जाणीव आहे मला

ठीकाय यार. तू उगाच स्वत:ला दोष देत बसू नकोस. स्वत:ला सांभाळ आधी!

पण आपण भेटू शकतो, बोलू शकतो. पण मला माझ्या इमोशन्स कंट्रोल करायच्या आहेत, जे तू भेटल्यापासून जमत नाहीये

तू माझी काळजी करू नकोस. आपून जिधरभी जाता है उधर हॅपीनेस फैलाता है

म्हणजे तुला काहीच फरक नाही पडत ना?

तसे समज हवे तर! आजकाल माझा विदुषक झालाय. लोकांना माझी दुसरी बाजू दिसत नाही

लेखक महाशय माझ्याशी जरा नीट बोलाल का?

हसरं दु:ख म्हणतात याला सामान्य भाषेत

माहिताय मला

मग रितेशने तिला यू ट्यूबवरून चार्ली चॅप्लिनच्या ‘सिटी लाईट्स’ या पिक्चरच्या शेवटाची क्लिपची लिंक पाठवून तीन मिनीटे वेळ काढून नक्की बघ म्हणून सांगितले. थोड्यावेळानंतर तिचा मेसेज आला.

शिट यार! हे सर्व माझ्यामुळे होतेय. मी जिथे जिथे जाते तिथल्या सगळ्या लोकांना त्रास होतो. मीच असायला नको आहे हे सगळं थांबवायला

रितेश आदल्या दिवशीच्या गोष्टी आठवू लागला. तो कालच तिला भेटून आलेला. दोघांचाही वेळ वाचावा म्हणून ते लोणावळ्याला भेटलेले. सारा दिवस एकमेकांसोबत घालवलेला. खूप गप्पा मारलेल्या. पण पुण्याला पोहोचायला आदितीला खूपच उशिर झाला. अमूच्या डे केअरमधून तिच्या मोबाईलवर दोनदा फोन येऊन गेले पण ट्राफिकमध्ये असल्याने ती काहीही करु शकत नव्हती. तिथे पोहोचायला तिला रात्रीचे आठ वाजले. एरव्ही डे केअरचे टायमिंग सातचे होते. रोज ऑफिस सुटले की घरी जाताना ती अमूला पिक करायची. पण त्यादिवशी बराच उशिर झाल्याने अमूही काकुळतीला येऊन काचेच्या दरवाजातून बाहेर नजर लावून तिची वाट पहात उभा होता. ती गोष्ट आदिला खूप खोलवर हर्ट करून गेलेली.

रितेश आणि आदितीची ही साधारण चौथी पाचवी भेट असावी. दिवसरात्र बोलत होते, वॉट्सअॅपवर एवढे चॅट करत होते पण दोघांच्या नात्यात कधी वासना दिसली नाही. तिचा हात हातात घेण्यापलिकडे रितेशचे धाडस झाले नाही. त्यादिवशी मात्र त्याने ते धाडस केले आणि “तुझ्या हातात हात दिल्यावर किती सेफ आणि कम्फर्टिंग वाटतं!” असे ती बोललेली आणि रितेश तिच्या विश्वासावर फिदा झालेला. त्याच्यासाठी ती म्हणजे एक नाजूक बाहुलीच होती. शेवटी न राहवून तिने रितेशला विचारले, “तू कधी पुढाकार घेणार आहेस की नाही? सगळ्याच गोष्टी मी करणार नाही. काही गोष्टी तुलाच कराव्या लागतील.”

रितेशने वेळेचा काटा सहा महिने भूतकाळात फिरवला. लिखाणाची पहिल्यापासून आवड असलेला रितेश ठाकूर एमबीए झाला खरा, पण एका मल्टिनॅशनल कंपनीत मार्केटिंगमध्ये चांगल्या पगाराची नोकरी मिळून आयुष्य कमालीचे व्यस्त झाले तरीही त्याने लिहीणे सोडले नाही. फिरण्याची खूप आवड असल्याने हा जॉब त्याला फार आवडायचा. तो नेहमी म्हणायचा एकतर नोकरीमुळे जग फिरायला मिळते, अनेक प्रकारच्या लोकांना भेटता येते आणि आपले अनुभवविश्व विस्तारता येते. आजूबाजूला घडत असलेल्या आणि मनावर कोरल्या जाणार्‍या गोष्टी त्याला गप्प बसू देत नसत. त्यातूनच त्याने ब्लॉग लिहीणे सुरु केले. संध्याकाळी घरी गेला की त्याचे लिखाण सुरु असायचे. तो अगदी एखाद्या ठिकाणचे खाण्याचे हॉटेल ते अगदी प्रवासात भेटलेला एखादा लक्षात रहाण्यासारखा माणूस सारे काही लिहून काढायचा.

ओघवती शैली असल्याने त्याने लिहीलेले वाचतच रहावे असे वाटायचे. ब्लॉगचे फॉलोअर्स वाढत गेले. त्यात त्याने स्वत:च्या रायटिंग स्किलला चॅलेंज म्हणून ‘रेशीमगाठी’ ही रोमँटिक कादंबरी लिहायचा निश्चय केला. साधारण आठवड्याला तो एक भाग लिहून अपलोड करत असे. लोकांना त्याची ती कादंबरी खूप आवडू लागली. प्रत्येक भागाखालच्या लोकांच्या – विषेशत: मुलींच्या कॉमेंट्स वाढल्या पण धिस वुईल बी पार्ट ऑफ द प्रोफेशन याची जाणीव रितेशला होती. म्हणून तो सर्वांच्या कॉमेंट्सना लेखकाच्या चष्म्यातूनच रिप्लाय करायचा.

गेल्या काही महिन्यात रितेशच्या लक्षात एक गोष्ट आली आणि ती म्हणजे त्याच्या ब्लॉग फॉलोअर्समधली आदिती त्याचा एकूणएक ब्लॉग वाचते आहे, आणि नुसता वाचतच नाही तर त्यावर कॉमेंट्सदेखील लिहीते आहे. त्यानंतर एकदिवशी फेसबुकवर तिचीच फ्रेंड रिक्वेस्ट आली. फेसबुकवर आणि ब्लॉग लिहीत असल्यापासून बर्‍याच लोकांच्या फ्रेंड रिक्वेस्ट्स यायच्या आणि तो स्वीकारायचा तशीच त्याने तिचीही स्वीकारली. मग ‘रेशीमगाठी’चा नवा भाग लिहीला की आदितीचे मेसेजेस येऊ लागले. तेही त्याला सुखावून जायचे. एवढ्या बारकाईने वाचून आवर्जून सांगणारे वाचक कोणत्या लेखकाला आवडणार नाहीत?

एकदिवशी रितेशने आदितीचा प्रोफाईल उघडून पाहिला. पुण्यात रहाणारी आदिती मॅरिड तर होतीच शिवाय त्याच्यापेक्षा वयाने चार वर्षांनी मोठी आणि एका कंपनीत पर्चेस मॅनेजर. पण इतर फॉलोअर्सना सोडून त्याच्या =दयात आदितीच्या बाबतीत नेमके काय घडत होते ते त्यालाही समजत नव्हते. गेले काही दिवस ती त्याच्यासाठी स्पेेशल बनली होती. ब्लॉगवर तिचे कॉमेंट्स आल्याशिवाय रितेशला चैन पडायचे नाही. तिने लिहीलेली अक्षरे पुन्हा पुन्हा वाचावी असे त्याला वाटायचे. त्याने त्याच्या ‘रेशीमगाठी’चा एक रोमँटिक पार्ट अपलोड केल्यावर आदितीचा मेसेज आलेला – तुमचा आजचा पार्ट वाचला खूप भारी आणि टू हॉट टू हँडल होता! शिवाय ती ऑनलाईनही दिसत होती. म्हणून त्याने रिप्लाय टाकला-

हा हा

एवढे डिटेल वर्णन कसे लिहीलेय?

इमॅजिनेशन

लग्न न होतादेखील चांगले आहे की तुमचे इमॅजीनेशन! पण आवडले बरं का खरोखर

थँक्यू सो मच

तुमचे ऑफिस, लिखाण, प्रवास हे सारे कसे मॅनेज करता?

आवड असेल तर काही अडचणी येत नाहीत आपोआप होते सारे

मला शिकवाल का टाईम मॅनेजमेंट?

का नाही? आणि तुम्ही तर माझ्यापेक्षा मोठ्या आहात. मलाच तुमच्याकडून बर्‍याच गोष्टी शिकायच्या आहेत

इट वूड बी माय प्लेझर इफ आय कॅन बी ऑफ एनी यूज टू यू!

काही दिवसांनी काही हरकत नसेल तर तुमचा नंबर मिळेल का असा तिचा मेसेज आला. एरव्ही बर्‍याच लोकांचे नंबरसाठी मेसेज यायचे पण तो कुणाला नंबर द्यायचा नाही, त्याची जी काही शंका आहे ती मेसेजवरच सोडवायचा. पण आदितीची केस वेगळी होती. त्याने तिला नंबर दिला आणि मग मेसेंजरवर न बोलता दोघे वॉट्सअॅपवर बोलू लागले. तरी चॅटिंग तितकेसे रेग्युलर नव्हते. कधी दिवाळी दसर्‍याला शुभेच्छा देताना हा वॉट्सअॅप नंबर कामी यायचा.


क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

एकच प्याला अन् लोच्या झाला

Ekch Pyala

ऑफिसची पार्टी होती म्हणून मी मित्रांसोबत बारमध्ये गेलो होतो. तसा मी घेणार्‍यातला नाही पण आपण नसल्याने कुणाचा हिरमोड होत असेल तर मी त्यांच्याबरोबर जातो आणि त्यांना सोबत करतो. ते पितात आणि मी त्यांची चढलेली पहात बसतो. तशाच भावनेने त्यांच्याबरोबर गेलो. आत पाऊल टाकतो तर काय, टिपीकल बारमध्ये असतो तसा काळाकुट्ट अंधार होता. जागोजागी देवापुढे लावतो तसले छोटे बल्ब लावलेले दिसत होते. पण एकंदरीत सगळ्याच बारमध्ये लोडशेडिंग झाल्यासारखे असते. लख्ख दिवे लावले तर पटकन लोक ओळखू येतील आणि शेवटी त्याचा धंद्यावर विपरीत परिणाम होईल ही भीती असावी.
आमचे चौघेजण आधीच तिथे जाऊन बसले होते आणि आम्ही दोघे पाठीमागून गेलो. मी आमच्या भिडूंना शोधत होतो. एकतर तिथे मोठाले आरसे लावल्यामुळे गर्दी झाल्यासारखी वाटत होती. ज्याठिकाणी जाणे उचित नसते त्याठिकाणी गेल्यावर सगळे लोक आपल्याकडे पहातात असा माझा एक अनुभव आहे. जाऊन बसतोय की नाही इतक्यात “काय पाहिजे?” म्हणून वेटर आला.
“दोन किंगफिशर स्ट्राँग, एक स्मर्नऑफ और एक ब्लेंडर्स प्राईड.”
“और कोल्ड्रींक में क्या साब?”
“सोडा और स्प्राईट.”
थोडया वेळाने साहित्य आले. सोबत चणे, शिजवलेले शेंगदाणे आणि पापडही आले. बाटल्या फुटल्या, पेग तयार होऊ लागले. दिन्याने एक ग्लास भरून माझ्यासमोर ठेवला “हा तू घे.”
“मी कधी घेतो का?”
“मग कशाला आला आहेस?” एरव्ही हा मऊ असतो पण आमच्या आधी इथे येऊन ह्याने दोन पेग मारले होते म्हणून ही भाषा. उतरली की पुन्हा मऊ!
“तू बोलवलंयस म्हणून.”
“आम्ही पिण्यासाठीच बोलावलंय.”
“मग प्या की तुम्ही.”
माझे उत्तर दुर्लक्ष करून त्याने प्रतिप्रश्न केला, “पण काय रे, तू एकदा बियर पिला आहेस ना?”
“हो.”
“कधी?”
“एकोणिसशे नव्व्यानवच्या एकतीस डिसेंबरला.”
“मग आत्ता पण घे की.”
“नको रे. चवच नसते त्याला.”
“चवीला काय करायचंय?”
“चवीला काय करायचंय? अरे बाबा बियर ही मधासारखी गोड असते अशी माझी कित्येक वर्षे समजूत होती. एकतीस डिसेंबर नव्व्यानवला ती फोल ठरली. पहिला घोट घेतला ते केवळ समोर दुसरा माणूस बसला होता त्यामुळे घशात घालावा लागला. नाहीतर अक्षरश: त्याच्यावर फवारणी झाली असती.”
तेेवढयात दिन्या म्हणाला, “घे रे मी नाही कुणाला सांगणार.”
“अरे मला खरंच प्यायची नाही.”
“मला लाजू नकोस.”
“तुला लाजायला तू कोण?”
“चल जाऊदे. प्यायलादेखील दम लागतो दम.”
त्याने सर्वांसमोर खुले चॅलेंज केल्यावर मला राग आला. पेय या गोष्टीचा मी मध्यंतरी थोडा अभ्यास करायचा प्रयत्न केला होता. व्होडका या पेयाचा शक्यतो वास येत नाही हे एका सर्वेक्षणात वाचल्याचे माझ्या लक्षात होते. दिन्याची आज जिरवायचीच म्हणून समोरचा भरलेला पारदर्शी ग्लास उचलला आणि लिंबुसरबतासारखा एका दमात रिकामा केला. भूत दिसल्यासारखा दिन्या माझ्याकडे बघायला लागला.
“अरे, व्होडका होता तो.”
“महिताय रे. दुसरा पेग बनव.”
मी बेफिकीरीने बोलून गेलो. आता ह्याला नीट घरी नेऊन सोडायला हवं हे त्यानं निश्चित केले असावे. व्होडका मस्त असतो. इतका की, मलाही पटत नव्हते, अर्धी बाटली मी एकट्याने संपवली. पार्टी आणि माझा आक्रमकपणा पाहून मला सगळे बॅचलर असणार्‍या आणि ऑफिसच्या कॉलनीत रहाणार्‍या मित्राच्याच घरी झोप म्हणत होते. पण मी पडलो कुटुंबवत्सल माणूस! दिन्या काय असाच आहे. त्याच्या लग्नाचा पत्ता नाही त्यामुळे इकडेतिकडे हुंदडत असतो आणि सावंताला फुकटात मिळाली की कुठेही पडतो. आम्ही पडलो हरिश्चंद्राच्या वंशातले!
मी घरी जाणार म्हटल्यावर त्यांनी मला घाबरवायला सुरवात केली. तोंडाचा वास वगैरे येईल म्हणून सांगायला लागले. मी दिन्या आणि सावंताच्या तोंडावर फुंकून तोंडाला व्होडक्याचा सुवास येत नाही हे कन्फर्म केले आणि मग घरी जायला निघालो. चालचलनात काहीही फरक जाणवला नाही. नीट चालत स्टेशवर गेलो.
लोकल पकडून द्यायला दिन्या सोबत आला होता पण त्याची काहीही मदत न घेता आलेली ट्रेन पकडली. काहीच गर्दी नव्हती. म्हणजे उभा रहायला जागा मिळाली. लोकलने स्टेशन सोडले, मी ही दोन सीटमध्ये जी रिकामी जागा असते तिथे सेट झालो. एकाने मला नमस्कार केला. आता हा कोण ओळखीचा म्हणून मी विचार करू लागलो तेवढ्यात त्याने दुसर्‍यांदा नमस्कार केला. अशावेळी कोडगेपणा बरा दिसणार नाही म्हणून प्यायलेलो असूनही मी ही त्याला हात जोडून नमस्कार केला तर तो विचित्र नजरेने माझ्याकडे बघायला लागला. नंतर काय झाले कुणास ठाऊक, सगळ्यांनीच मला नमस्कार केले. मी माझ्या डोक्यावर ऋषीमुनींप्रमाणे जटा वगैरे तयार झाल्या आहेत की काय ते तपासले. तसे काहीच नव्हते. तेवढ्यात लोकल थांबल्याचा फायदा घेऊन माझ्या मागे कोण महापुरुष आहे काय ते मी वळून पाहिले त्यावेळी मला खिडकीतून मंदिर दिसले. एवढा छोटासा घोटाळा सोडला तर बाकी काही विषेश झाले नाही.
स्टेशनवर उतरून रिक्षा करून घरी गेलो. तो ही भला माणूस निघाला. त्याने तर सोसायटीच्या गेटलाच रिक्षा आणून लावली. यायला बराच उशिर झाला होता. हिला फोनवरून पार्टीत आहे, जेवणासाठी वाट पाहू नकोस म्हणून सांगितले होते. रिक्षातून उतरलो आणि बिल्डिंगला लिफ्ट नसल्याने पायर्‍या चढायला सुरवात केली. एकापाठोपाठ तीन मजले गेले. खूप गरम होत होते.
पायर्‍या चढत घामाघुम होऊन धाप लागलेली. एकदाचा घराच्या दरवाजासमोर आलो आणि दरवाजावरची बेल वाजवली. आतून काहीही रिस्पॉन्स नाही. तेवढ्यात खूप गरम होतंय म्हणून मी शर्टाची बटने काढायला सुरवात केली. पुन्हा बेल वाजवल्यावर मात्र हिने दरवाजा उघडला. माझी शर्टाची सगळी बटने काढून झाली होती आणि मोकळा शर्ट ब्लेझरसारखा अंगात लोंबत होता. रात्रीचे बरेच वाजले होते, त्यामुळे कुठली वहिनी बाहेर येण्याचा संभव नव्हता म्हणून मी शर्टाची बटने काढण्याचे धाडस केले होते. त्यात अजून तोंडाचा वास नको म्हणून सुगंधी सुपारी खाल्ली होती. मला तसा उघडा बघितल्यावर बायको दचकलीच. मला घरात यायला रस्ता देऊन ती विस्फारलेल्या नजरेने माझ्याकडेच बघत उभी राहिली.
मी घरात आल्यावर गळ्यातली बॅग बाजूला ठेवली आणि बूट काढायला सोफ्यात बसलो. ती संशयाने माझी बॉडी लँगवेज स्टडी करत होती. मी शांतपणे बूट काढून बाजूला सरकवले आणि पहिला प्रश्न आला, “काय, घेऊन आला काय तुम्ही पण?”
“हो. एक पेग घेतला आहे.” प्यायलो असलो तरी माझ्यातला हरिश्चंद्र जागाच होता.
पण तिला पटले नाही. पिणार्‍यासारखा बोलण्याचा तोल सुटणे, अंगाला झोले देत चालणे, तोंडाची एक विशिष्ट हालचाल होणे, उगाचच हसणे यातले काहीही झाले नाही. मी शर्टाची बटने तर काढलीच होती, मग ब्लेझरसारखा तो शर्ट अंगातून काढला आणि हातपाय धुवायला गेलो. ही लगेच माझ्यामागे बाथरुमपर्यत आली.
“तुम्ही खरंच पिऊन आला आहात?”
“ओळखतही नाही ना? नुसता एकच पेग घेतला आहे.”
“खरं सांगा.”
“हो गं.” मी कूल डुडसारखा हसत म्हणालो. माझे डोळे कदाचित लाल झाले असावेत. तिने अचानक रडायलाच सुरवात केली.
“मी तुमच्याकडून ही अपेक्षा केली नव्हती.”
“कसली?” माहित असूनही संवाद चालू ठेवावा म्हणून मी विचारले.
बायकोच्या डोळयांतून पाण्याच्या धारा वाहू लागल्यावर मला गोंधळल्यासारखे झाले. लग्न झाल्यावर निरोपाचा गदारोळ झाला होता त्यानंतर बायकोला रडताना मी कधी पाहिलीच नव्हती. चिडलीच तर ती माझ्याशी बोलायची नाही पण असा अवतार मी पहिल्यांदाच बघत होतो. तशा परिस्थितीतही मला मौज वाटली.
साडीच्या पदराने डोळे पूसत तिने पुढे सुरवात केली, “मी काय विचार करून तुमच्याशी लग्न केले होते. तुम्ही असे असाल जर माहित असते तर एखाद्या दारु पिणार्‍या पोलिसाशीच लग्न केले असते.” बायको कधी कधी फ्रस्टेट झाली की पोलिस नवरा केला असता अशी सांगते. मला वैताग द्यायला लागली की तिला पोलिस नवराच पाहिजे होता असे माझ्याही मनात येते. पण प्रसंगाच्या गांभीर्याने मी गोंधळून गेलो. कधी नाही ते पिलो होतो. पण हिच्या डोके खाण्याने त्याचा काही एक फरक जाणवत नव्हता. तिच्या या इमोशनल ड्राम्याने माझी झटक्यात उतरली.
मागच्या आठवडयात मला खोकला झाला होता (हा एक लेकाचा कधी कधी होतो). बर्‍याच डॉक्टरांचा इलाज चालेना म्हणून आमच्या कामवालीने साहेबांना ब्रॅन्डी द्या म्हणून उपाय सांगितला होता. बायकोला पटत होते पण साहेबांना एकदा दिली की चटक लागेल म्हणून तिने दोन दिवस तसाच खोकला बरा होतो का याची वाट पाहिली. पण तो काही बरा होण्याचे लक्षण दिसेना. मग शेवटी नाईलाज म्हणून हिने मला सांगितले, “त्या कोपर्‍यावरच्या दुकानातून बॅ्रन्डीची बाटली घेऊन या.”
मी खूश होऊन विचारले, “बरं. कधी आणू?”
“आज नको काही. उद्या आणा. आणि ब्रॅन्डीच घेऊन या. दुसरी आणली तर बघा. मला माहित आहे ती कशी असते ती.”
“मी ऑफिसला गेल्यावर तू घरी काय पित बीत असतेस काय?”
“जिभेला काही हाड आहे का तुमच्या?”
“मग तुला काय ठाऊक गं ब्रॅन्डी कशी असते ती?”
“मला मावशीने सांगितले आहे त्या बाटलीला जाळी असते म्हणून.” मला त्या मावशीचा भयंकर राग आला. बर्‍याचजणांनी व्होडका चांगला असतो असे सांगितले होते. त्यामुळे मी एखादा व्होडका आणावा असा विचार करत होतो पण ह्या मावशीने सगळं सांगून ठेवलं होतं.

ती ब्रॅन्डीची न संपलेली बाटली घरातच होती. मी पिऊन आल्याचे हिला अजिबात आवडले नाही. मग मलाही काहीतरी धडा शिकवावा म्हणून ती म्हणाली, “थांबा मी पण पिते.” असे म्हणून तिने त्या ब्रॅन्डीच्या बाटलीला हात घातला आणि एका ग्लासात ती ओतून घेतली. वेडीच आहे! खोकला झाला त्यावेळी ब्रॅन्डीचा संबंध आला होता त्यावरून सांगतो, मला त्या ब्रन्डीत पाणी मिसळूनही एवढी बकवास लागत होती आणि ती तर नुसतीच नीट ब्रन्डी कोकम सरबतासारखी प्यायला निघालेली!
तिच्या हातातून हिसकावून घेऊन मी तो ग्लास बेसिनमध्ये ओतून दिला आणि घाबरून सगळी बाटलीही डस्टबिनमध्ये फेकून दिली. तिची आणि माझी भांडणे बघून बंडया आणि मनी रडायला लागली. रोज आम्ही असे भांडत नव्हतो आणि आज अचानक आपल्या पप्पांना काय झाले ते त्या बिचार्‍यांना कळेना. हिने पुन्हा ड्रामा सुरु केला.
“तुमच्याशी लग्न करून मी फसले.”
“अगं, आज पहिल्यांदा प्यायलो आहे. पुन्हा नाही पिणार.”
“पण आतादेखील का प्यायला ते सांगा. आपल्यामागे बायका पोरं आहेत हे पिताना नाही का लक्षात आलं?”
मी गप्प बसलो. चूक असल्यावर ते आपोआपच होतं. म्हणजे मान खाली जाते आणि शरीर हालचाल करायचं विसरून जातं.
हिला अचानक काय झालं होतं, कळत नव्हतं. तिचं सुरुच होतं, “ग्लास हातात घेतल्यावर त्यात माझा आणि या पोरांचे चेहरे दिसले नाहीत का तुम्हांला?”
ती काहीही विचारत होती. मला खरं म्हणजे त्यावेळी त्यांचा चेहरा दिसला नव्हता पण ती असं म्हणाल्यावर मी मनातल्या मनात चित्र तयार करून पाहिले. ग्लासात तिचा, बंडया आणि मनीचाही चेहरा दिसल्यावर पुन्हा मौज वाटली.
“आणि येताना कसे आलात?”
“टे्रनने.”
“ते माहित आहे हो. बसस्टॉपवरून कसे आलात? डुलत नाहीत आला ना?”
“नाही गं. च्यायला मी काय एवढा पिलो नाही डुलत यायला.”
“कुणी पाहिलं नाही ना तुम्हांला? नाहीतर सगळे बोलायचे ह्या बाईचा नवरा पिऊन आलेला म्हणून. सोसायटीत तुम्हांला नाही, पण आम्हांला ओळखतात. हे जातात सकाळी ऑफिसला, दिवसभर आम्हांला रहायचं असतं इथं.”
आणि त्याच वेळी मी ठरवले, पुन्हा कधीही, अगदी कधीही… घेतली तर चुकूनही घरी यायचे नाही.
पुन्हा कधीही प्यायचे नाही या बोलीवर पोरांच्या शपथा घेऊन वाद मिटला आणि पाचच मिनीटांत मी घोरायला लागलो.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

लस्ट स्टोरी

erotic-girl-model-185481

सकाळी बरोबर नऊ वाजता विनीत त्याच्या डेस्कवर येऊन सेट होतोय की नाही इतक्यात त्याला एचआरचा फोन आला. “ताबडतोब एचआर ऑफिसमध्ये येऊन भेट.” टाईम ऑफिसर केरमान असे रुक्षपणे बोलल्यावर त्याला आश्चर्य वाटले. पारशी असणारा केरमान त्याचा चांगला मित्र होता. नेहमी फोन केला की काय चाललेय, सध्या कुठे टूर झाली, मार्केटमध्ये नवीन काय खबरबात, अशा एक ना अनेक बातम्या विचारणार्‍या माणसाने एवढ्या तुटकपणे का बोलावे हे त्याला समजले नाही.
तो लॅपटॉप चालू करून एचआर ऑफिसला गेला. टाईम ऑफिसमध्ये आत येताच तिथे बसलेल्या केरमानने त्याच्याकडे मुद्दाम दुर्लक्ष केल्याचे त्याच्या लक्षात आले. तो तसाच पुढे एचआर हेड नितीन बोरकरच्या केबिनमध्ये गेला. तिथे बोरकर, विनीतचा बॉस श्रीनिवासन आणि त्याच्या डिपार्टमेंटमधील दिपाली बसली होती. तिघेही एकदम स्तब्ध बसले असल्याने प्रकरण काहीतरी गंभीर आहे हे त्याने लगेच ओळखले. बोरकरने त्याच्यासमोर ठेवलेल्या एकुलत्या एका रिकाम्या खुर्चीवर विनीतला बसायला सांगितले. विनीत सेट झाल्यावर बोरकर आणि श्रीनिवासन यांनी एकमेकांकडे पाहिले आणि बोलायला सुरवात कशी करायची, हा त्यांना प्रश्न पडला. मग बोरकरनेच घसा खाकरत सुरवात केली, “विनीत, आमच्याकडे तुमच्याबद्दल एक लेखी तक्रार आली आहे, आणि तक्रार एवढी सिरीयस आहे की तुम्हांला कदाचित लीगल प्रोसेसला सामोरे जावे लागेल.”
विनीतला हे लोक कशाबद्दल बोलताहेत हे समजत नव्हते. पण या मिटींगमध्ये दिपाली कशाला आली आहे हे त्याला उमगले नाहीे. दिपाली नुकतीच रडली आहे हे तिच्या डोळ्यांवरून समजत होते. विनीतने त्याच्या बॉसकडे नजर टाकली. बॉसने समोर ठेवलेल्या इमेलची प्रिंट विनीतकडे सरकवली आणि “याबद्दल तुझे काय म्हणणे आहे हे आम्हांला ऐकून घ्यायचे आहे.” एवढेच तो बोलला.

विनीतने तो पेपर उघडला. दिपालीने एचआर हेड नितीन बोरकर यांना लिहीलेली ती मेल होती.

रिस्पेक्टेड नितीन सर,
मी दिपाली अय्यर, मार्केटिंगमध्ये सिनीयर एक्झीक्युटीव्ह म्हणून काम करत असून मी विनीत कदम यांना रिपोर्ट करते. अलीकडे मला विनीत कदम हे ऑफिस आणि ऑफिसचे काम सोडून बर्‍याच पर्सनल गोष्टी विचारत असतात. मी एखादा नवीन ड्रेस घातला की त्यावर एकटी असताना कॉम्प्लिमेंंट्स देतात. ते ऑफिसमध्ये उशिरा थांबतात आणि सर्वांना जायला सांगून मला एकटीला थांबवतात.
इथपर्यंतच ते थांबत नाहीत तर माझ्या मोबाईलवर ऑफिसच्या वेळेनंतर पर्सनल मेसेजेस करतात. मला सतत पिक्चरला येणार का म्हणून विचारतात. सुरवातीला मी त्यांना टाळले पण ते सतत माझा पिच्छा करत राहिले. शेवटी कंटाळून मी होकार दिल्यावर त्यांचे मेसेजेस थांबले. हवे तर माझ्या मोबाईलमधले त्यांचे मेसेजेस तुम्हांला दाखवू शकते.
परवा दि. १ जून २०१९ रोजी असेच संध्याकाळी ऑफिसमध्ये थांबले असताना कामाच्या निमित्ताने ते माझ्या डेस्कवर आले आणि त्यांनी माझ्या प्रायव्हेट पार्टस्ना स्पर्श करायचा प्रयत्न केला. मी त्यांना तसे न करण्याविषयी खूप विनवण्या केल्या पण त्यांनी न ऐकता माझ्यावर जबरदस्ती केली.
मला ऑफिसमध्ये काम करणे मुश्किल होऊन गेले आहे. डिपार्टमेंटमध्ये पाय ठेवताच त्यांची भीती वाटू लागते. कृपया माझी त्यांच्या मार्केटिंग डिपार्टमेंटमधून बदली करण्यात यावी आणि त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई व्हावी म्हणजे बाकीच्या महिलांना तिथे काम करायला भीती वाटणार नाही.

आपली विश्वासू,
दिपाली अय्यर.

ती मेल वाचून विनीतचे डोके सुन्न झाले. तो बरोबर ट्रॅपमध्ये अडकला होता. दिपालीविषयी श्रीनिवासनला सांगावे असे त्याच्या मनात एकदा आले होते पण आपण हा इश्यू हॅन्डल करू शकू याची त्याला खात्री होती. दिपालीने लिहीलेल्या तक्रारीतली एकही गोष्ट खरी नाही हे विनीत आणि दिपालीलाही ठाऊक होते पण श्रीनिवासन आणि बोरकरांचा या गोष्टीवर विश्वास बसत नव्हता. विनीत असे वागणार्‍यातला नव्हता असे त्यांना वाटत होते. पण दिपाली मेसेजेसचे पुरावे दाखवायला तयार होती, त्यामुळे कुणाला काय बोलावे हे त्यांना समजत नव्हते. थोडे पुढे जाऊन विनीतने पुरावे दाखव असे म्हणायला हवे होते. पण त्याने केलेल्या एका चुकीमुळे तो गप्प बसून राहिला. ऑफिस अवर्सनंतर एका डिस्पॅचच्या अर्जंट कामात मदत केल्याबद्दल त्याने फक्त एकच मेसेज दिपालीला पाठवला होता,

थँक्यू सो मच डिअर. यू आर क्वाईट हेल्पफूल अॅज ऑलवेज…

हा मेसेज ऑफिशियल कामाबाबत असला तरी त्याची वेळ आणि त्यात लिहीलेला ‘डिअर’ हा शब्द त्याच्या विरोधात जाणारा होता. ती मेलची प्रिंट वाचल्यावर भावनाविवश न होता विनीतने त्यांना एकच प्रश्न विचारला, “माझ्याकडे काय ऑप्शन्स आहेत?”
“पहिले म्हणजे हा आरोप तुला मान्य आहे का?”
“बॉस तुम्ही मला सहा वर्षे ओळखताय.”
त्याला मध्येच थांबवत श्रीनिवासनने विचारले, “तरीही तुला हा आरोप मान्य आहे?”
“ऑफकोस नाही बॉस.”
“मग तुला काही लीगल प्रोसेसेसना सामोरे जावे लागेल आणि तोपर्यंत तुुला ऑफिसमध्ये येता येणार नाही.”
“ठीकाय बॉस.”
मिटींग संपली. बोरकरने दिपालीला डिपार्टमेंटमध्ये जायला सांगितल्यावर डोळे पुसायचे नाटक करत ती निघून गेली. विनीत उठणार इतक्यात बोरकर म्हणाले, “विनीत, तुझ्याशी अजून काही बोलायचे आहे.”
“प्लीज बोला ना.”
“माझे तुला एक पर्सनल सजेशन आहे.”
“काय?”
“आरोप मान्य कर आणि रिझाईन देऊन टाक.”
“पण ज्या गोष्टी केल्या नाहीत त्या मान्य का करायच्या?”
“माझे ऐक. हा आरोप जर मान्य केला नाहीस तर ज्या लीगल प्रोसेस असतील त्या महिन्याभरात संपणार्‍या नाहीत. महिने, कदाचित वर्षही जाईल त्यात. तोपर्यंत ऑफिसमध्ये न येऊन तुला चालेल? त्यापेक्षा आरोप मान्य कर. एनीवे तू इथून जाणार तर आहेस, कुणी काय विचार केला तर काय फरक पडणार आहे?”
बोरकरांच्याही बोलण्यात पॉईंट होता. खरोखर वस्तूस्थिती तशी असेल तर चालण्यासारखे नव्हते. महिनाभर घरी बसणेही त्याला परवडण्यासारखे नव्हते. सध्याची लाईफस्टाईल, बायको, दोन मुले, घर, कारचा हप्ता हे सगळे नोकरी न करता मॅनेज होण्यासारखे नव्हते. शेवटी त्याच्याकडे रिझाईन देण्याचा एकच पर्याय उरला.
वूमन हॅरसमेंट हा मुद्दा कंपनी पॉलिसीमध्ये घेतल्यापासून ऑफिसमधील लोकांना विषेशत: स्त्रियांशी खूप विचार करून वागावे लागत होते. त्यात जराही इकडे तिकडे झाले आणि कुणी ऑब्जेक्शन घेतले तर चौकशी होईपर्यंत त्याला कामावर येता येत नसे. पण कुणी त्याचा गैरफायदा घेऊ नये म्हणून ज्या गोष्टी पडताळायला हव्या होत्या, त्याबद्दल क्लॅरिटी नसल्याने विनीतला या गोष्टींचा फटका बसला.

दिपाली एका युनियन लीडरच्या वशिल्याने ऑफिसमध्ये आली होती आणि तिच्या खूप ओळखींमुळे ऑफिसमध्ये नेहमी तोर्‍यात वावरायची. वय पस्तीस असले तरी दिसायला छान होती. नवरा, एक सात वर्षाची गोंडस मुलगी असा तिचा संसार होता. पण स्वभावदोषामुळे ती आहे त्यात समाधानी नव्हती. नेहमी कमी काम करून जास्त फायदा कसा होईल हे तिचे ध्येय असायचे. त्यासाठी तिने नॅशनल मार्केटिंग हेड असणार्‍या विनीतला गळाला लावण्याचा प्रयत्नही केला होता. नवीन आल्यावर तर ती विनीतच्या मागे हात धुवूनच लागली होती. अगदी घरातून येताना ती विनीतसाठी डबाही करून आणायची पण विनीतने विश्वासात घेऊन तिला समजावले होते. त्यांचे एकमेकांमध्ये गुंतणे त्यांच्यासाठी आणि समाजाच्या दृष्टिकोनातूनही कसे चुकीचे आहे, हे सांगूनही तिला पटत नव्हते. पण विनीतने यापुढे हा विषय ऑफिसमध्ये डिस्कस केलेला चालणार नाही अशी कडक समज दिल्यावर मात्र तिचा नाईलाज झाला.
वर्षाच्या शेवटी अप्रेझल करतानाही कामानुसार विनीतने तिला सगळ्यात खालचे रेटिंग दिले, त्यावेळी तिने विनीतशी भांडण काढले आणि “तुला बघून घेईन.” अशी धमकीही दिली. कामाच्या बाबतीत विनीत कुणाचे काहीही खपवून घेत नसे. या त्याच्या काटेकोर स्वभावामुळे त्याचे टार्गेट्स नेहमी पूर्ण व्हायचे. कामाच्या बाबतीत त्याला कशाची चिंता वाटत नव्हती. कितीही काम दिले तरी विनीत त्याच्या हुशारीने ते वेळेत पूर्ण करायचा. कंपनीत विनीतचे हे रेप्युटेशन होते म्हणून अवघ्या चाळीस वर्षाचा असतानाही तो मार्केटिंग हेड झाला होता आणि बर्‍याच लोकांचा रोल मॉडेलही.
दोनतीन दिवस उलटल्यावर सारे काही व्यवस्थित चाललेय असे वाटले पण ती वादळापूर्वीची शांतता आहे याची त्याला कल्पना नव्हती. ऑफिसमध्ये सीसीटीव्ही लावण्याचे काम चालू होते आणि आठवड्याभरात ते ऑपरेशनल झाले असते. नेमका याचाच फायदा दिपालीने घेतला. एकदा कॅमेरे लागले की तिच्यासाठी आता सोप्या असणार्‍या गोष्टी नंतर खूप अवघड होणार होत्या.

विनीत केबिनमध्ये येऊन खुर्चीत बसला. पुढे काय करायचे त्याला कळेना. चालू केलेला लॅपटॉप पासवर्ड विचारत होता पण तो न टाकता त्याने तसाच फोल्ड करून ठेवला. त्याने दिपालीला केबिनमध्ये बोलावले, पण ती आली नाही. विनीतला एकट्याने तोंड द्यायचे धैर्य तिच्यात नव्हते. मग तोच तिच्या डेस्कवर जाऊन म्हणाला, “दिपाली, फक्त तुला आणि मलाच माहित आहे खरे काय आहे. पण तू जे केलेस ते बरोबर नाही.”
विनीतच्या नजरेला नजर देत दिपाली उत्तरली, “मला जे पाहिजे ते मी मिळवतेच आणि जो कोणी मला ते देत नाही त्याला मी माझ्या वाटेतून कायमचे बाजूला करते.”
“पण एखाद्याच्या आयुष्याचा प्रश्न असतो. त्याचा तरी विचार करायचा.”
“आय डोन्ट केअर.” म्हणून ती बाहेर निघून गेली.
ज्यावेळी विनीत ऑफिस सोडून चालला त्यावेळी तिने सगळ्या डिपार्टमेंटला गोळा केले होते. एवढेच नाही तर विनीतला ऐकू जाईल अशा आवाजात ती सगळ्यांना म्हणाली, “आता आपली मजा आहे कारण नॅशनल मार्केटिंग हेड आता बरेच दिवस घरी बसणार आहेत. आपल्याला काम द्यायला आता दुसरे कोणतरी येईल, मग त्यांच्याकडे पाहता येईल.”
तिने सकाळसकाळी एचआरला मेल करून सगळ्या ऑफिसमध्ये ही वार्ता पसरवली होती. एरव्ही विनीत सगळ्यांचा रोल मॉडेल होता पण या एका प्रसंगामुळे लोकांच्या नजरा दुषित झालेल्या विनीतला दिसल्या. सहा वर्षे काम करून शेवटी अशी नामुष्की घेऊन त्याला ऑफिसमधून निघावे लागत होते. विनीतला एक क्षणही तिथे थांबायचे नव्हते. अगदी रोज सोबत लंच करणार्‍या मित्रांनाही भेटता आले नाही. तो तडक तिथून निघाला आणि टाइमऑफिसमध्ये जाऊन त्याने रिझाईनच्या फॉर्मेलिटीज कंप्लीट केल्या.

विनीतने त्यानंतर बर्‍याच ठिकाणी प्रयत्न केले पण एवढ्या मोठ्या पगाराची नोकरी मिळणे मुश्किल झाले होते. एकतर चांगल्या नोकर्‍यांचा तुटवडा होता. आधीची नोकरी अगदी अंगवळणी पडली होती. तो त्याच्या कामात चांगलाच सेट झाला होता. तसे दुसर्‍या शहरात त्याला हवी तशी नोकरी मिळाली असती पण विनीतला मुंबई सोडायचे नव्हते. शेवटी हातात एखादा तरी जॉब हवा म्हणून त्याने आधीच्या पगारापेक्षा कमी पगार असलेली एक नोकरी निवडली आणि तिथे तो जॉईन झाला.
दिपाली फक्त विनीतला ऑफिसमधून काढूनच थांबली नाही तर तिने विनीतच्या नव्या ऑफिसपर्यंत ओळख काढून तिथल्या विनीतच्या बॉसला -केतनला फोन केला. दिपालीचे सगळे ऐकून घेऊन केतनने विनीतला केबिनमध्ये बोलवले. थोड्या पर्सनल गप्पा मारून झाल्यावर केतनने विनीतला जूनी नोकरी सोडण्याचे खरे कारण विचारले. महिन्याभराच्या वेळेत विनीतने त्याचा स्वभाव आणि कामाने ऑफिसमधल्या सर्वांना जिंकले होते. त्यात केतन आणि विनीत दोघांच्या वयातील अंतर फक्त दोन तीन वर्षे असल्याने त्यांचे पटकन जमले. केतन बॉस कमी आणि मित्र जास्त होता. त्याला विनीतची एवढी सवय झाली होती की सकाळ आणि संध्याकाळची कॉफीही तो विनीतशिवाय घेत नव्हता. अनायासे विषय निघालाच होता, म्हणून विनीतने सर्व प्रसंग त्याला सांगितला.
केतनला त्याच्या डोळ्यांतून सारे काही समजले आणि त्याने नुकताच दिपालीचा फोन येऊन गेल्याचे विनीतच्या कानावर घातले. जुन्या कंपनीतून काढण्यापर्यंत ठीक आहे, पण दिपाली इथेही मला का छळते आहे याचा तो विचार करायला लागला. यातून सुटायला त्याला एकच मार्ग दिसत होता.

शेवटी खूप विचार करून त्याने दिपालीला मेसेज ड्राफ्ट केला. ती काय म्हणेल किंवा पोलिसांत जाईल या शंका त्याला भेडसावत होत्या. पण त्याचा सिक्स्थ सेन्स काहीही अनुचित होणार नाही असे सांगत होता. मग त्याने सेंडचे बटन दाबले.

तुझे आधीच ऐकायला हवे होते. आता न ऐकल्याचा पश्चाताप होतोय.

त्याला रिप्लाय येईल की नाही याची शंकाच होती. कारण पुलाखालून बरंच पाणी गेलं होतं. शिवाय नोकरी गेल्यामुळे दिपाली रिप्लाय करेलच याची शाश्वती नव्हती. पण तिचा मेसेज आला.

आय एम सो सॉरी. तू रिझाईन देऊन जाशील असं वाटलं नव्हतं. एवढा पुढचा विचार मी केलाच नव्हता. एचआरवाले तुला समज देऊन आठवडाभर घरी बसायला सांगतील असे वाटले मला.

इट्स ओके. त्या निमित्ताने एक गोष्ट चांगली झाली, खूप वर्षे कंपनी सोडायचा विचार करत होतो पण त्याच रुटीनमध्ये अडकून पडलो होतो. तिथून बाहेर निघायला मिळाले.

यावेळी मेसेज न येता वॉट्सअॅपवर तिचा मोठा मेसेज आला –

अजूनही माझ्या मनात तुझ्याबद्दल त्याच भावना आहेत. तुला मी बर्‍याचदा विचारून पाहिले पण तुझा स्वाभिमान कमी झाला नाही. अगदी त्याच तोर्‍यात तू कंपनीही सोडून निघून गेलास. तू गेलास, पण शेवटी मलाच हरवून. मी तुझ्यावर जिंकायचे या विचाराने सगळा प्लान केला होता. माझ्याशिवाय तुझा आनंद मला पाहवत नव्हता. तुझी बायको, तुझी मुले या सर्वांसह मी तुला स्वीकारणार होते आणि तसंही मला तुझ्याशी लग्न नव्हते करायचे. पण तू मला झिडकारलंस आणि माझी जागा दाखवून दिलीस त्याचा मला राग आला होता. त्याची तुला किंमत मोजायला लागली पण आता चूक कळली आहे. सो… देर आये दुरुस्त आये…मी अजुनही तुझी वाट पहाते आहे.

त्याने रिप्लाय केला.

थँक्यू सो मच.

मग पिक्चरला कधी जायचे आपण?

तू म्हणशील तेव्हा.

मी चेक करून सांगते. पण नक्की ये बरं का, आयत्यावेळी नाही म्हणू नकोस.

ठरवून मला सांग.

त्यानंतर दिपालीने ठाण्यातल्या एका मल्टीप्लेक्समध्ये ‘अॅव्हेंजर्स एंड गेम’ ची दोन तिकीटे काढली आणि विनीतला भेटायची वेळ सांगितली. विनीत ऑफिसमधून थेट तिथे पोहोचला. पार्किंगमध्ये कार पार्क करूनही आतला माणूस खाली का उतरत नाही हे पार्किंग असिस्टंला समजले नाही. दोन मिनीटानंतर रुमाल पाठीमागच्या खिशात ठेवत विनीत गाडीतून उतरला आणि इलेव्हेटर न घेता डायरेक्ट लिफ्टने तो मल्टीप्लेक्सच्या दुसर्‍या मजल्यावर पोहोचला. तेवढ्या वेळात दिपालीचा कॉलच आला आणि तो पिक करून त्याने लिफ्टमध्ये आहे, एकाच मिनीटात पोहोचतोय असे तिला सांगितले. दिपाली भेटल्यावर तिच्या चेहर्‍यावर त्याला जिंकल्याचा आनंद होता.
दिपालीने सर्वात शेवटच्या रांगेतली एका बाजूच्या कोपर्‍यातली तिकीटे काढून विनीतचे काम सोपे केले होते. मोजके प्रेक्षक सोडले तर पूर्ण थएिटर जवळजवळ मोकळेच होते. पिक्चर चालू झाला आणि दिपालीने विनीतचे एक दीर्घ चुंबन घेतले. काही क्षणांपुरता का होईना विनीत चलबिचल झाला. तो मोहाचा क्षण त्याला पुढे काही करू देईना. शेवटी भावना बाजूला ठेऊन त्याने एका हाताने हळूच मागच्या खिशातला क्लोरोफॉर्ममध्ये भिजवलेला रुमाल काढून पटकन तिच्या नाकावर धरला आणि काय होतंय हे समजण्याआधीच दिपाली बेशुद्ध झाली.
कुणाला शंका येऊ नये म्हणून त्याने तिचे डोके आपल्या खांद्यावर ओढून घेतले आणि ती पिक्चर पहाते आहे असे दुसर्‍यांना वाटावे अशी व्यवस्था केली. एकतर थ्री डी पिक्चरमुळे सर्वांच्या डोळ्यांवर चष्मे असल्याचा त्याला दिलासा होता. त्याने दुसर्‍या खिशातून आणलेल्या लॅपटॉप लॉकची नायलॉन रोप तिच्या मानेभोवती आवळली आणि पुढच्या दहा मिनीटात दिपाली कायमची शांत झाली. तिचे शरीर थंड पडल्यावर पिक्चर मध्येच सोडून तो तिथून निघाला आणि पार्किंगमध्ये येऊन त्याने खिशातला रुमाल डॅशबोर्डच्या ड्रॉवरमध्ये टाकला.
त्याच संध्याकाळी टीव्हीवरच्या बातम्यात ठाण्यातील नामांकित मल्टीप्लेक्स थएिटरमध्ये एका स्त्रीची गळा आवळून निघृण हत्या ही बातमी झळकत होती पण ती पहाण्याच्या मनस्थितीत तो नव्हता. एक प्रकारची अपराधी भावना त्याच्या मनात राहिली होती. दिपालीला तिथेच सोडून आल्यावर आपण काही पुरावा तर मागे सोडला नाही ना अशी चुटपूट त्याच्या मनाला लागून राहिलेली पण ते चेक करण्यासाठी परत जाण्याचे धाडस त्याच्यात नव्हते.
रात्रीचे अकरा वाजले असतील, विनीत जेवण करून निवांत बसला होता. तो वरून शांत दिसत असला तरी डोक्यात विचारांचे वादळ उठले होते. कसेही करून आपण जर पकडलो गेलो तर लोकांना तोंड दाखवायला जागा रहाणार नाही, नोकरी गेली त्याचे एकवेळ ठीक होते, आपण काहीही सांगू शकलो असतो पण हा खून आपल्याकडून झालाय, आपण एका जीवाचा अंत केलाय ही गोष्ट त्याच्या जिव्हारी लागली होती. काहीही झाले तरी या थराला जाऊन आपण बदला घ्यायला नको होता असे त्याला वाटू लागले.
अस्वस्थ होऊन तो घरातून फेर्‍या मारू लागला. त्याने त्याच्या मुलांकडे पाहिले, अशा एका मुलीच्या आईला आपण मारले आहे, कोण घेईल त्या छोटीची काळजी, तिचा नवरा आता कोणत्या परिस्थितीतून जात असेल? आपली बायको नसताना राहिलेले आयुष्य तो नुसत्या आठवणींवर कसा काढेल, जुन्या कंपनीत हे सारे समजले तर लोक मला काय म्हणतील अशा असंख्य विचारांनी त्याचे डोके भरून गेले. एवढ्यात त्याचा फोन वाजला. अशावेळी कोणी फोन केला म्हणून त्याने तो भीतभीतच उचलला,

इन्स्पेक्टर भोसले बोलतोय ठाण्यावरून. विनीत कदम का?
हो. विनीतच बोलतोय.
तुम्ही दिपाली अय्यर नावाच्या महिलेला ओळखता का?
हो. ओळखतो.
कसे ओळखता?
माझ्या जुन्या ऑफिसमध्ये माझी सबॉर्डिनेट होती ती.
होती ती म्हणजे?
मी दीड महिन्यापूर्वी जूनी कंपनी सोडून दुसरीकडे जॉईन झालो आहे.
अच्छा. त्यानंतर काही कॉन्टॅक्ट त्यांच्याबरोबर?
नाही. का? काही घडलंय का?

विनीत असे बोलला आणि आपण पकडलो गेलो हे त्याच्या लक्षात आले. दिपालीच्या फोनमधील आपण पाठवलेले मेसेजेस आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे दुपारी लिफ्टमध्ये असताना रिसीव्ह केलेला तिचा कॉल हे त्याच्या डोक्यातच नव्हते.

ठीकाय. काही माहिती हवी असेल तर तर पुन्हा आम्ही फोन करू.

फोन डिस्कनेक्ट झाला पण आता फोनऐवजी त्याला न्यायला पोलिसांची गाडीच येईल याची त्याला खात्री होती. थोडं अस्वस्थ वाटतंय बाहेरून जरा फेरफटका मारून येतो म्हणून तो घराचा दरवाजा उघडायला गेला. नवव्या मजल्यावरून खाली उतरण्यापेक्षा वर टेरेसवर जाणे त्याला जास्त सोयीचे वाटले. अचानक काहीतरी त्याच्या लक्षात आले आणि पुन्हा तो परत वळला. त्याने निरागसपणे खेळत बसलेल्या दोन्ही मुलांचे पापे घेतले. किचनच्या बेसिनमध्ये जेवणानंतरची भांडी विसळण्यात बायको मग्न होती. तिला पाठीमागून जाऊन त्याने घट्ट मिठी मारली.
“तुम्हांला केव्हा काय करावं, काही कळत नाही. पोरं पहातील ना…” असे म्हणत तिने त्याला प्रेमाने लांब ढकलले.
“आलोच…” म्हणत तो तडक दरवाजा उघडून टेरेसवर गेला.
टेरेसच्या पॅरापिटवर तो अस्वस्थ होऊन उभा राहिला. लहानपणापासून आतापर्यंतचे आयुष्य एखाद्या पिक्चरच्या रिळाप्रमाणे त्याच्या डोळ्यांसमोर तरळले. टेरेसच्या दुसर्‍या बाजूने अंधारातून “कौन है वहाँ, मरना है क्या उपर चढके?” असा वॉचमनचा आवाज आला पण तो ऐकायला विनीत होताच कुठे?
बिल्डिंगच्या आवारात वरून काहीतरी पडल्याचा मोठा आवाज झाला आणि त्याचबरोबर एका सभ्य गुन्हेगाराच्या आयुष्याचा शेवटही झाला.

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # ३

CCD

प्रत्येक कंपनीच्या वेबपोर्टलवर टेलिफोन डायरेक्टरी, लोकांचे मेल आयडी, हजेरी याची जशी माहिती असते तशीच आमच्या वेबपोर्टलवरही होती. त्याशिवाय एक महत्वाची माहिती आमच्या वेबपोर्टलवर दिसायची आणि ती म्हणजे इलावियामधल्या प्रत्येकाचा वाढदिवस. ‘हॅपी बर्थडे’ या सदराखाली ज्याचा वाढदिवस आहे त्या सर्वांची नावे आणि डिवीजन असा टेबल असायचा. मग त्या लिस्टमधला कोण ओळखीचा असेल तर एका क्लिकमध्ये त्याला शुभेच्छा देता येत असत.
एकदिवशी मी आर्याचे नाव त्या लिस्टमध्ये पाहिले. आर्या देशमुख! तिचे आडनावदेखील देशमुखच होते याचा मी कधी विचारच केला नव्हता. एकंदरीत शुभशकुन होता! मी ट्रेनिंगमध्ये असताना तिच्या आडनावावर फोकस केले नव्हते. समोर साक्षात ती असताना आडनावाचा कोण विचार करेल? माझे काम तर अजून सोपे झाले होते. फक्त मधले नाव बदलायला ती तयार आहे का हे समजणे महत्वाचे होते. माझा विचार करण्याचा वेग सुर्यप्रकाशाच्या वेगापेक्षाही वाढलाय हे माझ्या लक्षात येत होते पण ती नुसती मैत्रीण असणेही माझ्यासाठी खूप स्पेशल होते. आयुष्यात आपल्याला समजून घ्यायला असे कुणीतरी खूप जवळचे असावे अशापैकीच ती होती.
तिचा बर्थडे म्हणजे तिच्याशी बोलण्याची ही चांगली संधी होती. ट्रेनिंगमध्ये मी तिच्याशी बोललो नव्हतो. पण ट्रेनिंग दरम्यान उत्तरे देताना किंवा एखाद्या गोष्टीबद्दलचे आपले काही मुद्दे पटवून सांगताना ती एवढी सुंदर बोलायची की ऐकतच रहावे असे वाटायचे. शिवाय बोलताना मानेवर रुळणारे तिचे मोकळे केस आणि वारंवार लयीत होणारी त्यांची हालचाल हे दृश्य मी जसेच्या तसे डोळ्यांत साठवले होते. कितीही विसरावे म्हटले तरी ते लक्षातून जात नव्हते.
ट्रेनिंग दरम्यान तिच्याशी बोललो नसलो तरी ती तुझ्याकडे थोड्या वेगळ्या नजरेने पहाते असे मला दोघातिघांकडून समजले होते. वेगळ्या म्हणजे थोडे स्पेशल. ऐकायला खूप बरे वाटलेले. मी ही एकदोनदा लक्ष ठेवले होते आणि तसे काहीसे मला जाणवलेही होते. मी तिच्याजवळून जाताना किंवा कॉफी पित बसल्यावर ती त्या अभ्यासू मुलांना घेऊन बरोबर आमच्या समोरच्या टेबलावर मी व्यवस्थित दिसेल अशी बसायची. म्हणजे मला तर तसे वाटायचे! कितीही चोरून पाहिले की मी तिच्याकडे पहातोय हे तिला कसे समजायचे हे कळायला मार्ग नव्हता. मग दोघांची नजरानजर झाली की आम्ही दोघेही वेगवेगळ्या दिशेला पहायचो, असे आठवड्यात बर्‍याचदा झाले होते. पण आपल्याला जी व्यक्ती आवडते तिच्याबद्दलच्या सगळ्याच गोष्टी स्पेशल वाटायला लागतात. आपल्या मनात असते तसाच रिसपॉन्स समोरून येतोय असे भासही होतात. कदाचित तसा काही प्रकार असेल म्हणून मी खूप सिरीयसली विचार केला नाही.
ट्रेनिंग संपल्यावर काही अतिउत्साही लोकांनी आमच्या नवीन जॉईन झालेल्या वीसजणांचा एक वॉट्सअॅप गु्रप केला होता. रोज त्यावर गुडमॉर्निंग, गुडनाईट यासारखे मेसेज येण्याशिवाय त्या गु्रपचा महत्वाचा एकच फायदा झाला. मला आर्याचा मोबाईल नंबर मिळाला. तो मी सेव्ह करून ठेवला आणि त्यापुढे जाऊन तिला तीनवेळा मेसेजही केला होता. एकदा दसर्‍याला, एकदा दिवाळीला आणि एकदा नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा द्यायला. तीनही वेळा तिचे एकच उत्तर आले होते “सेम टू यू…” म्हणून!
यावेळी वाढदिवसाच्या शुभेच्छांचा मेसेज न करता मेल करुया असे मी ठरवले. तिला ते आवडले नाही तर ती माझ्याबद्दल काय विचार करेल याचा मी विचार करु लागलो. लिहू की नको लिहायला म्हणून थोडा गोंधळूनही गेलो. शेवटी काय व्हायचे आहे ते होऊ दे म्हणून मी मेल लिहायचे ठरवले. वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिलेल्या कुणाला आवडणार नाहीत? किमान ती रागावली तरी नसती याची मला खात्री वाटत होती.
बॅनर्जीचे लक्ष नाही याची संधी साधून मी मेल ड्राफ्ट केला.

प्रिय आर्या,

दोनच शब्दानंतर बराचवेळ थांबावे लागले. ‘प्रिय’ हा शब्द मला खटकत होता. जुजबी ओळख असताना प्रिय कसे लिहायचे असे वाटत होते पण नुसतेच आर्या असे लिहूनही चालण्यासारखे नव्हते. इमेल लिहीताना शक्यतो सिनीयर लोक चिडले असतील तर प्रिय वगैरे लिहीत नाहीत, थेट नाव लिहीतात आणि मेलवरच झाप झाप झापतात.

मेनी मेनी हॅपी रिटर्न्स ऑफ द डे! मे धिस स्पेशल डे ब्रिंग यू एंडलेस जॉय अॅन्ड टन्स ऑफ प्रेशियस मोमेंट्स! विशिंग यू अ व्हेरी हॅपी बर्थडे आर्या!!
बहुतेक तू मला विसरली नसावीस. तुझ्यासारख्या सुंदर मुलीला बर्थडे कसा विश करावा याची मला खरोखर कल्पना नाहीये. वास्तविक तुझ्यासारख्या मैत्रीणी असव्यात असे मला खूपदा वाटते.

खरे तर गर्लफ्रेंड असे लिहायला हात शिवशिवत होता पण त्याला मी आवरता घेतला. तिच्या वाढदिवसाला तसा उल्लेख करुन तिचा मूड घालवणे योग्य नव्हते. मी तो शब्द भविष्यात कधीतरी वापरायचा म्हणून राखून ठेवला.

मी शाळेत मुलींशी फारसा बोलत नव्हतो त्यामुळे त्यांच्याशी कसे वागावे तो अनुभव तसा कमीच! बर्‍याचदा मुली कधी कधी स्माईल द्यायच्या पण मी बुजरा असल्याने अशा गोष्टींचा कधी सिरीयस विचार केला नव्हता. असो!
तुला पुन्हा एकदा वाढदिवसाच्या खूप खूप शुभेच्छा आणि कधी भेटलीस तर चॉकलेट देशील अशी आशा करतो.

तिचा आणि माझा भेटायचा काही प्रश्नच नव्हता पण हे केवळ नौटंकी म्हणून लिहीलेले. मेलच्या शेवटी ता. क. लिहायला विसरलो नाही.

कृपया मेल आवडला नाही तर डिलीट करून टाक पण या मेलबद्दल एचआरला सांगू नकोस. नाहीतर वूमन हॅरसमेंटच्या नावाखाली मला कंपनीतून काढून टाकायचे ते!

मी हे वाक्य मात्र प्रामाणिकपणे (त्यापेक्षा भीतीने म्हणायला हरकत नाही) लिहीले होते. एकतर मेलवर तिची प्रतिक्रिया काय असेल याची कल्पना नव्हती. असा कधी प्रसंगच आला नसल्याने ढोबळ अंदाजदेखील बांधता येत नव्हता.
मेल पाठवण्याआधी मी खूपवेळा मेलचा ड्राफ्ट चेक केला. काहीही आक्षेपार्ह नसल्याचे पुन्हा पुन्हा पडताळले. एखाद्या सज्जन व्यक्तीने दुसर्‍या सज्जन व्यक्तीला त्याच्या वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देण्यासाठीच हा मेल लिहीला असेल असे वाटत होते. आताच तर जॉब मिळालाय आणि लगेच नको या नसत्या उचापती कशाला करतोयस, असे एक मन म्हणाले आणि मी सर्व लिहीलेले सिलेक्ट करून डिलीट केले. पण मन रहावेना. कंट्रोल झेड मारून डिलीट केलेला ड्राफ्ट पुन्हा आणला. पाठवू की नको हे द्वंद्व मनात चालूच होते. शेवटी पाहूया काय होतेय म्हणून मी सेंड बटन दाबले.
लगेच तो ड्राफ्टमधला मेल सेंट फोल्डरमध्ये ट्रान्सफर झाला. म्हणजे एव्हाना तिच्या इनबॉक्समध्ये पोहोचला असेल या विचाराने थोडे घाबरायला झाले. माझा मेल वाचल्यावर तिचे काय उत्तर येते हे पहाण्यासाठी मी उतावीळ झालो होतो आणि काय आश्चर्य, लगेच तिच्या नावाचा एक मेल मला आलाही! मी तो पटकन उघडून वाचायला सुरवात केली.

हाय,

ही सिस्टीम जनरेटेड मेल आहे. कृपया या मेलला उत्तर देऊ नका. मी आज सुट्टीवर आहे त्यामुळे मला माझ्या मेल्स पहाता येणार नाहीत. मी उद्या ऑफिसमध्ये आल्यानंतर आपल्या मेलला रिप्लाय देईन. खूपच महत्वाचे काम असल्यास आपण मला खालील नंबरवर संपर्क करु शकता

…आणि तिने मेलच्या शेवटी असलेल्या डिजीटल साईनमध्ये मोबाईल नंबर दिला होता.

आर्या देशमुख.

असा ऑटोरिप्लाय आल्यावर मी कमालीचा निराश झालो. कुणी ऑफिसमध्ये नसेल तर असा ऑटोरिप्लाय चालू करून ठेवायची सोय बहुतेक मेल प्रोव्हयडर्स देतात. कुणी सुट्टी घेतली किंवा कंपनीच्या टूरवर असेल आणि त्याला मेल पहाणे जमणार नसेल तर असा ऑटोरिप्लाय सेट करतात. हा ऑटोरिप्लाय एकदा सेट केला की मेल पाठवणार्‍या त्या माणसाला वरीलप्रमाणे पटकन रिटर्न मेल जातो आणि त्याला समोरचा माणूस ऑफिसमध्ये नसल्याचे समजते. म्हणजे ती त्यादिवशी ऑफिसला आली नव्हती. कमीतकमी मला थँक्यू लिहीले असेल या भ्रमात मी होतो.
दुसर्‍यादिवशी ऑफिसमध्ये गेल्यावर मी मेलबॉक्स उघडला तसे मेल्स डाऊनलोड व्हायला चालू झाले. सगळ्यात वर आर्या देशमुखकडून आलेली मेल पाहिल्यावर तर डोक्यात गोड झिणझिण्याच आल्या. मी कामाच्या नादात कालचे मेल प्रकरण विसरूनच गेलो होतो. दिवसाची सुरवातच अशा गोड सरप्राईजने झाल्यावर बाकीच्या सार्‍या मेल्स सोडून मी लागलीच डबलक्लीक करून आर्याची मेल उघडली.

हाय समीर,

मी तुला अजूनतरी विसरलेले नाही. ट्रेनिंगचा पहिला दिवस कसा विसरेन मी?

म्हणजे माझा पोपट झाला होता तो दिवस!

तू दिलेल्या शुभेच्छांसाठी मनापासून आभारी आहे. अॅक्च्युली मी काल सुट्टीवर होते. घरी आईबाबांसोबत बर्थडे सेलिब्रेट केला. माझी भावंडेही आली होती बाहेरुन. मस्तपैकी केक कापला आणि बाहेर जेवायला गेलो. छान गेला कालचा दिवस.
इंजिनियरिंग सोडली तर माझी सगळी सुरवातीपासूनची शाळा गर्ल्स कॉन्वेंटच होती त्यामुळे मुलांशी संपर्क तसा कमीच होता. म्हणून तुझ्यासारख्या चांगल्या मुलांशी इंटरॅक्ट करायला आवडते मला! किप इन टच.

आर्या.

गे्रट! माझ्यासारख्या चांगल्या मुलांशी इंटरॅक्ट करायला आवडते हिला! हे ऐकून मी केवढा खुश झालो. यानंतर आमचा एकदोन लाईनचा मेल एक्सचेंज झाला.

वा! मग चॉकलेट्स आणली असशील ना?

अॅक्च्युली हो. थोडीच आणली होती. मित्रांना वाटून सगळी संपली.

तुझ्या फ्रेंडलिस्टमध्ये पाहून मोजूनच आणली असशील, पण आम्ही कशाला त्या यादीत असतोय हो ना?

नाही, नाही. तसे नाही. तू देखील मित्रच आहेस पण खरं सांगू का, तू मला विश करशील हा विचार मी केलाच नव्हता.

वाऊ! किती प्रॅक्टिकल होती ती! दुसर्‍याची मर्जी राखायला उगाच खोटे बोलणे नाही की काही नाही. आपल्याला आवडले! मध्येच बॅनर्जीने एका मॅटरसाठी बोलवल्यावर मी त्याच्याकडे जाऊन आलो. तेवढ्या वेळात तिचा अजून एक मेल आला होता.

तुला खरंच चॉकलेट्स हवी आहेत का?

म्हणजे काय! हे काय विचारणं झालं ? पण मला तुझ्याकडूनच हवीत.

आमच्याकडे एका डिवीजनमधून दुसर्‍या डिवीजनमध्ये आतल्या आत काही वस्तू, सामान, किंवा इतर काही पेपर्स देण्यासाठी इंटरनल मेल नावाचा एक प्रकार होता. ही त्याने पाठवून द्यायची म्हणून ही युक्ती! चॉकलेट तर नुसता बहाणा होता, भेटायचे तर तिलाच होते. अगदी चॉकलेट नसते दिले तरीही!

मग मला आज संध्याकाळी बरोबर सहाला सीसीडीत भेटशील? पण सहा म्हणजे सहाच. तू आला नाहीस तर एक संधी जाईल तुझी!

पोरी खरोखर दुष्ट असतात. त्यांना त्या काय बोलताहेत हे पक्के माहित असते! आणि आम्ही त्यांच्याशी थोडे तसे बोलायला गेलो की फ्लर्ट करतो असे म्हणतात!

मी अशी संधी कधीही दवडत नसतो. सी यू देअर देन…

मला वाटत नाही मी तिच्या समोर असताना तिच्याशी एवढे बोलू शकलो असतो. वास्तविक मेल किंवा मेसेजिंग मुलींशी पहिल्यांदा बोलण्यासाठी अगदी परफेक्ट साधन आहे. एकतर समोरासमोर नसल्यामुळे बोलायचे धाडस असते. शिवाय आपला व्यक्तिश: अपमान होत नाही. समजा मेल किंवा चॅटवर अपमान झालाच तर तिची माफी मागून ते डिलीट करून आपल्या कामाला लागता येते. याऊलट अनोळखी मुलीला डायरेक्ट भेटणे ही थोडी रिस्क असते. आधी काहीही संभाषण झालेले नसल्याने पुढे काय होईल याचा अंदाज नसतो. पण माझे तसे नव्हते. ट्रेनिंगच्या काळात आम्ही सात दिवस एकाच ट्रेनिंगरुममध्ये होतो आणि तेवढ्या अनुभवावारून आर्या माझ्याशी कठोर वागणार नाही याची मला खात्री होती. सर्वात महत्वाचे म्हणजे मला घाबरायची काहीच गरज नव्हती कारण सीसीडीमध्ये तिनेच मला बोलवले होते. काहीही म्हणा पण सीसीडी, मॅक्डी, पिझ्झा हट या जागा प्रेमात पडणार्‍यांसाठी खरोखर वरदान आहेत.
मी माझी सगळी ठरवलेली कामे चार वाजायच्या आत उरकली. बॅनर्जीला एका मिटींगसाठी नुकत्याच एक्सपोर्ट झालेल्या ऑर्डरची रिपोर्ट फाईल हवी होती. मी ती तयार ठेऊन महत्वाच्या पेपर्सवर वेगवेगळ्या रंगाच्या स्टीकी नोट्स लावल्या आणि त्यावर त्या पेपरवरचा कोणता मुद्दा पहायचा ते लिहून ठेवले. नाहीतर आयत्यावेळी तो घोळ घालत बसतो. सदरची मिटींग मी आणि श्रीयुत बॅनर्जी अशी दोघांदरम्यानच असल्याने त्यासाठी मी एक तास वेगळा काढला होता. दुसर्‍यांना काही महत्वाच्या कामानिमित्त ऑफिसमधून लवकर निघायचे आहे अशी नुसती शंका जरी आली तरी नको ती कामे काढून तो त्यांना लटकवून ठेवतो. आपल्या बाबतीत तसा कोणताही धोका पत्करायला नको म्हणून एकूणएक गोष्टींची मी आधीच सर्व तयारी केली होती.
मी फाईल उचलून बॅनर्जीबरोबरच्या मिटींगसाठी निघणार इतक्यात माझ्या इनबॉक्समध्ये आर. सुरेंद्रन नावाच्या कुणाचीतरी मेल आली. मी जगातल्या सुरेंद्रन नावाच्या कोणत्याही माणसाला ओळखत नव्हतो. पहिल्यांदा मी मेलचा विषय काय आहे ते तपासले. याक्षणाला एका सुंदर मुलीने आपणहून सीसीडीमध्ये सहा वाजता बोलवले असताना ‘फक्त चाळीस हजार भरा व फ्लॅट बुक करा,’ किंवा ‘तुम्ही तुमच्या रिटायरमेंटचे प्लानिंग केले आहे का?’ वगैरे मेल्स वाचण्यात मला काहीही इंटरेस्ट नव्हता. सुरेंद्रनच्या मेलचा विषय होता – तुम्ही पाठवलेले पॉवर सप्लाय चालत नसलेबाबत –
मी मेल उघडून वाचायला सुरवात केली. आर. सुरेंद्रन नावाच्या हैद्राबादच्या एका कस्टमरने ती मला लिहीली होती. सोबत बॅनर्जी आणि डिवीजनच्या व्हाईस प्रेसिडेंटना कॉपी मार्क केलेली. त्यांच्या कंपनीला आम्ही विकलेले पॉवर सप्लाय अचानक जळाल्यामुळे त्यांच्या कंपनीत प्रॉडक्शन लाईनवरच्या चार मशिन्स निकामी झाल्या होत्या. त्यांना आमच्याकडून ताबडतोब उत्तर आणि झालेल्या घटनेची पूर्ण चौकशी करून पुन्हा असे होऊ नये म्हणून जी काही तरतूद करायची होती, ते सांगण्यासाठी मुंबईवरून स्पेशल इंजिनियर हवा होता.
मी लगेच आमच्या हैद्राबाद ऑफिसला कॉल करून चौकशी केली तर त्यांना या घटनेबद्दल काहीच माहिती नव्हती. सुरेंद्रनने आमच्या हैद्राबाद ब्रँचच्या कुणालाही कॉल केला नव्हता. कस्टमर लोकांचा हा एक मोठा प्रॉब्लेम असतो. त्यांचा मित्र किंवा कुणी नातेवाईक मॅनेजमेंटमध्ये मोठ्या पदावर असेल तर लगेच त्यांना कॉल करतात किंवा मेल लिहीतात. घरातल्या फ्रीजचे साधे उहादरण घ्यायचे झाले तर फ्रीजच्या मागे असणारा पाणी साठवायचा ट्रे खराब झाला आणि तो बदलायचा असेल तरी डायरेक्ट व्हाईस प्रेसिडेंटला लिहीतील! मी आमच्या हैद्राबाद ब्रांचच्या इंजिनियरला साईटवर जाऊन नक्की काय झाले आहे ते पाहून एक रिपोर्ट बनवायला सांगितले. हे ठिकाण हैद्राबाद शहरापासून जवळजवळ तीस किलोमीटर अंतरावर होते. तरीही त्याने सुरेंद्रनशी फोनवर बोलून लगेच साडेपाचची अपॉईंटमेंट घेतली.
हा सगळा घोळ आजच व्हायचा होता. जे काही व्हायचे आहे ते सगळे साडेपाच पाऊणेसहाच्या आत उरकले जावे अशी मी मनोमन प्रार्थना करत होतो. म्हणजे मला सहाला सीसीडीत पोहोचता आले असते. बॅनर्जीबरोबरची मिटींग वेळेत आटपण्याची चिन्हे दिसत होती. मी पूर्ण केलेले काम आणि राहिलेले काम पूर्ण करायचा प्लान सांगितल्यावर तो माझ्यावर चांगलाच इंप्रेस झालेला वाटला.
मिटींग जवळजवळ संपलीच होती इतक्यात आमच्या हैद्राबादच्या इंजिनियरचा मला फोन आला. तो सुरेंद्रनच्या कंपनीत पोहोचला होता पण तिथे सुरेंद्रनचा पत्ता नव्हता. त्यांच्या ऑफिसमधल्या कुणालाच आमचे उडालेले पॉवर सप्लाय आणि सुरेंद्रन या दोघांचाही ठावठिकाणा नव्हता. थोडक्यात सुरेंद्रन सोडला तर आमच्या प्रॉडक्टविषयी तिथल्या कुणालाही माहिती नव्हती आणि तो फोन उचलत नव्हता. अवघ्या तासदोनतासात तो कुठे गायब झाला होता देव जाणे! काहीही झाले तरी त्याला भेटल्याशिवाय परत जाऊ नकोस असे मी आमच्या इंजिनियरला सांगितले आणि फोन कट करून तिथेच बाजूला ठेवला. मिटींगसाठी लॅबमधून आणलेल्या फाईल बॅनर्जीच्या टेबलवर तशाच पडून होत्या. त्या पुन्हा उचलून मी आतल्या बाजूस असणार्‍या रॅकमध्ये ठेवल्या.
मी माझे घड्याळ चेक केले. सहाला पाच मिनीटे कमी होती. सहा वाजता सीसीडीला पोहोचणे शक्यच नव्हते. अचानक बॅनर्जीच्या डोक्यात काहीतरी आले आणि त्याने मला पुन्हा डिस्कशनसाठी बोलवले. त्याला हैद्राबादच्या केसमध्ये नेमके काय झाले असण्याची शक्यता होती याची कल्पना हवी होती. आजच! जसा काही मी कायमचा कुठेतरी पळूनच जाणार होतो. मी पडलेल्या चेहर्‍याने त्याच्यापुढे जाऊन उभा राहिलो.
“बस. आता इथून पुढे ही साईट कशी हॅन्डल करायची याचा आपण विचार करुया.”
“सर आपण उद्या डिस्कस केले तर नाही का चालणार?”
“का?”
“मला निघायचे होते.”
“कुठे?”
“माझ्या कॉलेजच्या एका मित्राला पिक करायला जायचंय. तो मुंबईत पहिल्यांदाच येतोय.”
“मित्र की मैत्रीण?”
त्याच्या या प्रश्नावर मी चमकलोच.
“कॉलेचा मित्र, आर्य…न,” मी बोलता बोलता कसा अडखळलो ते समजले नाही. आयत्यावेळी आठवलेल्या त्या अनोळखी आर्यनचे मनातल्या मनात आभार मानले. “मी नाही गेलो तर तो मला स्टेशनवर शोधत बसेल.”
“बस आधी. आपण दहा पंधरा मिनीटांत संपवून टाकू.”
“मी हँग झालेल्या फोनसारखे डोके घेऊन त्याच्या समोरच्या खुर्चीत बसलो. त्याने मला हैद्राबादला सप्लाय केलेले मॉडेल्स, त्याची मॅन्युअल्स, कस्टमरची ऑर्डर डिटेल्स सारे विचारले आणि मी ही सगळे सांगून टाकले. डोक्यात आर्याबरोबरची सीसीडीतली फिसकटलेली मिटींग चालू होती. काही गरज नसताना पंधरावीस मिनीटे गेली.
“ठीकाय. तू जाऊ शकतोस आता.”
मी घड्याळात पाहिले. सव्वा सहा वाजले होते.
“तुझा मित्र स्टेशनवर आला असेल आता.” बॅनर्जीला माझ्या मित्राची बरीच चिंता लागून राहिली होती याचे मला आश्चर्य वाटले.
“हो जातोच.”
“काय आहे तिचे नाव? आर्या?”
त्याच्या तोंडून आर्याचे नाव ऐकताच मी जाग्यावरच थिजलो. काय बोलावे ते कळेना.
“आम्हांला वेडे बनवायचा प्रयत्न करु नकोस समीर. मी तुला आधीच सांगितले आहे, कोणत्याही वाईट गोष्टींच्या नादी लागू नकोस म्हणून. सुब्रतोकडे बघ, किती सिन्सियर आहे तो! आणि तू असा बेजबाबदारपणे वागतोयस. कामात अजिबात सिरीयसनेस नाही.”
एक गोष्ट चांगली झाली होती आणि ती म्हणजे ऑफिसमधले सगळेजण निघून गेले होते. तो माझ्यावर ओरडतोय हे ऐकायला आम्हां दोघांशिवाय तिथे कुणीच नव्हते. पण अचानक ह्याला काय झाले ते मला समजेना. थोड्यावेळापूर्वी तर माझ्या कामावर खुश होता. लगेच कामात सिरीयसनेस नाही म्हणजे काय! पाच मिनीटात एवढा फरक?
“मी तुला पुन्हा एकदा सांगतो, फक्त कामावर लक्ष असूदे तुझं. मुलींच्या नादी लागू नकोस. काहीही करायचं तुझं वय नाही अजून.”
“एका आवडणार्‍या मुलीची हरकत नसताना तिच्याबरोबर फिरायला जायला किती वय असावे लागते?” असे त्याला विचारावेसे वाटत होते. पण माझी नस त्याने पकडली होती. मुळात त्याला आर्याबद्दल समजलेच कसे या धक्क्यातून मी सावरलो नव्हतो. खाली मान घालून काहीही न बोलता त्याच्यासमोर तसाच उभा राहिलो.
नंतर मला क्लिक झाले. मी रॅकमध्ये फाईल ठेवायला लॅबमध्ये गेल्यावर माझा मोबाईल त्याच्या टेबलावर विसरला होता आणि नेमका तेव्हाच आर्याचा मेसेज आला होता. लोकांच्या खाजगी आयुष्यात डोकवायचे नसते हा साधा नियम त्याच्या स्वभावात नव्हता. यामुळे हा सगळा घोटाळा झाला होता. मी बॅनर्जीने वाचलेला आर्याचा तो मेसेज पाहिला.

सॉरी समीर, आज आपल्याला भेटता येणार नाही. माझ्या बॉसने मला स्टेशनवर ड्रॉप केले. आपण नंतर कधीतरी भेटूया. सो सॉरी!

या बॉसलोकांचे काही कळत नाही. सुंदर मुलींना लगेच लिफ्ट देतात आणि मुलांना थोडेसे चालण्याने आपण हार्टअॅटॅक कसा टाळू शकतो यावर लेक्चर! मी बॅनर्जीला यापुढे मुलींच्या नादी लागणार नाही असे खोटे वचन देऊन त्यादिवशी ऑफिसमधून निघालो. आर्यासारख्या मुलीने स्वत:हून भेटायला बोलवल्यावर नाही जाणे म्हणजे नेमके काय हे त्याला कितीही सांगितले तरी कळणार नव्हते. त्याच्यासाठी हे सगळे कल्पनेपलीकडचे होते. ऑफिसच्या वेळेत मेसेज करत जाऊ नकोस असे आर्याला सांगायचे मी ठरवले. पुन्हा बॅनर्जीच्या तावडीत सापडलो तर तो माझे काय करेल याचा नेम नव्हता.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # २

2

इलाविया कॉर्प ही ट्रान्सफॉर्मर उद्योगातली चाळीस वर्षाची ख्यातनाम कंपनी होती. इलेक्ट्रिकल कॉईल्स आणि पॉवर सप्लाईज असा उल्लेख आला की पहिले नाव इलावियाचे यायचे. कंपनीचे पूर्ण भारतात जाळे होते. जवळजवळ सर्व राज्यांच्या राजधानीच्या शहरात कंपनीच्या शाखा होत्या. तिथे सेल्स आणि सर्व्हिसचे काम चालायचे. मुंबईत मटेरियल तयार व्हायचे आणि ते ऑर्डरनुसार मग सगळीकडे पाठवले जायचे. एकंदरीत कंपनी खूप छान होती. एकतर मला ‘रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंट’ मध्ये काम करायला मिळणार होते शिवाय इतर कंपन्यांच्या तुलनेत इथे सॅलरीही चांगली होती. म्हणून जेव्हा माझे कॅम्पस सिलेक्शन झाले त्यावेळी सगळ्या मुलांनी माझे अभिनंदन केले. सगळेजण इथे सिलेक्ट व्हायला आसूसले होते.
कंपनीने फक्त स्वत:च्या फायद्याचाच विचार करत नव्हती. त्यांच्या पॉलिसीमध्ये समाजासाठी खूप बांधिलक्या घालून घेतल्या होत्या. त्यापैकी एक म्हणजे कॅम्पस सिलेक्शन करून थेट कॉलेजमधूनच नवीन इंजिनियर्स घ्यायचे. नवीन विचारांच्या टॅलेंटला संधी देऊन कंपनी आणि इंजिनिअर या दोघांनाही फायदा होईल असा समन्वय साधायचा असे साधे सुत्र होते. त्यासाठी फायनल एक्झामआधी कंपनीचे एचआर आणि ट्रेनिंग सेंटरवाले आधिकारी वेगवेगळ्या कॉलेजमध्ये जाऊन तिथे एक्झाम आणि इंटरव्युव्ह घ्यायचे आणि मुलांचे सिलेक्शन व्हायचे. सिलेक्ट झालेल्या फायनल परिक्षेत मुलांना फर्स्ट क्लास मिळवण्याची सक्ती असयाची. फर्स्ट क्लास नाही मिळाला तर झालेले सिलेक्शन रद्द व्हायचे. सिलेक्ट झालेल्या मुलांना कंपनीकडून एक वर्षाची ट्रेनी इंजिनियर ही पोस्ट मिळायची. वर्षभर त्याचा परफॉर्मन्स पाहून जर तो खरोखर होतकरु असेल आणि त्याला घेण्याने कंपनीचा फायदा होण्यासारखे असेल तर ट्रेनीशिपचा अवधी संपल्याबरोबर लगेच त्याला परमनंट करत असत. म्हणून एकदा इथे सिलेक्ट झाले की नोकरीचा प्रश्न जवळजवळ सुटल्यासारखा असायचा. म्हणून सगळ्या मुलांना ही कंपनी हवी असायची.
एकदिवशी सकाळसकाळीच हे आधिकारी कोणतीही पूर्वसुचना न देता आमच्या पुण्याच्या कॉलेजमध्ये दाखल झाले. एका अर्थाने ते बरे झाले. मला सरप्राईज टेस्ट्स नेहमीच आवडत आलेल्या आहेत. जे काही व्हायचे असेल ते लगेच होऊन जाते. पण तेच आधी सांगितले की काही विचारायला नको. तोच तोच अभ्यास, त्याची पुन्हा पुन्हा तयारी करून मी तर बोअर होऊन जातो. त्या टेंशनमध्ये आपण ज्या परिक्षेत विचारल्या जाणार नाहीत अशा बर्‍याच गोष्टींचा अभ्यास करण्यात वेळ घालवतो. मी कितीतरी पेपर आदल्या दिवशी अभ्यास करून सोडवले आहेत. वास्तविक त्याचे एक साइंटिफिक सिक्रेट आहे, आज वाचलेल्या माहितीचा जवळजवळ ऐंशी टक्के भाग चोवीस तास आपल्या मेमरीत तसाच उपलब्ध असतो. त्यानंतर खूप गतीने तो आपण विसरत जातो. हे साइंटिफिक सिक्रेट जवळजवळ सगळ्या इंजिनियर लोकांना माहित आहे त्यामुळे ते जास्तीजास्त अभ्यास पेपराच्या आदल्या दिवशी करतात.
वर्षभर अभ्यास नसला केला तरी आदल्या दिवशी मात्र मी करायचोच. हा ताजा अभ्यास मला पेपर सोडवायला खूप मदत करायचा. एकदा पेपर हातात आला की मग तो भराभर उतरून काढायचो की डोक्यातली जड झालेली माहिती विसरायला मोकळा! एकदा ती माहिती पेपरावर उतरली की बात खतम. मग दुसर्‍या पेपरचे टेंशन घ्यायचे. पुन्हा झालेल्यावर चर्चा करायची नाही, हा नियम मी मला घालून घेतला होता. आमच्या वर्गात इमाने इतबारे वर्षभर अभ्यास करणारेही होते पण पेपराच्या आधी पुरेसा अभ्यास न केल्यामुळे त्यांना केटी लागलेल्या होत्या. त्यामुळे साधारण इंजिनियरला पेपराच्या आधीचा दिवस टाईमपास करणे अजिबात परवडत नाही. तो दिवस त्याच्या आयुष्यातला एक अतिशय महत्वाचा दिवस असतो.
सुरवातीला आम्हांला लेखी परिक्षा द्यायची होती. सोपी गणिते होती, चार पर्यायातून एक पर्याय निवडायचा होता. पण ती सोडवायला वेळ खूप कमी होता. शिवाय निगेटीव्ह मार्कींग सिस्टीम होती. म्हणजे एखादे उत्तर चुकीचे असेल तर तेवढे मार्क्स कमी व्हायचे. त्यामुळे थापा मारून उपयोग नव्हता. सगळ्यात महत्वाची गोष्ट म्हणजे तिथे इंटिग्रेशन वगैरे नाही हे पाहिल्यावर जीव भांड्यात पडला. इंटिग्रेशनने या प्रकाराने आमच्या सर्वांचा जीव काढला होता. त्यामानाने त्याचा सावत्र भाऊ डेरिवेटीव बरा होता. पण इंटिग्रेशन हे डेरिवेटीवच्या एकदम उलट असल्याने ते शिकताना माझे डेरिवेटीव ही विसरायला लागले. या इंटिग्रेशनने एवढा वैताग आणला होता की मी ते सोडवायला घेतले आणि पान भरून ते सोडवले की येणारे उत्तर हे विचारलेले मुळ उदाहरणच असायचे. शेवटी शेवटी त्या सापासारख्या दिसणार्‍या इंटिग्रेशनच्या चिन्हाची भीती वाटायला लागली. अभ्यासही असा होता, एक इंटिग्रेशन सोडवता सोडवता नाकी नऊ यायचे आणि आम्हांला डबल आणि ट्रिपल इंटिग्रेशन होते. पण चांगल्या मार्कांनी पास झाल्यावर त्याच्या तावडीतून एकदाचे सुटलो.
हा गणिताचा पेपर सोडवून झाल्यावर आम्हांला ‘ई-कॉमर्स’ या विषयावर एक निबंध लिहायला सांगण्यात आला. आम्ही त्याचे प्रकार, फायदे व उदाहरणे देऊन तो चांगल्यापैकी लिहीला. त्यानंतर आम्हांला लंचसाठी सुट्टी देण्यात आली आणि लंचनंतर एका क्लासरुममध्ये जमायला सांगितले. लंच करून आम्ही परत आलो तर तिथे परीक्षा दिलेले सर्वजण जमले होते. कंपनीचे आधिकारी निकाल जाहीर करायला तयार होते.
आमच्या कॉलेजमधल्या आठ मुलांनी ही टेस्ट क्लीअर केली होती आणि मी त्यातला एकजण होतो. आम्हा आठजणांना पुढची टेक्निकल टेस्ट द्यायची होती. माझी इलेक्ट्रॉनिक्स विषयांवर चांगलीच पकड असल्याने या टेक्निकल टेस्टचा काही प्रॉब्लेम नव्हता. पॉवर इलेक्ट्रॉनिक्स, मायक्रोकंट्रोलर किंवा इंटिग्रेटेड सर्किट्स काहीही विचारु देत, तो माझा प्रांत होता. त्यामुळे कसलीही चिंता नव्हती. आठमधून आम्ही पाचजण पुढे गेलो आणि इंटरव्युव्हनंतर तीनच उरले. विषेश म्हणजे मी ही त्यात होतो!
ही सगळी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर मागच्याच वर्षी आमचा एक सिनियर आशिष इलावियासाठीच सिलेक्ट झाला होता हे मला समजले. मी त्याला पर्सनली ओळखत नसलो तरी चेहर्‍यावरून ओळखले असते. पण राहून राहून हे नाव कुठेतरी ऐकले आहे असे सतत वाटत होते. त्यावेळी आयटी सेक्टर बूममध्ये होता आणि माझ्याबरोबर इलावियामध्ये जे दोघे सिलेक्ट झाले होते, ते इलावियानंतर आलेल्या इन्फोसिसच्या टेस्टला बसून तिकडेही सिलेक्ट झाले. त्यांना आयटीमध्ये जायचे होते म्हणून त्यांनी इन्फोसिसला पसंती दिली आणि इलावियासाठी मी एकटाच उरलो. मला मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनीत काम करायचे होते आणि इलावियापेक्षा दुसरी चांगली संधी मिळाली नसती म्हणून माझा निर्णय पक्का होता.
इलावियाचा इंडियन मार्केटमध्ये चांगला शेअर होता एवढेच नाही तर त्यांच्या प्रॉडक्टसाठी लोक मागेल तेवढे पैसे देत होते. कंपनी प्रॉडक्ट क्वालिटीबाबत एवढी जागरुक होती की त्याच्याशी संबंधित काहीही प्रॉब्लेम येऊन प्रॉडक्टमध्ये बिघाड आला तर कस्टमरला काहीही प्रश्न न विचारता फ्री रिप्लेसमेंट द्यायची पॉलिसी होती. कस्टमर काय म्हणतोय तो मुद्दा पहिला आणि बाकीचे नंतर असे असल्याने कंपनीने सर्वत्र विश्वास संपादन केला होता.
ठाण्याजवळच असलेल्या मुलुंडमध्ये कंपनीचे हेड ऑफिस आणि चार डिव्हीजन होते. ट्रान्सफॉर्मर, स्विचगिअर, वॉटरपंप्स आणि कॉर्पोरेट. माझे सिलेक्शन ट्रान्सफॉर्मर डिवीजनसाठी झाले होते. खूप उच्च प्रतीचे ट्रान्सफॉर्मर आणि पॉवर सप्लाय हे आमचे मुख्य प्रॉडक्ट होते. त्यात माझा रोल असिस्टंट प्रॉडक्ट डिझाईनर म्हणून होता. पॉवर सप्लायमध्ये लागणारे सर्किट डिझाईन करून त्याचे प्रॉडक्टमध्ये फायनल टेस्टिंग करेपर्यंत आमचे काम होते. तसे संपूर्ण प्रॉडक्ट डिझाईन करायला स्वतंत्र डिझाईन टीम होती. ते प्रॉडक्ट कसे दिसायला हवे, कोणता पार्ट कोणत्या ठिकाणी जोडायला हवा, वर लावलेले स्टीकर कसे आकर्षक आणि माहितीयुक्त हवे या सर्व गोष्टींचा विचार करून ते डिझाईनिंग करत असत. आम्ही डिझाईन केलेले पार्ट्स हे बाहेरून न दिसता प्रॉडक्टच्या आत बसवलेले असत.
प्रॉडक्ट कसे हवे याचा सर्व्हे करायला एक टीम होती. ते ठिकठिकाणी जाऊन सर्व्हे करत आणि प्रॉडक्टमध्ये कशाप्रकारे सुधारणा करता येईल किंवा कोणते नवीन प्रॉडक्ट बनवायचे हे मार्केटिंग टीमला सांगत असत. मग मार्केटिंग टीम मागणीनुसार पुढे काय करायचे ठरवत असे. प्रॉडक्ट बनवायचे असेल तर मार्केटिंग आणि आमच्या वरचेवर मिंटींग होऊन त्यातून नवीन प्रॉडक्ट जन्मास येई. एकदा ते प्रॉडक्ट तयार झाले की एखाद्या मोठ्या कार्यक्रमात त्याचे लाँच होई. मग ऑर्डरप्रमाणे ते पाठवले जाई. आमच्या चॅनल पार्टनरना प्रॉडक्टचे ट्रेनिंग द्यायला मात्र आम्हांला जावे लागत असे. कुठल्याही प्रॉडक्टचा जन्म ते कस्टमरपर्यंतचा प्रवास साधारणपणे हा असा असतो.

कंपनी जॉईन केल्यावर सुरवातीचा आठवडा ट्रेनिंगचा होता. त्यात खूप सार्‍या गोष्टी होत्या. अगदी कस्टमरशी कसे वागावे इथपासून कंपनीच्या शॉपफ्लोअरवर काम करणार्‍या कामगाराची मानसिकता समजून घेऊन त्याच्याकडून हवे तसे प्रॉडक्शन काढून घेणे वगैरे. स्वत:ची कॉलनी नसल्याने कंपनीने आम्हा नवीन जॉईन झालेल्या लोकांसाठी दोन आठवड्यांसाठी हॉटेल बुक केले होते. त्यानंतर प्रत्येकाने रहायची व्यवस्था स्वत: पहायची होती. माझा कुणीही मित्र किंवा नातेवाईक मुंबईत नव्हता. त्यामुळे माझ्यासाठी रहायची व्यवस्था पहाणे हे थोडे अवघड काम होते. तरीही ट्रेनिंगच्या काळात दिल्लीवरून आलेल्या तिघांशी माझी ओळख झाली आणि अगदीच कुठे जागा मिळाली नाही तर आपण चौघेजण अॅडजस्ट करून राहू असे ते म्हणाले होते.
डोक्यातल्या ‘रहायच्या व्यवस्थेचा प्रश्न’ हा एक विषय सोडला तर एकंदरीत ट्रेनिंग चांगले होते. ट्रेनर्सनी इलाविया कोणकोणत्या बिझनेसमध्ये आहे इथपासून सुरवात करून, कंपनीची समाजाशी बांधिलकी, निसर्गासाठी करत असलेले अनोखे प्रोजेक्ट्स, कंपनीचे नियम, कंपनीच्या आवारात कोणत्या गोष्टी कराव्यात, कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात या सगळ्या गोष्टींचे ट्रेनिंग दिले. नैतिकतेच्या बाबतीत कंपनीचे काटेकोर नियम होते. ते तोडलेले अजिबात चालत नसे. काहीही झाले तरी कोणत्याही प्रकारे सरकारचा टॅक्स बुडता कामा नये अशी थेट डायरेक्टर साहेबांची सर्वांना सूचना होती. एकुणएक व्यव्हार पारदर्शक असला पाहिजे अशी सर्वांना सक्त ताकीद होती. त्यात कसलाही बेजबाबदारपणा खपवून घेतला जाणार नाही हे ट्रेनिंगमध्येच सर्वांच्या मनात कोरले गेले पाहिजे असा त्यांचा आग्रह होता.
वेगवेगळ्या बिझनेसनुसार प्रत्येक डिवीजनसाठी कॉर्पोरेटच्या काही गाईडलाईन्स होत्या. त्या व्यवस्थित पाळल्या जाताहेत की नाही हे तपासायला स्वतंत्र ऑडिट टीम होत्या. रोजच्या व्यव्हारात नियम डावलून कोणतेही शॉर्टकट्स घेतले जात नाहीत हे वरचेवर तपासले जाई.
माझ्यासाठी म्हणाल तर हे ट्रेनिंग दुसर्‍या एका खास कारणासाठी फायदेशीर ठरले. स्विचगिअर डिव्हीजनमध्ये सिलेक्ट झालेल्या एका अप्रतिम सौंदर्याला एक आठवडा रोजच्या रोज पहाता आले. आमच्या बरोबर इलावियामध्ये सिलेक्ट झालेली ती एकुलती एक इंजिनिअर मुलगी होती. नेहमी पहिल्या रांगेत बसायची. आम्ही सर्वजण तिच्याकडेच पहात रहायचो. दोनतीन पुस्तकी किडे सोडले तर आम्ही तो आठवडा ट्रेनिंगबरोबर तिच्याकडे पहाण्यात घालवला. पुस्तकी किडे तर तिच्या बाजूला बसूनही समोर पहायचे. वास्तविक ते नॉर्मल लोक नव्हतेच. कोणत्याही सुंदर मुलीकडे लक्ष जाणे ही गोष्ट नॉर्मल या प्रकारात मोडते. ती मुलगी बाजूला बसलेली असताना समोर लक्ष न लागणे ही तर त्याहूनही नॉर्मल गोष्ट! पण हे लेकाचे असे, काय बोलणार! असे बावळे लोक तर मुलींनाही आवडत नाहीत.
ट्रेनिंगसाठी आलेल्या वीसजणांना मी चांगलाच लक्षात राहिलो होतो. त्याला माझा बावळटपणा कारणीभूत होता. ट्रेनिंगच्या पहिल्याचदिवशी आम्हाला एका ट्रेनिंगरुममध्ये बसायला सांगितले. ट्रेनर मुंबईच्या ट्राफिकमध्ये अडकल्याने आम्हाला अर्धा तास वाट पहावी लागेल असे सांगण्यात आले. तोपर्यंत वेळ घालवण्यासाठी आम्हांला चहा बिस्किटे देण्यात आली. दरम्यान आम्ही एकमेकांची ओळख करून घेतली. अर्धा तास उलटला तरी ट्रेनर येण्याचे चिन्ह दिसेना. आम्ही पुन्हा ट्रेनिंगरुममध्ये आमच्या जागेवर येऊन बसलो. पाऊणतास झाला असेल, खाडकन दरवाजा उघडला आणि गडबडीत रुमालाने कपाळावरचा घाम टिपत ट्रेनर आत आले.
जसे अचानक ते आत आले तसे पटकन आम्ही उठून उभा राहिलो आणि सर्वांनी त्यांना गुडमॉर्निंगने ग्रीट केले.
“वेरी गुडमॉर्निंग गाईज…” हातातले एक कसलेतरी पुस्तक टेबलावर ठेऊन स्मितहास्य करत त्यांनी आमच्याकडे नजर टाकली आणि पहिल्या रांगेतल्या मुलीवर नजर पडताच, “अॅन्ड ब्युटीफुल लेडी.” असे म्हणून त्यांनी आपले वाक्य पूर्ण केले. तिचा चेहरा समोरून दिसत नसला तरी तिच्या एकटीसाठी ‘ब्युटीफुल लेडी’ असा उल्लेख केल्याने लाजेने गोर्‍यामोर्‍या झालेल्या तिच्या चेहर्‍यावरची लाली माझ्या नजरेतून सुटली नाही. पोरी खरंच लाजल्या की जाम क्युट दिसतात.
ट्रेनरनी लेट आल्याबद्दल पहिल्यांदा सर्वांची माफी मागितली आणि सर्वांना बसून घ्या असा हातानेच सिग्नल दिला. माझ्याशिवाय सगळेजण खुर्चीत बसले आणि मी कसा कोण जाणे, अचानक धडपडून पडलो. पडलो ते ठीक होते पण मोठा आवाज झाला. खाली बसताना माझे लक्ष खुर्चीवर नव्हते. पहिल्या रांगेतल्या तिच्याकडे पहातच खाली बसत होतो. बसायला पिक्चर थियेटरमध्ये असतात तशा आरामखुर्च्या होत्या. उठून उभा राहिल्यावर त्या आपोआप फोल्ड व्हायच्या. मी उठल्यावर ती तशीच फोल्ड झालेली. तिचा बेस नीट करून बसायचे होते पण बसण्यावर लक्ष नसल्याने मी तसाच बसलो आणि माझी फजिती झाली. मी धांदरटासारखा अशा अवस्थेत पडलो होतो की सर्वजण हसायला लागले.
मला खूप लाजल्यासारखे झाले. सर्वांसमोर अशा प्रकारचा अपमान झाल्यावर काय होते, ते अनुभवल्याशिवाय कळत नाही. मला धड उठताही येईना. अजिबात वेळ न घालवता लगेच तिथून बाहेर पडावे असे मन म्हणू लागले. निदान इथे जमलेल्या वीसजणांना तरी आपला चेहरा दाखवू नये असे वाटत होते. पण काहीतरी गडबड झाल्याचे ट्रेनरच्या लक्षात आल्यावर ते धावतच माझ्याकडे आले. मला हात देऊन त्यांनी उठवले, खुर्चीचा बेस नीट करून त्यात मला बसवले आणि पाणी प्यायला दिले. सगळ्यांना शांत रहा असे सांगून त्यांनी इलावियामध्ये त्यांच्याबरोबर घडलेला किस्सा सांगितला. शिवाय असा काही संकटाचा प्रसंग कुणावर आलाच तर त्याच्यावर न हसता समोरच्याला पटकन मदत करायला हवी असा संदेश त्यांनी सर्वांना दिला.
पहिल्याच दिवशी वॉशरुमच्या पारदर्शक काचेला डोके आपटून त्यांच्या कपाळावर तीन टाके पडले होते. वॉशरुमच्या दरवाजाची काच एवढी पारदर्शक होती की मुळात तिथे काच आहे हे लक्षात न आल्याने त्यांच्यावर तो प्रसंग ओढवला होता. त्यावर खूप वर्षे लोटली होती. इलावियाचे ते परमनंट ट्रेनर होते पण कपाळावरच्या तीन टाक्यांची खूण तशीच होती, ती त्यांनी सर्वांना दाखवली. त्यांची गोष्ट ऐकल्यावर जरा बरे वाटले. अशा प्रसंगात एकटाच असेल तर आपणच आपल्याला बावळट वाटायला लागतो पण तसे नव्हते. त्यानंतर सर्वांचे इंट्रोडक्शन झाले. त्यावेळी मी सांगितलेले माझे नाव कुणीही विसरणार नाही याची मला खात्री होती. तशी चोख व्यवस्था मी करूनच ठेवली होती. या सगळ्या घोळात पहिल्या रांगेत बसलेलीचे नाव आर्या आहे हे समजले. हे नाव माझे पुढचे सगळे आयुष्य बदलून टाकणार आहे याची त्यावेळी मला पुसटशीही कल्पणा नव्हती.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # १

t

टाईमऑफिस समोरच्या रिकाम्या बेंंचवर बसून मी घड्याळात नऊ वाजायची वाट पहात बसलो होतो. कंपनी जॉईन केल्यानंतर एका आठवड्याच्या इंडक्शन प्रोग्रामनंतर मी माझ्या नेहमीच्या शिफ्ट टायमिंगला सकाळी सात वाजता आलो होतो. टाईमऑफिसमध्ये इंडक्शन संपल्याचे सांगितले. त्यानंतर त्यांनी खूप सार्‍या फॉर्मवर सह्या घेतल्या, मला नवीन आयकार्ड दिले आणि मला ‘रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंट’ या डिपार्टमेंटमध्ये जायचे आहे ही माहिती दिली. वास्तविक आमचा प्लांट पहिल्या शिफ्टला सकाळी सातलाच सुरू होतो पण ज्या डिपार्टमेंटमध्ये मी जाणार होतो ते जनरल शिफ्टमध्ये असल्याने मला नऊ वाजेपर्यंत वाट पहावी लागणार होती. शिवाय दुसर्‍या दिवशीपासून मला सातला न येता नऊ वाजता यायचे होते हे समजले.
वास्तविक मला त्यांनी टाईमऑफिसमध्येच थांबायला सांगितले होते पण तिथल्या सोफ्यावर बसल्यावर जो आत येईल तो माझ्याकडे मी बावळट असल्यासारखा पहात होता. त्यांच्या तशा पहाण्याने मला अवघडल्यासारखे झाले होते. म्हणून मी टाईमऑफिसच्या बाहेर असलेल्या रिकाम्या बाकांवर बसून अवतीभोवती पहात होतो.
नुकतेच मिळालेले आयकार्ड मी टाईममशीनवर फ्लॅश केले, मशिनवरचा हिरवा दिवा लागला आणि डिस्प्लेवर माझा नंबर चमकला. असे कार्ड मिळावे म्हणून कॉलेजमध्ये असताना जीवाचा आटापिटा केलेला आठवला. परीक्षेच्या काळात तर अभ्यासाच्या टेन्शनने खोलीत कोंडून घेतले होते. एकतर कॅम्पस सिलेक्शन झालेले. परीक्षेत फेल झालो तर त्या सिलेक्शनचा काहीही उपयोग नव्हता. म्हणून आलेली एक्झाम फर्स्ट क्लासनेच पास व्हायला हवी हे प्रेशर होते. पण ते मी यशस्वीरित्या पार केले.
आजुबाजूला मोठमोठया मशिन्स आवाज करत होत्या. सामान वाहून नेणार्‍या पिवळ्या रंगाच्या फोर्कलिफ्ट मधूनच धावत होत्या. निळा ड्रेस आणि हेल्मेट घालून काम करणारे कामगार प्रोग्राम केल्याप्रमाणे शांतपणे काम करत होते. धातुच्या प्लेट्स कापणारी मशीन ठराविक वेळाने प्लेट पंचिंगचा आवाज करत होती. ठिकठिकाणी सेफ्टी, आगीपासून संरक्षण, सुरक्षित काम करण्याच्या पद्धती यासारखे अनेक तक्ते पिलर्सवर लटकवलेले दिसत होते.
तयार झालेले मटेरियल घेऊन फोर्कलिफ्ट स्टोअर्सकडे जात होत्या. तिथे बॉक्सपॅक केलेले सामान डिस्पॅचसाठी व्यवस्थित रचून तयार होते. वातावरणात नेलपॉलिशसारखा गंध भरून राहिला होता. ओव्हरहेड क्रेन्स आपोआप इकडेतिकडे सरकल्यासारखे वाटत होते. त्याला कोण ऑपरेट करत आहे हे समजत नव्हते. आजुबाजुला वॉशरुमला जाणारे लोक माझ्या कुतुहलमिश्रित चेहर्‍याकडे पहात होते. इंजिनिअरिंगनंतर हा माझा पहिलाच जॉब असल्याने एवढ्या मोठ्या कंपनीचा माहोल माझ्यासाठी एकदमच नवीन होता.

घड्याळात नऊला पाच मिनीटे कमी असताना एका विचित्र माणसाने टाईममशिनवर त्याचे आयकार्ड फ्लॅश केले. माझी नजर आपोआपच त्याच्याकडे गेली. कुणाचीही नजर जाईल असाच तो वाटत होता. थोडासा बुटका, अंगाने जाड, दाट भुवया असलेला हा माणूस टिपीकल सरकारी ऑफिसमधल्या कामचोर आधिकार्‍यासारखा वाटत होता. रंग काळा आणि डोक्यावर पडलेले टक्कल इंडस्ट्रिचा अनुभव दाखवित होते.
त्याने क्रीम कलरचा सुमार डगळा शर्ट घातला होता. इनशर्ट करण्याची नवीन पद्धतही अशी होती, पुढच्या डाव्या बाजूचा शर्ट इन होता तर मागच्या बाजुचा तसाच ओपन सोडला होता. पॅन्टचा रंग कोणे एके काळी तपकिरी असावा. पॅन्टची उंची पायात घातलेले सॉक्स व्यवस्थित दिसतील अशा बेताने ठेवली होती. त्यात भर म्हणून की काय, पॅन्टचे तुटलेले एक बक्कल चालताना प्रत्येक पावलागणिक वर खाली होत होते. त्या माणसाला कशाचीही तमा नव्हती. तो निवांतपणे जड बॅग पाठीवर घेऊन चालला होता.
एवढ्या मोठ्या कंपनीत काम करणारा हा माणूस असा कसा रहात असेल या विचाराने मला विषेश वाटले. नऊ वाजले आणि मला टाईमऑफिसमधून तुमच्या डिपार्टमेंटमध्ये जा असे सांगण्यात आल्यावर मी माझ्या ऑफिसच्या शोधाला लागलो. ते तिसर्‍या मजल्यावर होते.
लिफ्टने तिसर्‍या मजल्यावर आलो. काचेचा दरवाजा उघडून कॉरिडॉरमध्ये आत घुसताच थंड एसीची हवा जाणवली. कॉरिडॉरमध्ये वेगवेगळ्या डिपार्टमेंटची नावे लटकवली होती. मी माझ्या ‘रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंट’ या बोर्डजवळ आलो. दरवाजाला पुन्हा तसाच स्मार्टकार्ड रीडर लावला होता. हळूच दरवाजा ढकलून पाहिला पण तो बंद होता. काचेच्या दरवाजातून आत पाहिले तर कोणतरी बसलेले दिसत होते.
मी दरवाजा वाजवला तर आतून “कोण आहे रे तिकडे? जरा बघ कोण दरवाजा वाजवतोय ते?” असा आवाज आला. मी सावरून उभा राहिलो. दुसर्‍या क्षणाला एका स्मार्ट दिसणार्‍या माणसाने दरवाजा उघडला आणि मी उडालोच. मघाशी टाईमऑफिसजवळ मी जो माणूस पाहिला होता तो समोरच्या खुर्चीवर इडली सांबारावर ताव मारत बसला होता. प्लास्टिकच्या कपात ओतलेले सांबार खाली ठेवलेल्या पेपरावर सांडले होते. एकूण टेबलच खूप सार्‍या पेपरांनी भरलेले होते.
मी डिपार्टमेंटच्या आत गेल्यावर त्याने मला हातानेच समोरच्या खुर्चीवर बस म्हणून सांगितले. मी निमुटपणे त्याच्या समोरच्या खुर्चीवर बसलो. खाताना तोंडाचा होत असलेला आवाजाचे त्याला काही वाटत नव्हते. तो आवाज येत असताना काहीच होत नाही असे समजून मख्खासारखे बसून रहायला मला खूप कष्ट घ्यावे लागत होते. ज्याने मला आत घेतले तो माणूस आमच्या दोघांकडे दुर्लक्ष करत दुसर्‍या खुर्चीवर बसून काहीतरी लिहीण्यात मग्न होता. बॉस नाष्ता झाल्यावर मला तसेच बसायला सांगून हात धुवायला पळाला. तो परत आल्यावर मी पटकन उभा राहिलो. स्वत:च्या ओळखीवर अजिबात वेळ न दवडता त्याने त्या स्मार्ट असिस्टंची ओळख करून दिली, “हा मल्लू. आणि मल्लू, ह्याला आपले नियम सांग आणि काहीतरी काम दे. हा मोकळा बसलेला दिसता कामा नये.”
मल्लूने आज्ञेचे पालन केले व मला आतल्या बाजुस असलेल्या लॅबमध्ये चलायला सांगितले. मला बॉसचे नावही माहित नव्हते म्हणून मी विचारले, “सर तुमचे नाव?”
“बॅनर्जी. पी. के. बॅनर्जी. मी सिनीयर मॅनेजर आहे आणि या डिपार्टमेंटचा हेड.” जेम्स बॉन्ड स्टायलित बॉसने माहिती सांगितली.
“मी समीर देशमुख.” शेकहॅन्ड करावा म्हणून मी माझा हात पुढे केला पण त्याला त्यात इंटरेस्ट नव्हता. त्याऐवजी त्याने खिशात हात घालून रुमाल काढला, तोंड पुसले आणि पुन्हा खिशात ठेवला.
“मला माहित आहे. टाईम ऑफिसरने मला सांगितले आहे. बाय द वे तू इलेक्ट्रॉनिक्स आहेस ना?”
“हो सर.”
“मग लॅबमध्ये जा आणि काहीतरी कामाचे शिक. टाईमपास करु नकोस.”
“यस सर.”
आत जाऊन पहातोय तर आतले सगळेजण माझी वाटच पहात बसले होते. लॅबमध्ये व्यवस्थित टेबले मांडलेली होती आणि सगळ्या ठिकाणी कुणीतरी बसलेले होते. मला जे दोन मोकळे टेबल दिसले, त्यातल्या एकावर मी माझी बॅग ठेवली. नवीन असल्याने मला सगळ्यांनी गराडाच घातला. नाव, कॉलेज वगैरे माहिती विचारली. सर्वांनी त्यांची ओळख सांगितली. बरेचजण कॉम्प्युटरवर प्रोग्राम लिहीत बसले होते, त्यांचीही मला ओळख करून देण्यात आली. ते बिचारे कशाचातरी प्रोग्राम लिहीण्यात हरवले होते. त्यांना बॉसने बहुतेक भरपूर काम दिले असावे.
मी माझ्या टेबलवर बसल्या बसल्या लॅबमध्ये नजर टाकली. एकदम झकास होती. आम्हांला प्रॅक्टिकलला हातदेखील लावायला न मिळालेले मटेरियल इथे रोजच्या कामासाठी होते. ऑसिलोस्कोप्स, फंक्शन जनरेटर्स, पॉवर सप्लाय, काय नव्हते तिथे? डिझायनर्स त्यांची प्रॉडक्ट प्रोटोटाईप घेऊन चेक करण्यात मग्न होते. हॉस्पिटलमध्ये मॉनिटवर वेव्ज दिसतात तशा त्यांच्या टेस्टिंगमध्ये दिसत होत्या.
लॅबच्या भिंतीलाच एक कपाट बनवून घेऊन त्यात रेझिस्टर्स, ट्रान्झिटर्स, कपॅसिटर्स, आयसीज असे खूप छोटे छोटे साहित्य ठेवलेले होते. इथे बसलेला प्रत्येकजण आपापल्या कामात मग्न होता. माझी ओळख वगैरे झाल्यानंतर सर्वजण आपापल्या जागेवर बसून कामाला लागले. मी माझ्या टेबलवर बसून पाण्याचे दोन घोट घेतले.
थोड्या वेळाने ही लॅब सतत बॉसच्या नजरेखाली असते याची मला माहिती मिळाली. लॅबच्या चारी कोपर्‍यात चार कॅमेरे लावण्यात आले होते आणि त्याचा मॉनिटर बॉसच्या टेबलावर होता. लॅबमधला प्रत्येक माणूस काय करतोय याच्यावर बॅनर्जीची बारीक नजर असायची. त्याच्याशी नीट वागणाराला तो काही बोलत नसे पण त्याने सांगितलेले काम करायला कुणी अढीबाजी केली की त्याची काही खैर नसे. त्याच्या मागेच तो लागायचा अशी त्याची कीर्ती होती.
माझा पुस्तकी अभ्यास खूप होता पण प्रक्टिकलचा एवढा अनुभव नव्हता. इथले टेक्निशियन खूप अनुभवी होते. माझे जेवढे वय नव्हते तेवढा या क्षेत्रात त्यांचा अनुभव होता ते पाहून मला बरे वाटले. मला खूप काही शिकण्यासारखे होते. एकटा बॉस सोडला तर बाकीचे सगळे ठीक होते. सर्वांनी बॅनर्जी आणि त्यांचा अनुभव सांगितल्यावर एक गोष्ट मला जाणवली आणि ती म्हणजे पुढचे एक वर्ष माझ्यासाठी खूप कठीण जाणार आहे. एक म्हणजे लॅबमध्ये लावलेला तो सततचा सीसीटीव्ही आणि असला सणकी बॉस.
मी बाजूलाच उभ्या असलेल्या भाटियाला विचारले, “इथे आशिष म्हणून कोण होता का?”
“का?
“इथे आमच्या कॉलेजमधल्या एका आशिषचे कॅम्पस सिलेक्शन झाले होते.”
“डाव्या डोळ्यांवर खुण आहे त्याच्या?”
“हो.” मला आमच्या कॉलेजमधला हँडसम आशिष आठवला. एका मुलीवरून कॉलेजमध्ये राडा झाला होता त्यात आशिषचा डोळा जाता जाता वाचला होता.
“हो. तो इथेच आहे. त्याच्या ट्रेनिशिपनंतर कन्फर्म झालाय तो.”
“कुठाय मग तो?”
“तो गुवाहाटीला गेलाय. एकदोन दिवसात येईल परत.”

लंचनंतर आम्ही सगळेजण भाटियाच्या टेबलजवळ उभा राहून गप्पा मारत होतो तर बॉसचे पित्त खवळले. असे सगळेजण एकत्र आलो की हे लोक आपल्याविरुद्ध कट करतायत की काय असे त्याला वाटे. लगेच आरडाओरडा करून त्याने आम्हांला आमच्या जाग्यावर पळवले. साडेतीन वाजता टाईम संपल्यावर मी घरी जायला निघाल्यावर त्याने मला अडवले. मी घरी निघालोय म्हटल्यावर “आपले ऑफिस ऑफिशियली पाच वाजता सुटते.” ही नवीन माहिती त्याने मला पुरवली.
“पण आज मी सात वाजता आलो होतो. मला साडेतीनला निघायला सांगितलंय.”
“कुणी?”
“टाईमऑफिसमधून.”
त्याने लगेच टाईमऑफिसला फोन लावला पण पलीकडून तो उचलला गेला नसावा. त्याने मला पुन्हा लॅबमध्ये जाऊन बसायला सांगितले. माझा पहिला दिवस असल्याने मला काही बोलता येईना. निमुटपणे लॅबमध्ये गेलो व तसाच बसून राहिलो. टेक्निशियन्स त्यांच्या कामात व्यस्त होते. मी काय करतोय हे विचारायला तो आत आला नाही. पाच वाजता पहिल्यांदा मल्लू पळाला त्यानंतर सहाला बॅनर्जी गेला. त्यानंतर तिथले टेक्निशियन आणि त्यांच्यासोबत मी. कंपनीने दिलेल्या हॉटेलवर मी गेलो. मला माझी रहाण्याची व्यवस्था पहायला एका आठवडयाचा वेळ होता.

दुसर्‍याच दिवशी आशिष गुवाहाटीवरून परत आला. मला पाहताच त्याने पटकन ओळखले. शेवटी कॉलेजचा अभिमान असतोच की! जवळ येत पाठीवर हात टाकत त्याने विचारले, “अरे बाकीचे दोघे कुठायत?” त्याला इथे आमच्या तिघांचे सिलेक्शन झालेले माहित होते.
“ते इन्फोसिसमध्ये गेले.”
“आणि तू कशाला इथे आलास?”
“मला मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनीत काम करायचे होते.”
“मग बेस्ट ऑफ लक!” हा साला सरळ काही ते सांगत नव्हता. नुसता हसून कॉमेंट्स करायचा.
मी बोलता बोलता त्याला माझा रहाण्याचा प्रॉब्लेम सांगितला त्यावेळी तर तो जाम खुश झाला.
“हे तर जाम भारी आहे मग.”
“का? मला टेन्शन आलेय आठवड्यात कुठे कुठे घर शोधू म्हणून आणि तू काय हसतोयस?”
“तुझा प्रॉब्लेम सुटला म्हणून समज पण तुला अर्धा रेंट द्यायला लागेल.”
“काय म्हणालास?”
“अरे यार मी एकटाच रहातो इथे. आजच्या आज ये माझ्या फ्लॅटवर. कुठाय तुझे सामान?”
मी आनंदाने उडालोच! माझ्याकडे एका ट्रॅव्हलिंगच्या बॅगेशिवाय काहीही सामान नव्हते. हॉटेल सोडून लगेच मी त्याच्या भाड्याच्या फ्लॅटवर शिफ्ट झालो. दोघांसाठी तो फ्लॅट खूप मोठा होता. कंपनीपासून अर्ध्या तासात घर! ठाण्याचे घोडबंदर रोड म्हणजे हाय फाय लोकांची वस्ती. घरमालक परदेशी असल्याने हा फ्लॅट आम्हांला भाड्याने मिळाला होता. फुल फर्निश्ड. शिवाय आशिषने फ्रिज आणि ओव्हनही घेतलेला. या दोन वस्तू बॅचलर लोकांना किती महत्वाच्या असतात हे दुसर्‍यांना समजणार नाही.
फ्लॅटमध्ये गेल्यावर मी त्याच्याजवळ डाव्या डोळ्यावरच्या खुणेचा विषय काढला. त्यावर हळूवार हात फिरवत तो बोलला, “काय करणार, आपल्या स्वीटीने हा मार्क दिलाय!”
“कुठाय ती आता?”
“पुण्यात एमबीए करतीये.”
“ब्रेकअप वगैरे झालं की काय तुमचं?”
“कम ऑन यार! या सगळ्या राड्यानंतर तर आमचे जमले.”
“काय सांगतोस?”
“मग काय, या पोरींचे कळत नाही यार. एवढी वर्षे मागे लागलो तर मला जुमानले नाही. शेवटी भावाला मला वॉर्निंग देण्याबद्दल सांगितले. त्याने वॉर्निंग द्यायची सोडून अजून अर्धा डझन पोरांना घेऊन कॉलेजमध्ये येऊन मला चांगलाच चोपला.”
“मग?”
“मग काय, पुढचा एक महिना घरीच होतो. एक पाय प्लास्टरमध्ये आणि काखेत कुबड्या घेऊन.”
“आयला! एवढा मार लागलेला?”
“काही विचारु नकोस.”
“मग?”
“एकदिवशी तीच मला शोधत आली आमच्या घरी. सॉरी बोलली. मी दादाला फक्त वॉर्न कर बोलले होते, तो मारेल असं वाटलं नव्हतं म्हणाली. मग एकदोन दिवस सोडून नारळपाणी वगैरे घेऊन घरी यायला लागली. पुढच्या महिन्याभराने तिने मला प्रपोज केलं.”
“तिने?”
“हो तिनेच. काय माहित काय वाटले तिला. नाऊ, आम्ही हॅपी कपल आहोत.”
“ लग्नही केले तुम्ही?”
“नाही अजून. पण तिने सांगितलेय, आईबाबा तयार आहेत पण अजून सिक्सपॅकवाला भाऊ नाही. त्याने ऐकले नाही तर मी पळून येईन तुझ्याबरोबर म्हणाली आहे.”

आम्ही जरी एका डिपार्टमेंटमध्ये आलो असलो तरी आशिष तिथे फार काळ टिकला नाही. सेल्सची एक चांगली संधी आल्यावर त्याने स्वीचगिअर डिव्हीजनला अप्लाय केले आणि तिकडे सिलेक्ट झाला. सेल्स हा त्याचा आवडीचा विषय होता. मग तो इथे रिसर्च आणि डेव्हलपमेंटला कशाला थांबेल?
त्याच्याकडून स्वत: बॅनर्जीने हॅन्डओव्हर घेतला आणि नंतर ते सारे काम त्याने माझ्यावर टाकले. ही त्याची जुनी सवय होती. आशिष दोन गोष्टींमुळे खूप आनंदी झाला होता. एक म्हणजे बॅनर्जीच्या तावडीतून त्याची सुटका आणि दुसरे म्हणजे त्याला ट्रॅव्हलिंग खूप आवडायचे. शिवाय नवीन पोस्ट वेस्टझोन रिजनल सेल्स मॅनेजर! त्याला पूर्ण पश्चिम भारत फिरायचा होता. त्याने पहिल्या आठवड्यापासूनच सुरवात केली. आम्ही ऑफिसमध्ये भेटत नसलो तरी एका फ्लॅटमध्ये रहात होतो. त्यामुळे दिवसभराच्या घडामोडी घरी आल्यावर बोलायचो.
त्याच्या नव्या रोलमध्ये तो लगेचच रुळला. महिन्यातून एखादा आठवडा तो फ्लॅटवर असायचा नाहीतर सततची आऊटस्टेशन टूर. इतरवेळी मी एकटाच भूतासारखा घरात असायचो. शेवटी एकदाचा मुंबईत सेटल झालो. मुंबईत रहायची सोय करणे मला वाटले तितके अवघड नव्हते. कंपनी जॉईन केल्यानंतर इंडक्शन प्रोग्रामचा पहिला आठवडा मी नुसत्या ‘आता रहायचे काय करायचे?’ या विचारात घालवला होता.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

एक रात, MSEB के साथ!

MSEB

लोकांच्या शनिवारच्या रात्री कशा असतात? आहाहा…एकतर उद्या सुट्टी आहे या विचारानेच धुंदी चढलेली असते. त्या फिलींगची सुरवात ऑफिसमधून निघाल्या निघाल्याच होते. वास्तविक शनिवारचा सेकंड हाफदेखील तसा वाईट नसतो. काही सुखी लोकांना तर शनिवारीच सुट्टी असते. हे यांचे पूर्वजन्मीचे पुण्यच होय. त्यांना शनिवार रात्रीचा काही फरक पडत नाही. त्यांच्यासाठी शुक्रवार वीकेंड.
मग कधी नव्हे तो एखादा पेग घेतला, टीव्ही बघत बसला, जेवण वगैरे आटोपल्यावर थंडगार एसीत …जाऊदे कशाला उगाच लोकांच्या खाजगी तपशिलात शिरा, पण एकंदरीत शनिवारची संध्याकाळ आणि रात्र मदहोश असते. आमचीही कधीकाळी असायची. पण एमएसईबीच्या कारनाम्यांनी हल्ली ती खराब व्हायला लागली आहे.
पोरांच्या शाळेला उन्हाळ्याची सुट्टी असल्याने बायको माहेरी होती. खूप दिवसांनी एक चांगले पुस्तक हातात आले होते. एका कथेच्या महत्वाच्या वळणावर आलो होतो आणि अचानक लाईट गेली. मोबाईममध्ये पाहिले, रात्रीचे साडेबारा वाजले होते. शनिवारी रात्री साडेबाराचे टाईम म्हणजे मुंबईकरांसाठी नॉर्मल असते.
दरवाजा उघडून पाहिले तर जिन्यातली लाईट होती. आमच्याबरोबर बाजूचीही लाईट गेलेली म्हणून ते ही लोक बाहेर जमले होते. खालच्या मजल्यावरची लाईट जशीच्या तशी चालू होती. म्हणजे ऐनवेळी जाणार्‍या लाईटची अशी व्यवस्था आमच्याच वाट्याला आली होती. पहिल्यांदा वॉचमनला फोन केला आणि आमच्या मीटरच्या जागी दिवाळी वगैरे चालू आहे काय ते विचारले. गेल्या पंधरा दिवसांत तिथे तीनवेळा फटाके फुटले होते. फक्त आमच्याच मजल्यावरची लाईट जात होती. शेवटी थोड्याशा कारणावरून पेट घेणारा ज्वालाग्रही पार्ट बदलण्यात आला होता असे मला समजले होते.
वॉचमनने मीटरजवळ काहीही झालेले नसून सोसायटीच्या आवारात असलेल्या ट्रान्सफॉर्मरकडे केबल जळत असल्याचे सांगितले. तो भाग एमएसईबीच्या अखत्यारीत येत असल्याने तिथे अतिशहाणपणा करून उपयोग नव्हता. एमएसईबीला फोन केला. बिझी आला. सतत अर्धा तास व्यर्थ फोन करत होतो. तो लेकाचा वायरमन एवढ्या रात्री अर्धा तास कुणाशी बोलत होता कळायला मार्ग नव्हता. एकदाचा फोन लागला पण तो उचलला जाईना. लगेच उचलेल तर एमएसईबी कसली? रात्रपाळीत शटडाऊनवर काम करायला त्यांच्या ऑफिसमध्ये तिघेचौघे असतात, ही आगाऊ माहिती आमच्याकडे होती. चौथ्या मजल्यावरून खाली आलो तर शेवटच्या मजल्यावरची जी एक फेज गेली होती, त्या घरातले बहुतेकजण खाली उतरलेले. नुसता खाली उतरून उपयोग नव्हता तर त्यांच्या ऑफिसमध्ये जाऊन कुणालातरी घेऊन येऊया म्हणून मी आणि माझा एक मित्र गाडीवरून निघालो.
ऑफिसमध्ये गेलो तर ऑफिस बंद! बाजूलाच उभा असणार्‍या एका वॉचमनला विचारले तर, “ऑफिस इधरसे शिफ्ट हो गया है.” ही नवीन माहिती मिळाली.
“किधर?”
मग त्यानेही नवीन जागेच्या खाणाखुणा सांगितल्या आणि आम्ही कधीही न पाहिलेले नवीन ऑफिस आणि त्यात बसलेल्या वायरमनच्या शोधात निघालो. त्याने सांगितलेल्या ठिकाणी गेलो, सुनसान जागा होती. भरपूर सगळी कुत्री मेल्यासारखी पडली होती. आम्ही पत्ता विचारायला कोण माणूस दिसतोय का ते शोधू लागलो. इतक्यात एक रिक्षा आली आणि त्यातून एकजण उतरला. त्याला पत्ता विचारल्यावर त्याने अजून थोड्या जास्त सुनसान जागेवर जा म्हणून सांगितले. तिथेही जाऊन पाहिले पण एमएसईबीचा काहीही मागमूस नव्हता. खाली उतरून कुठे बोर्ड वगैरे दिसतोय का ते पहात होतो. एकतर घरातून चित्रविचित्र बरमुड्यावरच बाहेर पडल्याने तिथल्या कुत्र्यांना आमच्यात हळुहळू इंटरेस्ट यायला लागला होता. मघापासून निपचित पडून असणारी कुत्री आळोखेपिळोखे देत अंगातला आळस झटकून आमच्याकडे सरकताहेत हे लक्षात आल्यावर आम्ही तिथून लागलीच काढता पाय घेतला.
परत येत असताना गेटच्या सावलीत काळ्या रंगाचा ड्रेस घालून बसलेला एक वॉचमन दिसला. त्याला विचारल्यावर हेच एमएसईबीचे ऑफिस म्हणून त्याने आम्हांला आनंदाचा धक्का दिला. विद्युत बोर्डाने कर्मचार्‍यांबरोबर ह्यालाही चांगलाच ट्रेन केला होता. कोण माणसे येतील म्हणून बाहेरचा मोठा बल्ब बंद करून काळ्या ड्रेसात लेकाचा सावलीत बसला होता!
“ऑफिस में अभी कोई है की नही?”
त्याने उत्तर देण्याऐवजी आम्हांला वरपासून खालीपर्यंत न्ह्याळले आणि जीवावर आल्यासारखे उत्तर दिले, “सबलोग साईट पे गया है.”
“कौनसे साईट पे?”
“पता नही.” फुल ट्रेनिंग झालेला हा माणूस असावा.
“नंबर है क्या उनका?”
मग त्याने अतिकष्टाने खिशातले एक व्हिजीटींग कार्ड काढले आणि “इसके उपर एक नंबर दिया है वो देखो.” म्हणून सांगितले. नंबर तोच होता ज्याला मी कॉल करून थकलो होतो आणि अर्धा तास तो उचलला गेला नव्हता.
“दुसरा कोई नंबर नही है?”
“पिछे एक लिखा है, वो रिक्षावाले का है.”
“रिक्षावाले का नंबर लेके क्या करें?”
“वो वायरमन लोग यही रिक्षा से घुमते है.”
मग तो वायरमन सोडून रिक्षावाल्याचा नंबर लावायच्या नादाला लागलो. लागल्यावर चुकून त्याने उचललाही. मग त्याला आमच्या सोसायटीचे नाव सांगून सगळीच्या सगळी लाईट बंद आहे आणि ताबडतोब तिथे या असे सांगितले. तो ही लगेचच निघतो म्हणाल्यावर आम्हांला शंका आली. शेवटी तुम्ही कुठे आहे, आम्ही तुम्हाला घ्यायला येतो इथपर्यंत सौदा झाला पण तो नेमका कुठे आहे ते सांगायला तयार नव्हता.
आजुबाजूच्या ओसाड ट्रान्सफॉर्मरच्या जागा पहात परत येतच होतो इतक्यात आमच्या वॉचमनचाच फोन आला. वायरमन इथे पोहोचलेत आणि तुम्ही अजून कुठाय याचा जाब तो विचारत होता. त्याकडे दुर्लक्ष करून वायरमन आमच्या सोसायटीत पोहोचलेत या आनंदात गाडी पळवत परत आलो.
वायरमननी येऊन एव्हाना काम सुरु केले होते. त्यांचा एक सुपरवायझर बाजूला निवांत बसून त्यांना सुचना देत होता आणि ते त्या पाळत होते. त्यांच्याबरोबर बरेच अनोळखी लोक दिसत होते म्हणून कोण आहेत याची चौकशी केल्यावर समजले की त्यांचे जिथे काम होते ते अर्धेच सोडून आल्याने तिथले लोकही यांच्या सोबतच आले होते. ते आमच्याशी राडा करायच्या मूडमध्ये दिसत होते पण आधीच लाईटने हैराण झाल्याने त्यांच्याशी वादावादी करण्यात आम्हांला रस नव्हता.
“ह्यांना आपल्या कामाची काही पडलेली नाही. आपले काम अर्धेच ठेऊन इथे येऊन काम करताहेत. चला त्यांच्या ऑफिससमोर जाऊन निदर्शने करुया.” असे म्हणून त्याने तिथेच “एमएसईबी हाय हाय.” अशी घोषणाबाजी सुरु केली. हातातले अर्धे काम टाकून माझ्या फोनवर हे लोक आमच्याकडे कसे काय आले याचे मला आश्चर्य! नंतर मला खरी बातमी समजली. आम्ही त्यांना आणायला गेल्यावर आमच्या सोसायटीतल्या एका चांगल्या हुद्दयावर असणार्‍या आधिकार्‍याने एमएसईबीच्या आधिकार्‍याना फोन केला होता आणि जे सुपरवायझर आणि वायरमन आले होते ते त्यांनी पाठवले होते.
त्यांच्या घोषणेबाजीने काम करत असलेले वायरमन काम बंद करून बाहेर येऊन बसले.
“आता तुम्हांला काय हवं?” त्यांची बडदाश्त ठेवावी लागते नाहीतर ते नाराज होतात. आणि ते नाराज झाले की लाईट येत नसते.
“थंड पाणी आणा जरा.”
लगेच वॉचमन थंड पाण्याच्या शोधात हरवला. सुपरवायझरने घोषणा देणार्‍यांना समजवले आणि हे काम आटपून लगेच तुमचाकडे येतो असे सांगितले पण लोकांचा विश्वास नसल्याने ते तिथून हटले नाहीत. थंड पाणी पिऊन झाले. मग कुठलेतरी कनेक्शन करायचे असल्याने त्यांनी सगळ्या सोसायटीची लाईट बंद केली. अर्धा तास कसलीतरी जोडाजोडी चालली होती. डासांच्या प्रदेशात आम्ही अतिक्रमण केल्यामुळे ते चवताळून उठले होते. हात, कान, नाक, तोंड दिसेल तिथे चावत सुटल्याने त्यांना हुसकवून लावायला अधुनमधून स्वत:ला मारून घ्यावे लागत होते.
या सगळ्या लवाजाम्यात दोन तास उलटून गेलेले. ज्यांच्या घरी इनव्हर्टर होते, त्याचीही लाईट संपून पंखे बंद पडल्याने ते ही लोक डोकी खायला खाली आले. त्यात नुकताच इलेक्ट्रॉनिक्स किंवा इलेक्ट्रिकलच्या इंजिनियरिंगला अॅडमिशन घेतलेला एक मुलगा येऊन “काय काका, ट्रान्सफॉर्मर जळालाय का?” असे म्हणाला.
हा लेकाचा त्या टॉन्सफॉर्मरच्या जीवावर का उठला होता देव जाणे, “नाही बाबा, साधा केबलचा तुकडा जळालाय ते जोडताहेत.”
“मग एवढा उशिर जोडायला?”
“आज लाईट नही आयेगा.”
डासांची झुंज देत बॅटरीच्या उजेडात काम करत असलेल्या वायरमनकडून असे उत्तर आल्यावर तिथे जमलेल्या सगळ्यांनी त्या भावी इंजिनियरला परस्पर घरीच पाठवले.
एकदाची सगळी व्यवस्था झाल्यावर वायरमन त्या खड्ड्यातून बाहेर येत म्हणाला, “आत्तापुरते कसेतरी चालू केले आहे. कुणीही एसी चालू करू नका. एसी चालू झाला की हे उडालेच म्हणून समजा. आणि पुन्हा हे उडाले की आम्ही काही करू शकत नाही. नवीन केबल सोमवारशिवाय मिळणार नाही.”
त्यांचे आभार मानून घरी गेलो. बेडवर जाऊन कलंडलो पण प्रचंड गरम होत होते. एसी लावू या असा विचार डोक्यात आल्यावर वायरमनने दिलेली वॉर्निंग आठवली. थोडावेळ एसी चालू करून नंतर बंद करुया म्हणून भीतभीतच एसीचे बटन चालू केले तसे खाली धडाऽम करून आवाज झाला. एसीच्या वार्‍याचे जाऊ द्या, गरम हवा फेकणारा बिचारा फॅनही बंद पडला. आता सोमवारपर्यंत काहीही उपयोग नाही हा विचार करून अंगाला ‘ओडोमॉस – मच्छर का बॉस’ लावून खिडक्या उघड्या ठेवून मी झोपी गेलो.


©विजय माने, ठाणे.