वास्तव

12

आजुबाजूला बर्‍याच लोकांचे आवाज येत होते. बहुतेक ते कॉरिडॉरमधून येत असावेत. जवळजवळ सगळे अनोळखी होते. एक मात्र ओळखीचा होता, आशिषचा. तो कुणाशी बराचवेळ काहीतरी बोलत होता, पण त्याचा संदर्भ लागत नव्हता. मला आजुबाजूच्या हालचाली समजत होत्या पण डोळे उघडता येत नव्हते. नाकात फिनाईलच्या वासाबरोबर साधारण कोणत्याही हॉस्पिटलमध्ये असतो तसा एक विशिष्ठ प्रकारचा वास हाता.

थोड्यावेळाने माझ्या हातावरून कुणीतरी खूप प्रेमाने हात फिरवल्यासारखे वाटले. भास! पुन्हा एकदा तसेच झाल्यावर मात्र मी डोळे उघडायचा प्रयत्न केला पण काही केल्या ते उघडतच नव्हते. त्यानंतर तो प्रेमळ हात माझ्या डोक्यावर गेला आणि प्रेमाने लहान मुलांचे केस कुरवाळावेत तसा लाडिवाळपणा माझ्या केसांशी झाला.

शेवटी अंगात होती नव्हती तेवढी शक्ती एकवटून खूप प्रयासाने डोळे उघडले तरीही समोर काहीच दिसले नाही. पण मी कुठल्यातरी हॉस्पिटलच्या रुममध्ये होतो तेवढे मात्र समजले. खोलीतल्या ट्युबलाईटचा उजेड डोळ्यांना सहन होत नव्हता. मांजरासारखे किलकिले डोळे करून मी आजुबाजूचा कानोसा घ्यायचा प्रयत्न केला. पण खूप थकलो असल्याने पुढचे काहीच आठवले नाही. नंतर एका ऑथॉरेटिव्ह आवाजाने मी शुद्धीवर आलो, “आता कसे वाटतेय समीर?”

मला सारे काही ऐकू येत होते पण बोलावेसे वाटले तरी तोंडातून शब्द बाहेर येत नव्हते. मग डाव्या दंडावर काहीतरी टोचल्यासारखे झाले, बहुतेक ते इंजेक्शन असावे. रुममध्ये पुन्हा एकदा शांतता पसरली.

“डॉक्टर, किती वेळ लागेल अजून?” आशिष डॉक्टरांना विचारत होता.

“मी इंजेक्शन दिलेय. अजून अर्धा पाऊणतास झोपू दे त्याला. बरे वाटेल मग.”

कितीवेळ झोपेत होतो देवालाच ठाऊक, पण नंतर जाग आल्यावर मात्र थोडे बरे वाटले. डोळे उघडून पाहिले तर समोरच आशिष चेहरा पाडून बसला होता. मी शुद्धीत आल्यावर तो एकच वाक्य बोलला, “आय एम सो सॉरी समीर.”

मी गप्प राहिलो. आता भेटणारा प्रत्येकजण माझे सांत्वन करणार होता आणि मला त्याची सवय करून घ्यायला लागणार होती. खरे म्हणजे मला स्वत:ला आर्याच्या धक्क्यातून सावरणे खूप कठीण जात होते. मी नेमका कुठे होतो आणि मला काय झाले होते याची मात्र मला काहीच कल्पना नव्हती.

“आशिष, मी कुठे आहे आणि मला काय झालेय?”

“तू ना, खूप मोठे कांड केले आहेस आमच्या जीवाला घोर लावून. तुला इथे हॉस्पिटलमध्ये काही बोलत नाही. घरी चल, मग सांगते.”

तिचा चेहरा पहावा म्हणून मी वळून पाहिले. डोळ्यांत पाण्याचे तळे घेऊन ती माझ्या मागे उभी होती. भूत दिसल्यासारखे मी तिच्याकडे पहातच राहिलो आणि काही समजायच्या आत तिने मला घट्ट मिठी मारली. मला पुन्हा चक्कर येते की काय असे वाटू लागले. मी आर्याच्या मिठीत होतो यावर माझा विश्वासच बसत नव्हता. परफ्यूम आणि तो सुगंध! नो डाऊट, तिचाच होता तो! मी स्वप्न पहातोय की जागेपणी तिचा असा भास होतोय ते मला कळत नव्हते. मी स्वत:ला चिमटा काढून पाहिला, तरीही काही समजेना. म्हणून तशा परिस्थितीतही मी तिला चिमटा काढला. “आऊच!” म्हणत तिने जोराचा पंच दिल्यावर ती खरी आर्या आहे याची मला खात्री झाली.

मी वेड्यासारखा आशिषकडे पहायला लागलो.

“आर्या?” अजूनही माझा माझ्या डोळ्यांवर विश्वास बसत नव्हता. ती आर्याच आहे ते पटवून देण्यासाठी मला किमान एका साक्षीदाराची गरज वाटत होती.

“हो. आर्याच आहे ती.”

“मग मला सॉरी का म्हणालास थोड्यावेळापूर्वी?”

आशिष बाजूलाच राहिला आणि माझ्यापासून बाजूला होत आर्यानेच माझा क्लास घ्यायला सुरवात केली, “तू चेन्नईवरून आल्यावर किती झोपेच्या गोळ्या घेतलेल्यास?”

“झोपेच्या गोळ्या?”

हे लोक मला वेडा वगैरे समजत होते, मला वेडा बनवायचा त्यांचा प्लान होता की माझ्याच डोक्यात काही केमिकल लोच्या झाला होता ते समजायला मार्ग नव्हता.

“हो. झोपेच्या गोळ्या.”

“मी कशाला झोपेच्या गोळ्या घेईन?”

“आम्हांला काय माहित? आम्हांला विचारून थोडीच घेतल्या होत्यास?”

मग माझ्या डोक्यात प्रकाश पडला.

“एक मिनीट…एक मिनीट थांबा जरा. लेट मी रिमेंबर! स्टडी टेबलवरची ती बॉटल झोपेच्या गोळ्यांची होती आशिष?”

“अरे पण सुशिक्षित आहेस ना तू? गोळ्या घेताना त्या वाचून तरी घ्यायच्यास? आणि विदाऊट प्रिस्क्रिप्शन तुला कुठे मिळाल्या त्या?”

“ती खूप मोठी स्टोरी आहे. नंतर सांगेन कधीतरी.”

“नाही. मला आत्ताच ऐकायची आहे.”

“आपण मध्यंतरी बोलत नव्हतो त्यावेळी सुब्रतोने त्याच्या भावाच्या मेडिकलमधून आणून दिलेल्या. रात्रभर झोपच यायची नाही म्हणून घेत होतो. थोड्या शिल्लक राहिलेल्या. पण मी ती बॉटल फ्रीजवर ठेवली होती. बाहेर स्टडी टेबलवर कशी आली?”

“ती जागा आहे अशा गोळ्या ठेवायची? कसा रे तू असा वेंधळा? आणि काम झाल्यावर त्या टाकून द्यायच्या ना? की मला लग्नाआधीच विडो बनवायचा प्लान होता तुझा?”

च्यायला! डोक्यात माझा लग्नाआधी विधूर झाला होता त्याचे हिला काही पडले नव्हते. पण झालेल्या सगळ्या प्रकरणामुळे माझी कीव वाटल्याने आशिष समोर येत म्हणाला, “यार! ही सगळी माझी चूक आहे.”

“आता तुझे आणि काय मध्येच? मला नक्की काय झाले होते ते कुणीतरी सांगाल का प्लीज?”

“तू चेन्नईवरून यायच्या आदल्याच दिवशी मी घराची बरीच साफसफाई केली आणि किचन साफ करताना फ्रीजवरची ती गोळ्यांची बाटली- जिथे आपल्या कॉमन टॅब्लेट्स असतात तिथे स्टडी टेबलवर ठेवलेली – नेमकी तिथेच विसरलो. माझ्यामुळेच हा सगळा घोटाळा झाला.”

“ओह आय सी! किती गोळ्या होत्या त्यात?”

“तू किती घेतल्यास?”

“नाही यार आठवत! अंग दुखत होते म्हणून घेतलेल्या मी. पण मग पुढे काय झाले आणि मला इथे कोणी आणले?”

मग खरे कांड काय झाले होते ते त्या दोघांकडून समजले. ऐकल्यावर तर अंगावर काटाच आला.

मी रात्री चेन्नईवरून येऊन जे झोपलो ते उठलोच नाही. दुसर्‍यादिवशी कुठे भेटायचे ते ठरवायला सकाळसकाळी आर्याने फोन केला. पण मी उचलला नाही. सुट्टीच्या दिवशीही मी जास्तीजास्त साडेदहा अकरापर्यंत झोपायचो. दोनतीन दिवसांच्या सततच्या प्रवासामुळे मी कदाचित सुट्टी घेतली असेल म्हणून तिने त्यानंतरही फोन ट्राय केला तरीही माझ्याकडून नो रिसपॉन्स! शेवटी थकून ती थेट आमच्या फ्लॅटवरच आली. दारावरची बेल, दरवाजा – दोन्ही वाजवून झाले, माझ्या नावाने हाका मारून झाल्या पण काही उपयोग झाला नाही. दरवाजाबाहेरून कॉल केल्यावर आतून रिंगटोनचा आवाज येत होता पण मी पण मी दरवाजा उघडत नव्हतो. मग मात्र काहीतरी विपरीत घडल्याची तिला शंका आली आणि तिने आशिषला फोन केला. त्यावेळी नागपूरला असलेला आशिष संध्याकाळपर्यंत परत येणार होता. सगळा सीन ऐकल्यावर त्याने अर्जंसीसाठी सोसायटीमधल्या मित्राकडे ठेवलेली फ्लॅटची चावी घेऊन दरवाजा उघडायला सांगितले.

सुदैवाने तो मित्र घरीच होता. आर्याने त्याच्या मदतीने दरवाजा उघडला तर मी गाढ झोपलेलो. हाका मारून पाहिल्या पण माझे लक्षण ठीक दिसत नव्हते. म्हणून त्यांनी बिल्डिंगमध्येच रहाणार्‍या एका डॉक्टरांना बोलवले. मला चेक करत असताना स्टडी टेबलवरची स्लिपिंग पिल्सची बाटली दिसल्यावर एकंदरीत काय झाले असावे याचा त्यांना अंदाज आला आणि त्यांनी मला तातडीने हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट करण्यास सांगितले.

मग आर्याने धावपळ करून तिच्या फॅमिली डॉक्टरच्या हॉस्पिटलमध्ये मला अॅडमिट केले. आशिष पोहोचायला संध्याकाळ झाली. दिवसभर माझ्या फोनवर बॅनर्जीचे फोन येत होते, पण आर्याने इमर्जन्सीमुळे ‘समीरला हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट केले आहे आणि ऑफिस जॉईन करायला त्याला किमान चार दिवस तरी लागतील असा मेसेज पाठवला. घरचा आईचा फोन आला तर उगाच तिला काळजीत टाकायला नको म्हणून, “आम्ही बाहेर पिकनिकला आलोय आणि उद्या समीर तुम्हांला नक्की फोन करेल.” असे सांगितले. ती म्हणजे बॉर्न प्लानर होती. तिला फक्त टास्क सांगायचा. लगेच तिच्याकडे प्लान तयार असायचा, बॅकअप प्लानसह! हे निरोप आणि हॉस्पिटलमधली माझ्यासाठीची धावपळ करताना बिचारी थकून गेली होती. तरीही सार्‍या गोष्टी तिने व्यवस्थित हँडल केल्या होत्या.

ती पुन्हा माझ्या बेडवर बसत म्हणाली, “अजूनही तुझे अंग दुखतेय? आशिष, थोडावेळ बाहेर जातोस का प्लीज? मी जरा याच्याकडे पाहते!”

तिने आशिषला डोळा मारलेला माझ्या लक्षात आले. तिच्या तावडीत मला एकट्याला सोडून तो ही लेकाचा बाहेर जायला निघाला. आर्याचे लक्षण ठीक दिसत नव्हते म्हणून मीच त्याला म्हणालो, “आशिष, डॉक्टर किंवा कोणीतरी येतील त्यांच्यावर लक्ष ठेव, ही वेडी आहे. यू नो वॉट आय मीन.”

आशिष हाताने थम्सअप करून मला डोळा मारत बाहेर गेला. त्या दोघांनाही आम्ही कुठे आहे आणि काय करतोय याचा जरादेखील सिरीयसनेस नव्हता. तो बाहेर गेल्याची खात्री झाल्यावर आर्या माझ्याजवळ आली, “सम्या, आय एम गोईंग टू किल यू नाऊ! तुला काही विचार असतो की नाही मागे मी आहे याचा?”

“अगं, पण मला समजलेच नाही की ती झोपेच्या गोळ्यांची बॉटल आहे.”

“तुला काही झालं असतं तर?”

“काही नाही होणार मला.”

“माझी अवस्था तुला नाही कळणार! किती घाबरलेले मी. अक्षरश: थरथरत होते तू शुद्धीवर येईपर्यंत.”

“आणि तुला कुठे माहित आहे माझी अवस्था काय झालेली ते! माझ्या डोक्यात एक भयंकर पिक्चर चालू होता.”

“काय?”

“जाऊदे. विचार करायलाही नको वाटतेय यार.”

“सांग ना-”

“तुझा अॅक्सिडेंट झालाय असे पहात होतो मी.”

“अच्छा! म्हणजे अपघातात मला मारायचा विचार आहे का तुझा?”

“सांगताही येणार नाही काय काय पाहिले! सारेच हॉरिबल होते!”

“रिअली?”

“मग काय! मी तुझ्याशिवाय कसा जगू शकलो असतो माहित नाही!”

“ऐक ना, रेडी आहेस तू?”

“कशासाठी?”

मला काही समजायच्या आत तिचे ओठ माझ्या ओठांवर टेकले आणि तिने एक जोराचा चावा घेतला.

“अगं काय करतेयस तू?”

“तू मला खूप त्रास दिला आहेस. त्याचा हा छोटासा बदला.”

“पण इथे हॉस्पिटलमध्ये?”

“अचानक कोण येईल त्याची काळजी तू करू नकोस. आशिष इज ऑन द डोअर!”

तिच्या या आक्रमक पवित्र्याने हैराण होऊन मी बेडवर बसलो आणि माझे डोके आपल्या छातीशी कवटाळून माझ्यावर अश्रूंचा अभिषेक करता करता अचानक ती हळवी झाली. आयुष्यात एवढे उत्कटपणे प्रेम करणारे आपल्याला कुणीतरी मिळाले म्हणून मी ही भावूक झालो आणि डोळ्यांत पाणी तरळले.

“सम्या, आता तुला रडायला काय झालेय?”

“तुला गमवायची खूप भीती वाटलेली.”

“शोना, मलाही तुझ्याशिवाय जगणे खूप अवघड आहे आता. या दोन दिवसांत ते कळून चुकलेय मला.”

“मग आता काय करायचे?”

“सध्या तरी हे…” म्हणत तिने डोळे मिटले आणि अत्यंत आवेगाने पुन्हा माझे चुंबन घेतले. त्यावेळी मात्र कोणताही प्रतिकार न करता तिला कसलीही इजा होणार नाही याची काळजी घेत मी चुंबनाच्या बाबतीतला माझाही अनुभव किती विस्तारलाय हे दाखवून दिले. आम्हा दोघांनाही हवाहवासा तो क्षण कधीच संपू नये असे वाटत होते. आम्ही दोघे एकमेकांच्या मिठीत धुंद होतो आणि बाजुलाच असलेल्या एका ट्रॉलीवर आर्याने माझ्यासाठी आणलेली एका नवोदित लेखकाची ‘तुझ्याविना’ ही कादंबरी आमच्याकडे चोरून पहात गालातल्या गालात हसत होती.

समाप्त.

मनोगत

हुश्श! झाले बाबा एकदाचे! आता सगळेजण खुश ना? अरे किती प्रेशर करायचे एखाद्यावर? तीन चार दिवस झोप नाही मला! असो, ऑल इज वेल दॅट एन्ड्स वेल! नऊ महिन्यानंतर प्रसवलेल्या आईची जी मनस्थिती असते, अगदी तशीच मनस्थिती या क्षणाला माझी आहे. जूनमध्ये मी ‘तुझ्याविना’ लिहायला सुरवात केली होती. त्यानंतरचे हे सात महिने खूप मंतरलेले होते. माझे बहुतांश लेखन विनोदी आहे. पण प्रतिलिपीवर लिहायला लागल्यापासून मी ती मर्यादा मनातून काढून टाकली. माझे लेखन वाचून वाचकाचे पहिले पत्र यायला मला बारा वर्षे वाट पहावी लागली होती. दिवाळी अंकातल्या एका व्यक्तिचित्राचा रिव्ह्यू त्या वाचकाने लिहीला होता. त्यांचे पत्र हातात आल्यावर मला आभाळ ठेंगणे झालेले. लिखाणावर एवढ्या उत्स्फुर्त प्रतिक्रिया पूर्वी मिळायच्या नाहीत. पण प्रतिलिपीने हे सर्वव्यापी व्यासपीठ उघडून लेखक आणि त्याचबरोबर वाचकांवरही खूप उपकार केले आहेत.

इथे लिहून प्रकाशित करायचा अवकाश की लगेच प्रतिक्रिया येतात. कोणत्याही लेखकासाठी वाचकांच्या प्रतिक्रिया खूप महत्वाच्या असतात. म्हणून वाचकांना एक नम्र विनंती, तुम्ही एवढा वेळ काढून कुठल्याही लेखकाचे जे लेखन वाचता आहात, त्यावर थोडी तरी प्रतिक्रिया लिहा. तुमच्या प्रतिक्रिया वाचून लेखकाला खूप आनंद होतो. तुमचे रिव्ह्यूज खर्‍या अर्थाने लेखकांचे बुस्टर्स असतात. ते लेखकांना लिहीते ठेवतात. पण प्रतिक्रियाच येत नसतील तर बरेच नवोदित लेखक आपले लेखन कुणालाही आवडत नाही असा समज करून घेऊन लिहायचे कमी होतात. त्यांना लिहीते करण्याची जबाबदारी आपलीच आहे ना? त्याशिवाय ते चांगले साहित्य कसे लिहीतील?

तुम्ही समीर आणि आर्यावर किती प्रेम करता ते खर्‍या अर्थाने मला तेहतीसावा भाग लिहील्यावर समजले. कुणाला आर्याचे असे अचानक जाणे अजिबात पटले नाही, त्यांनी तसे स्पष्ट सांगितले. काही वाचक माझ्यावर रुसले. काही रागावले. पुढचा भाग वाचा म्हटल्यावर “आर्या गेल्यावर आता काय वाचायचे आहे?” अशी त्यांची चिडचिड झाली. बर्‍याच वाचकांनी पर्सनल मेसेज करून “आर्याला परत आणा नाहीतर यापुढे मी तुमची कथा वाचणार नाही.” अशा प्रेमळ धमक्याही दिल्या. तरीही काही चतूर वाचक खूप आशावादी आहेत. आर्याचे काय करायचे त्याबद्दल स्वत: मी कन्फर्म नव्हतो, पण तिला काहीही होणार नाही अशी त्यांची ठाम खात्री होती. खरोखर धन्य आहात तुम्ही!

या कथेत, विशेषत: तेहतीसाव्या भागात मी तुम्हांला खूप रडवले त्याबद्दल सॉरी! माझ्या लेखनाची ती एक कसोटी होती. आणि मला खरोखर ती टेस्ट द्यायची होती. त्यात मी कितपत यशस्वी झालोय हे तुम्हीच सांगू शकाल. आय होप, तुम्हांला ही कथा आवडली असेल. आवडली असेल तर वाचण्यासाठी मित्रांना नक्की रेकमंड करा. आणि शेवटी सांगायचे म्हणजे तुमचे माझ्यावरचे प्रेम असेच राहू द्या! प्रतिलिपीवर माझी ओळख बनवण्यात तुमचा व्यक्तिश: वाटा आहे, त्यामुळे प्रत्येक वाचकाचे मनापासून आभार! शेवटी सगळ्यांना हॅपी व्हॅलेंटाईन्स डे! तुटलेले नाते जोडताना जीवाचा आटापिटा करण्यापेक्षा ते नाते मुळातच तुटू नये याची काळजी घ्या. एकमेकांच्या भावनांचा आदर करा आणि पार्टनरच्या स्वभावातील वेगळेपणा एन्जॉय करायला शिका म्हणजे वेगळा ‘व्हॅलेंटाईन्स डे’ सेलिब्रेट करण्याची आवश्यकता वाटणार नाही.

तुमचाच,

विजय माने, ठाणे.

विधिलिखित 

2

मला आर्याच्या घरचा लॅन्डलाईन नंबर माहित नव्हता. तो माहित असण्याची कधी गरजच पडली नव्हती. आम्ही दोघे नेहमीच मोबाईलवर बोलायचो. मी तिला एकदा लॅन्डलाईन नंबर विचारला होता पण तिने सांगितलेल्या माहितीवरून मी पुन्हा विचारण्याच्या भानगडीत पडलो नव्हतो. हॉलमध्ये जिथे लॅन्डलाईन फोन ठेवलेला असायचा तिथेच अंकल नेहमी बसलेले असायचे. बसण्यासाठी हॉल ही त्यांची आवडती जागा होती. आर्याची आई खूप प्रेमळ असली तरीही अंकलची नको ती रिस्क घ्यायच्या भानगडीत मी पुन्हा पडलोच नाही.

इन्स्पेक्टर वागळेंच्या कॉलनंतर लगेचच तसल्या रात्री मी बाईक काढून तिच्या घरी निघालो. याआधी दोन तीनवेळा तिच्या घरी गेलो असल्यामुळे पत्ता शोधण्यासाठी मला खूप त्रास घ्यावा लागला नाही. अर्थातच बंगल्याचे मेन गेट बंद होते. बाईक पार्क करून मी गेटजवळ आलो आणि आर्याच्या नावाने खूप हाका मारल्या पण आत काहीही हालचाल झाली नाही की कुठली लाईट लागल्याचेही दिसले नाही. एकतर त्या धक्क्यात तिचे नाव उच्चारणेही मला जड जात होते. खूप सारे हुंदके गळ्याशी येऊन थांबले होते. डोळ्यांतून एवढे पाणी वाहून गेले होते की ते जवळजवळ आटून गेले होते. तरीही मी हाका मारणे चालूच ठेवले पण काही उपयोग झाला नाही. शेवटी झोपेतून कोण उठत नाही म्हणून मी गेटवरून चढून आत जाण्याच्या विचारात होतो तेवढ्यात हॉलमधली लाईट लागल्याचे दिसले. हॉलचा दरवाजा उघडून अंकल गेटकडे बाहेर आले. एवढ्या रात्री मी का त्यांच्याकडे कुठल्या अर्जंसीने आलोय हे त्यांना समजले नसले तरीही एवढ्या ऑड वेळेमुळे ते हैराण झालेले त्यांच्या नजरेतून समजत होते. त्यांनी गेट उघडून मला आत घेतले.

“काय झाले समीर? सारे काही ठीक आहे ना? तू टूरवर गेला होतास ना?”
“हो. थोड्या वेळापूवीच परत आलो.”
“आर्या पुण्याला गेलीय. सकाळी येईल ती.”
“मला माहित आहे पण…” म्हणून मी थोडा अडखळलो.
“पण काय समीर?”
“ती आता कधीच नाही येणार …अंकल.”
“काय?”
“हो! आत्ताच मला लोणावळ्यावरून इन्स्पेेक्टर वागळेंचा कॉल आला होता.”
“तू काय म्हणतोयस मला काहीही समजत नाही समीर, मला जरा शांतपणे सांगतोस का प्लीज?”

मी आजुबाजूला आंटी नाहीयेत याची खात्री करून घेतली. अपघाताच्या बातमीपेक्षा आर्याबद्दल मी काय सांगू ते मला समजत नव्हते. तरीही मी अडखळत सुरवात केली, “आर्या आणि करिश्मा पुण्यावरून कारने परत येत होत्या. त्यांचा अॅक्सिडेंट झालाय असा कॉल होता इन्स्पेक्टर वागळेंचा.”
“आर्या कशी आहे मग?”

मी मान खाली घालून गप्प राहिलो.

“समीर गप्प का आहेस तू? काय आहे ते खरे सांग.”
“त्यांनी सांगितलेय, आर्या आपल्यात नाहीये. आपल्याला लगेच निघावे लागेल लोणावळ्याला.”

मी आर्याबद्दल एवढे स्पष्ट सांगितल्यावर अंकल धक्क्याने तिथेच पायर्‍यांवर खाली बसले. बराचवेळ ते काहीच बोलले नाहीत. मी त्यांच्या बाजूला जाऊन बसलो आणि एकाएकी माझाच बांध फुटला. डोळ्यांतून पुन्हा पाणी सुरु झाले. त्यांनीही मला घट्ट मिठी मारली आणि मग त्यांचा हुंदका अनावर झाला. ते खूप भावूक झाले होते. भावनांचा आवेग ओसरल्यावर ते शांत झाले आणि यातले काहीही आंटीला सांगू नकोस असे त्यांनी मला बजावले.

लोणावळ्याला पोहोचायला आम्हांला दोन तास लागले. वेळ वाचावा म्हणून मी अंकलना टॅक्सीनेच पोलिस स्टेशनला जायला सांगितले आणि मी रिक्षाने इन्स्पेक्टर वागळेंनी दिलेल्या हॉस्पिटलच्या पत्त्यावर निघालो. एकेक मिनीट मला युगासारखा वाटत होता. तरीही तिथे पोहोचायला मला पंधरा मिनीटे लागली. धावतच रिसेप्शनवर गेलो आणि करिश्मा नेमकी कुठे आहे ते विचारले.

“वॉर्ड नंबर पाच. ती झोपली असेल तर तिच्याशी जास्त बोलू नका.”
“ओके अॅन्ड थँक्यू.”
“बाय द वे कोण आहात तुम्ही?”
“तिचा मित्र.”
“आणि घरचे कोण आलेय का?”
“ऑन द वे आहेत ते.” करिश्माच्या घरचे नेमके कुठे होते ते मला माहित नव्हते. त्यांना ही बातमी तरी समजली आहे की नाही याचीही मला कल्पना नव्हती, “वॉर्ड नंबर पाच कुठे आहे नक्की?”
“लेफ्ट घेतला की सरळ जा. उजव्या हाताला पाच नंबर लिहीला आहे तो वॉर्ड.”

मी तिने दिलेल्या सुचनांचे पालन करून पाच नंबरच्या वार्डात घुसलो. माझी नजर करिश्माला शोधायला भिरभिरत होती. मला तिला भेटून खूप काही विचारायचे होते. माझ्याशी बोलण्याइतपत ती सुखरुप असावी अशी मी देवाकडे प्रार्थना करत होतो. डोक्यात असंख्य विचारांचे वादळ घेऊन मी घाईघाईने एकामागून एक बेड चेक करत पुढे जात होतो. शेवटच्या बेडला लावलेला मोरपंखी रंगाचा पडदा बाजूला करून तिथल्या बेडवर झोपेत असलेल्या मुलीवर माझी नजर पडली आणि मला खरोखरची चक्कर आली. अपघातात वाचलेली करिश्मा नसून आर्या होती हे समजल्यावर डोळ्यांतून घळघळ पाणी वाहू लागले. तिला वाचवल्याबद्दल देवाचे आभार कसे मानावेत ते मला कळेना.

मी धावत तिच्याजवळ जाऊन पुन्हा एकदा ती आर्याच असल्याची खात्री करून घेतली. डोळे मिटून ती शांत झोपेत असल्यासारखी वाटत होती. तिथे असलेले स्टूल ओढून मी तिच्या बेडच्या बाजूलाच बसलो आणि हळूच तिच्या हातावर हात ठेवला. तिला स्पर्शाची जाणीव झाली असावी कारण तिने खूप प्रयासाने डोळे उघडले. मला पाहताच तिच्या डोळ्यांतून घळकन अश्रू ओघळले. तिच्या डोळ्यांतले तेज कुठेतरी हरवल्यासारखे वाटत होते. एका धक्क्याने ती खूपच थकलेली वाटत होती. मी तिच्या हातावर हात ठेऊन उबदार स्पर्शाची जाणीव करून देत तू अजिबात काळजी करू नकोस आम्ही सर्वजण तुझ्याबरोबर आहोत हे नजरेनेच सांगितले.

तिला बोलायला बहूतेक खूप त्रास होत असावा, “कधी आलास तू टूरवरून परत?”
“साडेबाराला.”
“कशी झाली तुझी टूर?”
“तू वेडी आहेस का? हॉस्पिटलच्या बेडवर आहेस आणि मला टूरबद्दल विचारते आहेस?”
“अरे तू किती डेडिकेशनने काम करतोस, म्हणून मी विचारले.”
“पण मला स्वत:ची काळजी घ्यायला लावून तू हे काय करून बसली आहेस?”
“नो क्राईंग.” माझे भरत असलेले डोळे तिला लगेच जाणवले.
“मला एक सांग, एवढ्या रात्री पुण्यावरून निघायची काय गरज होती? सकाळपर्यंत वाट पाहू शकत नव्हतीस?”
“नाही ना. मग कशाला? मी तुला खूप मिस करत होते.”

ती खरे बोलत होती त्याने मला खूप हेलावून आले. तिला एकदा भेटावेसे वाटले की काही जरी झाले तरी ती मला भेटायचीच. मग वेळ काळ याचे तिला भान नसायचे. तिच्या हाताच्या तळव्याचे मी चुंबन घेतले. बेधुंद करणारा तिच्या शरीराचा तोच सुगंध आला जो मला नेहमी वेडा करायचा. तिला घट्ट मिठीत घेऊन ती ठीक आहे याची मला खात्री करायची होती पण मला माहित होते, ती ठीक नव्हती.

“समीर, मला एक गाणे ऐकायचे आहे.”
“कोणते?”
“गाना अॅप उघड ना, मग सांगते.”
मी मोबाईलवर गाना अॅप उघडले आणि याक्षणाला ती नेमके कोणते गाणे सांगतेय याची वाट पाहू लागलो.
“लग जा गले…लाव ना.”
“आर्या नको ना प्लीज…तुला माहित आहे, मला या क्षणाला हे गाणे नाही ऐकायचेय.”
“अरे पण माझे खूप आवडते आहे ते. प्लीज ऐकू या ना एकत्र आपण. ते अगदी बरोबर आहे या वेळेसाठी.”

मी गाणेे प्ले केले. लताच्या आवाजातले ते गाणे खूप इमोशनल आहे ते मला ठाऊक होते आणि तिच्याबरोबर हॉस्पिटलमध्ये असताना या क्षणाला तर ते ऐकण्याची माझी अजिबात इच्छा नव्हती.

लग जा गले की फिर ये हसीं रात हो ना हो 
शायद फिर इस जनम में मुलाकात हो ना हो
लग जा गले…
हमको मिली हैं आज ये घडियाँ नसीब से
जी भर के देख लिजिए हमको करीब से
फिर आपके नसीब में ये बात हो ना हो
शायद फिर इस जनम में मुलाकात हो ना हो
लग जा गले…

लता खूप आर्ततेने गात होती आणि मी खूप भावनिक झालोय हे तिच्या लक्षात आल्यावर तिने माझा हात हातात घेतला आणि माझ्या डोळ्यांत नजर रोखली. तिच्या बोटांत बोटे लॉक करत आमच्या दोघांचेही कान पुढच्या ओळी ऐकायला आतूर झाले. का कोण जाणे हे गाणे फक्त आता आम्ही ज्या प्रसंगातून जात होतो त्यासाठीच लिहीले गेले आहे असे मला वाटत होते पण त्याचा खरा अर्थ लक्षात आल्यावर तसे काही आमच्या आयुष्यात घडायला नको असे मनोमन वाटत होते.

पास आईये की हम नहीं आयेंगे बार बार 
बाहें गले मे डालके हम रो ले जार जार
आखों से फिर ये प्यार की बरसात हो ना हो
शायद फिर इस जनम में मुलाकात हो ना हो
लग जा गले…

गाणे संपल्यावर आम्ही बराच वेळ गप्प होतो. दोघांच्याही नजरा मात्र बोलत होत्या. सरळ आनंदी आयुष्य चाललेले असताना आम्हांला मध्येच या अशा वळणावर यावे लागेल असे कधीही वाटले नव्हते. या विचारात असतानाच हळूच तिने विचारले, “मला एक प्रॉमिस करशील?”
“नो. हॉस्पिटलमध्ये नो प्रॉमिसेस. त्यासाठी सीसीडी, मॅक्डी, आणि तिथल्या तुझ्या फेवरेट फ्राईज असे खूप बहाणे आहेत.”
“मला नाही वाटत.”
“काय?”
“आता मी पुन्हा इथून बाहेर पडू शकेन.”
“वेड्यासारखे काहीही बोलू नकोस.”
“तूला माहित आहे, मी वेडी नाहीये.”
“हो. माहित आहे. तू खूप हुशार मुलगी आहेस पण तू इथून बाहेर पडल्यावर आपण खूप सारी प्रॉमिसेस करुयात.”
“नाही. मला आत्ताच हवे आहे.”
“नाही.”
“कदाचित ही माझी शेवटची इच्छा असेल.”

मला माझ्या डोळ्यांतून गळणारे पाणी टिपायला दुसर्‍या बाजूस वळावे लागले.

“आर्या प्लीज नको ना असे बोलूस यार.”
“मग ऐक ना माझे प्लीज.”
“सांग…”
“तू दुसरी मुलगी शोध.”
“चूप्प बस. मी तुला सोडणार नाहीये.”
“अजूनही जीव अडकलाय माझ्यात?”
“आयुष्याच्या शेवटपर्यंत अडकलेला असेल. आणि भर रस्त्यातल्या चौकात कुणीतरी अंगठी बोटात घालून मला आयुष्यभरासाठी बुक केलेय याची जाणीव आहे मला. ते कसा विसरेन मी?”
“पण त्यावेळची परिस्थिती वेगळी होती, आता मला खरोखर नाही वाटत माझ्याकडे जास्त वेळ आहे म्हणून.”
“काहीही बोलू नकोस.”
“पण मी खरे तेच बोलतीये.”
“आर्या तू स्वप्न आहेस माझे.”
“आणि तू माझे होतास.”

तिने माझ्या पकडलेल्या हातावरची पकड मजबूत झाली होती. कदाचित माझ्याशी बरेच बोलून ती थकली असावी. तिला ग्लानी आली आणि तिने डोळे मिटून घेतले. मी तिला आराम मिळावा म्हणून तिच्या कपाळावर थोपटत बसलो. डोळे बंद ठेवूनच ती बोलू लागली, “शोना, तुझ्याआधी मला मरण यावे अशी माझी खूप इच्छा होती.”
“आर्या चूप बस आणि आता काही बोलू नकोस. तू खूप थकली आहेस.”
“मला थोड्या गोष्टी बोलू देत. हल्ली तू माझ्या जगण्याचा एक भाग झाला होतास. मी तुझ्याशिवाय जगूच शकले नसते.”
“तू मला हे आता का सांगते आहेस? आधी का नाहीस सांगितलेस?”
“तुला माहित होते ते. पण मला वाटते आता मी सांगायला हवे. तुला ते माझ्याकडून ऐकायला हवे असायचे आणि मी दुष्टपणा करायचे. कधीही बोलायचे नाही. आय एम सॉरी समीर.”
“आर्या आय लव्ह यू. आता नकोस बोलू. मला सारे आयुष्य तुझ्याबरोबर जगायचेेय.”

बोलता बोलता माझ्या डोळ्यांतून गालांवर अश्रू ओघळले. तिने ते पुसायचा प्रयत्न केला आणि मी तिला पूसू दिले. माझ्या आयुष्यातले सगळे चढउतार तिला माहित होते. त्या सगळ्या परिस्थितीत ती मला समजून घेत होती. एक शब्द उच्चाराला की माझ्या मनात काय चाललेय याचा तिला अंदाज यायचा. अगदी मोबाईलवर बोलत असलो तरी दोन शब्दांच्या मध्ये घेतलेल्या पॉझवरून तिला माझा मूड कळायचा. तिच्याशिवाय माझे आयुष्य अधुरे होते. ती माझी सर्वात जवळची मैत्रीण, प्रेयसी आणि सर्व काही होती.

“समू, प्लीज रडू नकोस. तू रडताना अजिबात चांगला नाहीस दिसत.”

मी माझ्या इमोशन्स आवरल्या. ती रागावली की मला बरे वाटायचे. खरे म्हणजे ती रागवत नव्हती. तिच्या माझ्यावरच्या हक्काची वेळोवेळी जाणीव करून द्यायची. मी डोळे पुसत नॉर्मल असल्याचे नाटक केले.

“आता एक गोष्ट लक्षात ठेव, प्रत्येकवेळी तुझी काळजी घ्यायला आता मी नसेन. डोके शांत ठेवत जा. बॅनर्जी तू समजतोयस तेवढा वाईट नाहीये. त्याने तुला प्रत्येक परिस्थितीशी सामना करण्याएवढा स्ट्राँग बनवले आहे. मला आणखी एक गोष्ट सांगायची आहे.
“कोणती?”
“तुला आठवतं, मी तुला व्हॅलेंटाईन्स डे ला भेटायला आले होते. अॅक्च्युली मी तुला माझ्या बर्थडे दिवशी भेटू शकले असते. पण मला ‘व्हॅलेंटाईन डे’लाच भेटायचे होते. मला वाटत होते तू हा दिवस खूप स्पेशल बनवशील.”

आर्या म्हणजे खरोखर इंपॉसिबल होती. माझ्याशी एका शब्दाने या गोष्टीबद्दल बोलली नव्हती आणि आता एकेक सरप्राईज देत होती.

“पप्पा आणि मम्मा कुठे आहेत?”
“पप्पा ऑन द वे आहेत.” मी इन्स्पेक्टरच्या कॉलबद्दल तिला काहीही सांगितले नाही.
“मम्मा?”
“मम्मा नाही आली आपणच घरी जायचेय.”
“मला तिला पहायचे होते.”

माझ्या डोळ्यांना काय झाले होते कळत नव्हते. ते एकसारखे पाझरत होते. तिने माझा हात मागितला आणि मी तो दिला. हळुवारपणे तिने हाताचे चुंबन घेतले.

“मम्माला तू खूप आवडायचास. तुझे किती कौतूक करायची ती!”
“आणि मला तू हे कधी सांगितले नाहीस?”
“अगदी पप्पांनाही आवडायचास.”
“मग मला त्यांच्याबद्ल सांगितलेस ते खोटे होते?”
“काय?”
“ते मला काय म्हणालेले ते – कुत्र्याचे पिल्लू आणि रुबाबदार जावई वगैरे गोष्टी?”
तिने दुबळेपणाने हसण्याचा प्रयत्न केला आणि बोलली, “नाही, ते खरे होते पण नंतर त्यांचे तुझ्याबद्दलचे मत बदलले.”
“बदलले की तू बदलायला लावलेस?”

तिने तशाही परिस्थितीत डोळा मारला. ही पोरगी म्हणजे खरोखर सॅम्पल होती, “म्हणून काय झाले? कितीही केलं तरी मी त्यांची एकुलती एक मुलगी होते. आणि माझ्या पहिल्या प्रेमाला ते कसा नकार देतील?”
“खरंच पहिले प्रेम?”
“तुला काय वाटतं?”
“थिएटरमध्ये पिक्चर पहाताना ज्या पद्धतीने माझा किस घेतलेलास त्यावरून तरी वाटले नाही मला.”
“मुलींना नेहमी प्रेमळ आणि हळुवार स्पर्श आवडतो.”
“आता गप्प बस, विषय बदलू नकोस. तू मला पप्पा काय म्हणाले ते सांगत होतीस.”
“मग काय, त्यांना केले तयार मी, पण आता त्याचा काही उपयोग नाही.”
“का?”
“माझा सिक्सथ सेन्स ते सांगतोय मला.”
“चूप्प बस तू आता.”
“पण मी तुला एका गोष्टीची शिक्षा देऊ शकले नाही.”
“कोणत्या?”
“मला तू लेखक आहेस ते सांगितले नव्हतेस त्या.”
“पण आता तर माहित झाले की तुला.”
“तुझे पहिले पत्र वाचतानाच मला शंका आली होती. माझी पर्स कुठाय? तू मला दिलेले पहिले पत्र माझे जीव की प्राण होते.”
मी बाजुच्या ट्रॉली ड्रॉवरमध्ये आणि बेडच्या आजुबाजूला तिची पर्स आहे का ते पाहिले, पण कुठेच नव्हती.
“तुझे ते पत्र नेहमीच माझ्याजवळ असायचे आणि कोणीतरी माझ्यावर खूप जीवापाड प्रेम करतंय याची मला नेहमी जाणीव व्हायची.”
“खरोखर?”
“तू तीन आठवडे माझ्याशी बोलत नव्हतास तर ते पत्रच माझ्या आशेचा किरण होते. केवळ तुझ्यासाठी जगायला हवं असं वाटायचं. तुझी गर्लफ्रेंड असल्याचे मला खरोखर खूप समाधान होते. मी त्या पत्राची पारायणे केली होती. जेव्हा डोळ्यांतले पाणी थांबायचे नाही त्यावेळी मी तुझे पत्र वाचत बसायचे. तू माझे काही ऐकत नव्हतास त्यावेळी मी तुझ्या पत्राशी बोलत बसायचे. मग मला तुझ्याशी बोलल्याचे समाधान मिळायचे. तुझ्या त्या कागदावरच्या शब्दांनी मला अक्षरश: भुरळ पाडली होती. कदाचित ते पत्र मला दिले नसतेस तर माहित नाही मी तुला हो म्हणाले असते की नाही. जगात ती एकच गोष्ट अशी होती की त्याशिवाय मी जगू शकले नसते.”
“आर्या, तू थकली आहेस. शांत झोप आता.”
“मला बोलू दे समीर. माझ्याकडे जास्त वेळ नाही. माझ्या नजरेत तुला साठवून घेऊ दे. मला तुला घट्ट मिठीत घ्यायचे होते. पण आता ते शक्य नाही. आता मी तुला ना पंच मारू शकते ना पिंच करू शकते. माझ्या शेवटच्या काळात तू माझ्या बेडजवळ असावास असे मला वाटायचे पण ती वेळ एवढ्या लवकर येईल असे वाटले नव्हते. तरीही मी खुश आहे.”
“आर्या प्लीज…”
“थांब ना समू. थँक्यू फॉर एव्हरीथिंग. तुझे पहिले पत्र, टेडी, आपण पाहिलेले पिक्चर्स. एकत्र शेअर केलेल्या मोमेंट्स, तू खरोखर स्टूपिड आणि क्यूट आहेस. पण काय झालेय माहित नाही, हल्ली माझ्या मौल्यवान वस्तू हरवायला लागल्या आहेत.”
“काहीही हरवत नाहीये तुझे.”
“माझी डायरी हरवली आहे. खूप दिवस झाले ती मिळत नाहीये मला.”
“माझ्याकडे सुरक्षित आहे ती.”
तशाही परिस्थितीत तिचे डोळे चमकले, “तुला कुठे मिळाली ती?”
“मी तुझ्या पर्समधून पळवलेली.” मी एखाद्या गुन्हेगारासारखी कबूली दिली. ती हॉस्पिटलच्या बेडवर पडल्या पडल्या तिच्या हरवलेल्या खजिन्याबद्दल खंत व्यक्त करत होती. त्यावेळी गप्प बसणे शक्य नव्हते.
“चिटर! हृदय चोरलेस ते पुरेसे नव्हते का?”
“मला वाचायची होती तुझी डायरी.”
“पण डिसेन्सी नावाची काहीतरी गोष्ट असते म्हटलं.”
“मला माहित आहे शोना! पण तसाही मी कुठे डिसेंट आहे तुझ्याबरोबर?”

प्रेमाने तिने माझा हात दाबला. तेवढ्यात अचानक अंकल आले. आर्याला बेडवर पाहून त्याना आनंदाचा धक्काच बसला. मी त्यांना एवढे एक्सप्रेसिव्ह कधीही पाहिले नव्हते. ते धावत आले आणि त्यांनी आर्याच्या कपाळाचे चुंबन घेतले. आर्या खूप छान हसली.

“हे सारे कसे झाले बाळा?”
“माहित नाही पप्पा. मला फक्त आमच्या बाजूला येत असलेला कंटेनर दिसला. करिश्मा ड्राईव्ह करत होती. तिला मी सांगायच्या आतच…हे सारे झाले.”

बोलून तिला पुन्हा दम लागला.

“आम्हांला इथे कुणी आणले? आणि करिश्मा कुठाय?”
“ती ठीकाय.” मी अंकलना डोळ्यांनेच गप्प रहायला सांगितले.
“डॉक्टर काय म्हणाले?”
“डॉक्टर म्हणाले, यू वुईल बी फाईन पण तुला आराम करायचाय आता.”
“पप्पा तुम्ही खोटे बोलताय.”

अंकलनी त्यांचे डोळे पुसले.

“मला माहित आहे डॉक्टर काय म्हणाले असतील. मला मम्माला पहायचे होते.”
“आपण घरी जातोय मग भेटा आणि काय बोलायचेय ते बोला.”

तिने अंकलच्या हातात पर्स पाहिल्यावर ती कमालीची खुश झाली आणि म्हणाली, “माझी पर्स?”

अंकलनी तिच्याकडे पर्स दिली. तिने एक्साईट होऊन एका हाताने ती उघडायचा प्रयत्न केला. मी तिला चेन उघडायल मदत केली. तिने पर्समध्ये हात घातला आणि ते पत्र बाहेर काढले – तेच पत्र, जे मी तिला ‘व्हॅलेंटाईन्स डे’ ला लिहीलेले. तिने ते पत्र उघडायचा एक शेवटचा दुबळा प्रयत्न केला आणि अचानक दोन बोटांत पत्र पकडलेला तिचा हात अचेतन होऊन खाली पडला. आमची सर्वात मोठी भीती खरी ठरली. आर्या आमच्या डोळ्यांसमोर आमच्यातून निघून गेली आणि आम्ही तिच्या बाजूला असतानाही काहीच करू शकलो नाही.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

ओढ

1

भोपाळवरून दिल्लीला पोहोचल्यावर फ्लाईटमधून उतरल्या उतरल्या मोबाईल ऑन करताच आर्याचा मेसेज आला होता.

मी आणि करिश्माने ऑफिसला दोन दिवसाची सुट्टी टाकली आहे. तिच्याबरोबर मी आज पुण्याला जातेय. आम्ही खूप धमाल करणार आहोत. ट्रेकिंगला जाणार आहोत तोरणाला. मला माहित आहे, चेन्नईवरून तू बुधवारी रात्री परत येशील. आम्ही परत आल्यावर गुरुवारी आपण भेटतोय. मला तुझ्या कुठल्याही एक्सक्युझेस चालणार नाहीत. तो पर्यंत मला खूप मिस करबाऽय शोना!!

आर्याच्या मेंदूत सतत काहीतरी चाललेले असायचे. बाहेरच्याला त्याचा थांगपत्ताही लागायचा नाही. मध्येच हे ट्रेकिंगचे खूळ तिच्या डोक्यात कोणी टाकले होते देव जाणे! ट्रेकिंगला सुरवात करायची आहे तर सिंहगडला वगैरे जायचे, डायरेक्ट तोरणा? पण तिला समजावण्यात काही अर्थ नव्हता.

दुसर्‍यादिवशी दिल्लीचे ट्रेनिंग संपवून चेन्नई फ्लाईट पकडायला टॅक्सीत बसलो आणि लक्षात आले सकाळपासून तिच्याशी बोललोच नव्हतो. मोबाईल ऑन केला तर अनेक स्पॅम आणि ओळखीचा म्हणजे तिचाच तेवढा एक मेसेज होता.

सम्या, तू मला अजिबात मिस करत नाहीस. कालपासून मला साधा एक कॉल केलेला नाहीयेस. माझ्याबरोबर नसतोस ना त्यावेळी फुल सुटलेला असतोस तू. मी या सगळ्याचा सव्याज बदला घेणार आहे. आणि आता टाईमपास म्हणून मला कॉल करू नकोस.

मी तिचा नंबर डायल केला आणि “अजिबात बोलणार नाही तुझ्याशी!” असे पहिले वाक्य बोलणारी आर्या अर्धा तास झाला तरी फोन ठेवायला तयार नव्हती. “अगं एअरपोर्टवर आलोय, रात्री झोपण्याआधी तुला नक्की कॉल करतो.” असे म्हणून कॉल डिस्कनेक्ट केला. बॅगेज स्कॅनिंग झाल्यावर चेन्नईच्या ज्या भल्यामोठ्या रांगेत उभा राहिलो त्या फ्लाईटमध्ये विंडो सीट मिळायचा चान्सच नव्हता. बोर्डिंपास घेऊन एकदाचा फ्लाईटमध्ये आलो. ओठांना भडक लाल रंगाची लिपस्टिक लावलेल्या एका भयंकर एअर होस्टेसने ‘सगळी फ्लाईट सोडून आला आमच्याच फ्लाईटमध्ये कडमडायला?’ अशा भावात आमचे स्वागत केले. एकतर तिच्या विचित्र लिपस्टीकमुळे ती व्हॅम्पायरसारखी नुकतेच कुणाचेतरी रक्त पिऊन आली आहे असे वाटत होते. एअरलाईन आणि येणार्‍या पॅसेंजर्सवर उपकार केल्याच्या अविर्भावात ती उभी होती, तशात तिला काही मदत मागितली असती तर तिने माझ्या नरडीचा घोट घ्यायला कमी केले नसते या भीतीने तिला कोणत्याही प्रकारची तसदी न देता मी गुपचूप माझ्या सीटवर गेलो.

दोन साऊथ इंडियन आण्णांमध्ये माझी सीट होती. सुरवातीला ते दोघे एकमेकांशी संबंध नसल्याप्रमाणे वाटले पण होते मात्र चांगले मित्र. एवढे जिगरी की, त्यांच्यामध्ये बसलेल्या मला दुर्लक्ष करून अगम्य भाषेत त्यांचे बोलणे चालले होते. लेकाचे नेमके भांडत होते की कुठल्या विनोदावर हसत होते याचा पत्ता लागून द्यायला तयार नव्हते. तरीही मी त्यातल्या एकाला मी आईल सीटवर बसतो, तुला तुझ्या दोस्ताच्या बाजूला बसायचे आहे का? वगैरे विचारून पाहिले, पण “इल्ला! हियर वोके!” म्हणजे त्यांना माझी जिरवायचीच होती. मी सरळ इयरफोन कानात टाकले आणि पुढच्या एलसीडीवर लागलेला टॉम अॅन्ड जेरीचा शो ऑन केला.

रात्री साडेदहाला चेन्नईला पोहोचून एअरपोर्टबाहेर आलो तर हातात माझ्या नावाचे प्लाकार्ड घेऊन आमचा चेन्नईचा इंजिनियर सुजेश मला रिसीव्ह करायला उभा होता. त्याचे वय साधारण माझ्याएवढेच असेल. त्याला “एवढ्या लेट कशाला आलास? हॉटेलचा पत्ता दिला असता तरी चालले असते.” म्हणालो तर “सर, साडेआठ तक तो ऑफिसमेही था. उधरसे ही आया टॅक्सी मे, और ऐसा भी इतनी रात को क्या काम था मुझे?” हे उत्तर आले. ब्रांचने माझ्या हॉटेल बुकिंग आणि टॅक्सीची आधीच व्यवस्था केली होती. सुजेश त्या टॅक्सीनेच इकडे आला होता. पाऊणतास प्रवासानंतर आम्ही हॉटेलवर पोहोचल्यावर सुजेश मला सोडल्या सोडल्या काहीही न जेवता तसाच घरी जायच्या मूडमध्ये दिसत होता पण मी त्याला तसा जाऊ दिला नाही. आमचे डिनर झाल्यावर तो त्याच्या बाईकने घरी गेला. जाता जाता सकाळी नऊ वाजता घ्यायला येतो असे सांगायला तो विसरला नाही. “पण कशाला येतोस? मी टॅक्सीने ब्रांचला पोहोचेन!” असे म्हटलो तर “नाही, तू इथला पाहुणा आहेस आणि तुझा इथला स्टे कम्फर्टेबल करायची जबाबदारी माझी आहे!” त्याच्या या उत्तरावर काय बोलावे ते मला समजेना.

हे अगदीच अनपेक्षित होते. सुजेशच्या रुपाने चेन्नईमध्ये एक चांगला मित्र भेटला. दुसर्‍यादिवशी सकाळी बरोबर नऊ वाजता तो हॉटेलवर हजर होता. त्याने ब्रांचजवळच्या एका प्रसिद्ध रेस्टॉरंटमध्ये नेऊन वडा सांबार, इडली आणखी काहीतरी दोन पदार्थ – साधारणपणे ज्यांची नावे लक्षात रहाणार नाहीत – मागवले आणि ते खायला सांगितले. कमालीचे स्वादिष्ट होते. ब्रेकफास्ट थोडा जास्तच झाला. मी बिल दिले पण गल्ल्यावर बसलेल्या हॅपीमॅनला त्याने तामिळ की मल्ल्याळममध्ये काहीतरी सांगितले आणि त्याने हसतहसत माझे पैसे परत केले आणि सुजेशकडून घेतले.

ब्रांचमध्ये पोहोचायला आम्हांला साडेदहा वाजले. ट्रेनिंगसाठी सुजेशसह सत्तावीसजण हजर होते. सगळेजण मी काय सांगतोय ते लक्ष देऊन ऐकत होते. दिल्लीतल्या ट्रेनिंगसारखी अखंड बडबड इथे नव्हती की गोंगाट करणारा क्राऊडही वाटत नव्हता. हे साऊथ ईंडियन लोक कमालीचे नम्र असतात. कुठेही शो शा करायच्या भानगडीत पडत नाहीत. करोडपती असला तरीही त्याच्या वेषावरून अंदाज येणार नाही. भोपाळ आणि दिल्लीच्या किलबिलाटातील अनुभवानंतर एवढे शांत ट्रेनिंग योग्य दिशेने चालले आहे की नाही याची मला शंका येत होती. पण सुजेशने एव्हरीथिंग इज ओके, ट्रेनिंग चालू ठेव म्हणून सांगितले.

ग्रुपफोटोने ट्रेनिंगची सांगता झाली. सर्वांनी माझे आभार मानले. सकाळी ब्रांचमॅनेजर कुमारन आला नसल्याने सुजेशने ट्रेनिंग झाल्यावर त्यांच्याशी भेट घालून दिली. मी ऑल द वे मुंबईवरून चेन्नईला येऊन लोकांना ट्रेन केले म्हणून त्याने माझे खूप आभार मानले. मी त्याला भोपाळ आणि दिल्लीमार्गे चेन्नईला आलोय हे सांगायचे मुद्दाम टाळले नाहीतर ते समजल्यावर त्याने मला दंडवतच घातला असता. त्यानंतर सुजेशने मला चेन्नईत मिळणार्‍या शुद्ध देशी तुपातला म्हैसूरपाक मिळणार्‍या एका प्रसिद्ध मिठाईच्या दुकानात नेले आणि इथून मिठाई घ्यायची असे सांगितले. मी दोन मिठाईचे बॉक्स घेऊन सुजेशला काही समजायच्या आत बिल सेटल केले. तो काही केल्या मी दिलेला बॉक्स घ्यायला तयार होईना. त्यासाठी मला “मी चेन्नईला पुन्हा कधीही येणार नाही.” अशी खोटी आणि प्रेमळ धमकी द्यावी लागली.

एअरपोर्टवर मला सोडायला तो पुन्हा आला. फ्लाईटला बराचवेळ होता म्हणून लगेच आत न जाता त्याच्याबरोबर गप्पा मारत बाहेरच थांबलो. नंतर गप्पांच्या ओघात तोही माझ्यासारखा भाड्याच्या फ्लॅटमध्ये रहातोय ते समजले. हॅपी बॅचलर्स लाईफ! बोलता बोलता दोघांच्या तारा एवढ्या जुळल्या की अगदी पर्सनल गप्पा कधी सुरू झाल्या ते ही समजले नाही. शेवटी थोडेसे दबकतच त्याने विचारले, “तुला गर्लफ्रेंड आहे का?”

त्याच्याशी खोटे बोलून मला काय मिळणार होते? मी हो म्हणून सांगितल्यावर तो ही थोडा रिलॅक्स होत माझ्याशी बोलू लागला. त्याची गर्लफ्रेंड वेळ देत नाही म्हणून त्याच्यावर दोन दिवसापासून चिडली हाती आणि माझ्या टूरचा प्लान अचानक झाल्यामुळे त्याचे शेड्यूल फिसकटले होते. दुसर्‍यादिवशी सुट्टी टाकून त्याने पिक्चर्सची दोन तिकीटे काढली होती. तो दिवस ते फुलटू एन्जॉय करणार होते. मला माझ्या गर्लफ्रेंडची आठवण झाली. काल रात्री तिला फोन करायचा राहून गेला होता. एकतर प्रवासाने खूप थकलो होतो. जेवणानंतर बेडवर अंग टाकल्या टाकल्या कधी झोप लागली ते समजलेच नाही. अगदी कपडे बदलायचेही भान नव्हते. सकाळी उठल्या उठल्या तिला कॉल केला होता पण तिचा फोन स्वीच ऑफ येत होता. ती जाम चिडली असणार यात शंकाच नव्हती. गर्लफ्रेंड्स वुईल बी गर्लफ्रेंड्स! आम्हांला कधीही समजून घेत नाहीत, नुसता वेळ हवा असतो त्यांना! मित्राबरोबर अर्धा तास घालवला तरी त्यावरून दोन तास चिडचिड करतील! “पुन्हा असे नाही होणार बोल काहीतरी माझ्याशी!” असे म्हटले तरी “जा ना तुझ्या मित्राबरोबर बोलायला!” असे वादविवाद चालतात. आमच्या दोघांचीही स्टोरी एकच होती. शेवटी फ्लाईटची वेळ झाल्यावर त्याचा निरोप घेऊन मी एअरपोर्टमध्ये गेलो.

यावेळी मात्र मला विंडोसीट मिळाली. जागेवर येऊन रंगीबेरंगी फ्लाईट मॅगेझिन चाळत बसलो होतो इतक्यात सेम आर्यासारखी दिसणारी एअर होस्टेस माझ्या अगदी कानात “बिझनेस क्लासमध्ये येऊन बसता का प्लीज?” म्हणून कुजबुजली. माझे तिकीट इकॉनॉमी क्लासचे आहे ते तिला सांगितल्यावर ती केवढी गोड हसली! मग तिने माझे इकॉनॉमी क्लासचे तिकीट अपग्रेड होऊन बिझनेस क्लासचे झाले असल्याचे सांगितले. हे असे अपग्रेडेशन ट्रेनमध्य होते याची मला कल्पना होती पण विमानात -आणि ते ही आगाऊ पैसे न भरता, असे अपग्रेडेशन होत असेल याची मी स्वप्नातही कल्पना केली नव्हती.

मी ओव्हरहेड लॉकरमधून माझी लॅपटॉपची बॅग घेतली आणि तिच्यामागे गेलो. बिझनेस क्लासमध्ये गेल्यावर तिने माझ्या हातातली बॅग घेऊन एखाद्या नोकरासारखी वर सरकवली ते मला खटकले. एवढी सुंदर मुलगी अशी कामे करण्यासाठी शोभत नव्हती. तिने मला ब्रेकफास्टसाठी काय आणू म्हणून विचारल्यावर माझी पंचाईत झाली. बिझनेस क्लासवाले काय घेतात याची मला कल्पना नसल्याने, शिवाय आमचे दुपारचे लंचही अगदीच लेट झाले असल्याने तसेही काही खायची माझी इच्छा नव्हतीच. मी फक्त अॅपल ज्यूस आणायला सांगितला. त्याबरोबर खायला काय आणू का अशी पुन्हा विचारणा झाली आणि मी नको म्हणून सांगितल्यावर “सर, प्लीज काहीतरी घ्या ना! वी वोन्ट फील गूड इफ यू डोन्ट इट एनिथिंग ड्युरींग द जर्नी!” तिची मर्जी राखायला मला नको असतानाही सँडविच खावे लागले! मग मात्र खुश होऊन तिने एका पारदर्शक काचेच्या ग्लासात अॅपल ज्यूस दिला.

मी तिला दुसर्‍या पॅसेंजर्सना सर्व्ह करताना पहात होतो. अगदीच आर्यासारखी दिसत होती ही पोरगी. मी हातातल्या मॅगेझिनवर फोकस करायचा प्रयत्न करत होतो पण ती जवळून गेली की तिचा स्ट्रॉबेरी परफ्यूम हैराण करत होता. मी बर्‍याचदा तिच्या पांढर्‍या टॉपच्या सोनेरी नेमप्लेटवर काय नाव लिहीले आहे हे पहायचा प्रयत्न केला, पण तिच्या हालचाली एवढ्या चपळ होत्या की काही समजत नव्हते. मी जेव्हा वाचायचा प्रयत्न करत होतो तेव्हा नेमकी ती पटकन निघून जायची किंवा ती नेत असलेल्या तिच्या हातातल्या वस्तूमागे तिचे नाव दडलेले असायचे. मुंबईत फ्लाईट लॅन्ड झाल्यावर आम्ही खाली उतरताना पुन्हा तिच्यावर लक्ष गेले. दरवाजावर सर्वांना बाय बाय करत ती उभी होती. शेवटी नाव समजले, नेहा! खूपच सुंदर होती! अगदी दुसरी आर्याच.

“बाय बाय सऽर.” हे ऐकल्यावर काळजात चर्र झाले. काहीच्या काहीच प्रोफेशनल असतात हे लोक! जाऊदे, त्यांच्याबद्दल विचार करण्यात काही अर्थ नव्हता. दुसर्‍यादिवशी मला आर्याला भेटायचे होते. आर्या दुनियेशी सिविलाईज्ड असेल पण माझ्याशी नक्कीच नव्हती. अनेकवेळा भलतीसलती धाडसे करून मला शॉक द्यायची. माझी चूक असली की माझ्यावर खोटे खोटे ओरडणे, मस्करी केली की चिमटे काढणे, कानात बोलताना कान चावणे या गोष्टी ती कुठे शिकून आली होती देव जाणे! खरोखर ती माझी जिगरी शेरणी होती. आम्ही एकमेकांची कंपनी खूप एन्जॉय करायचो हे आम्हा दोघांनाही ठाऊक होते. मुंबईत फ्लाईट लॅन्ड झाल्या झाल्या मी मोबाईल स्वीच ऑन केला.

आता सापडलास ना माझ्या तावडीत? तुला चांगलाच पहाते. कुठे जाशील माझ्यापासून दूर? सारखा पळत होतास ना, भोपाळ, दिल्ली आणि चेन्नई? उद्या भेट, मग दाखवते तुला!

मेसेज वाचून खूप भारी वाटले. गेल्या काही दिवसात मी तिला खूप मिस केले होते. कधी एकदा तिला भेटून खूप सार्‍या गोष्टी तिच्याशी शेअर करतोय असे झाले होते. मी एक मेसेज टाईप करून पाठवून दिला-

लुकिंग फॉरवर्ड टू मीट यू बार्बी! डाईंग टू सी यू अॅक्च्युली! बट कान्ट हेल्प नाऊ!!

माझा मेसेज तिच्यापर्यंत पोहोचला नाही. कॉल करून पाहिले तर तिचा मोबाईल अजूनही बंदच होता. मला घरी पोहोचायला रात्रीचे साडेबारा वाजले. आल्याआल्या बॅग सोफ्यावर टाकली आणि पहिल्यांदा बाथरुममध्ये घुसलो. गरम पाण्याच्या शॉवरखाली बराचवेळ उभा राहिल्यावर सारा थकवा गेला. एअरपोर्टवरून परत येताना डिनरचे पार्सल आणले होते, एकदाचे ते आटपून घेतले आणि दोनतीन दिवसाच्या सततच्या प्रवासाने खूप अंग दुखत होते म्हणून कधी नव्हे ते स्टडी टेबलवर ठेवलेली गोळ्यांची छोटीशी बॉटल हातावर उपडी केली आणि गोळ्या खाऊन लगेच बेडवर जाऊन पडलो त्यावेळी घड्याळात रात्रीचे दीड वाजले होते.

उशाशी ठेवलेल्या मोबाईलच्या रिंगटोनने गाढ झोपेतून जागा झालो. एवढ्या रात्री माझ्या मोबाईलवर कुणाचा कॉल येत होता ते समजत नव्हते. झोपेतच मोबाईलचा स्क्रीन चेक केला तर अननोन नंबर होता. एवढ्या ऑड टायमिंगला कोण माझी आठवण काढतेय ते पहाणे मला आवश्यक वाटले म्हणून कॉल घेतला, “हॅलो?”
“इन्स्पेक्टर वागळे बोलतोय लोणावळ्यावरून.”
“कुठून?”
“लोणावळा पोलिस स्टेशन.” पोलिसस्टेशनचे नाव ऐकताच मी पटकन उठून बसलो.
“बोला-”
“तुम्ही आर्या देशमुख यांना ओळखता का?”
“हो. का?”
“कोण आहेत त्या तुमच्या?”
“माझी होणारी बायको.” पटकन माझ्या तोंडून गेले.
“आय एम सॉरी, पण मी जे काही सांगणार आहे ते तुम्हाला थोडे धीराने घ्यावे लागेल.”
काहीही न बोलता त्यांनी बराचवेळ जीवघेणा पॉझ घेतला. त्यांना नेमके काय सांगायचे होते ते मला कळत नव्हते.
“काय बोलताय तुम्ही? जरा नीट सांगाल का प्लीज?”
“आर्या देशमुख आता आपल्यात नाहीयेत.”
“काय?”
माझ्या हातातून मोबाईल पडला. पुन्हा उचलून मी तो कानाला लावला.
“हो. लोणावळ्याजवळ त्यांच्या कारचा अपघात झालाय आणि अॅम्ब्युलन्स तिथे पोहोचण्याआधीच शी वॉज … यू नो वॉट आय मीन. त्यांच्याबरोबर असणार्‍या मैत्रिणीला आम्ही हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट करू शकलो. पण त्याही खूप सिरीयस आहेत.”
“माय गॉड! काय होऊन बसले हे! आम्ही पोहोचतोच तिकडे!”
“आय नो -एवढा मोठा धक्का पचवणे खूप अवघड आहे पण सावरा स्वत:ला.”
त्यांच्याकडून हॉस्पिटलचा पत्ता घेऊन मी कॉल डिस्कनेक्ट केला. इन्स्पेक्टर वागळे काय बोलले त्यावर विश्वास ठेवणे खूप अवघड होते. आता मी आर्याला यापुढे कधीही भेटू शकणार नाही या नुसत्या विचारानेच डोके सुन्न झाले आणि अचानक माझ्या सर्वांगातून शक्तीच गेली.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

वाढलेली जबाबदारी

Aeroplane

इलावियामध्ये बर्‍याच बिझनेस लाईन्समध्ये मोठे फेरफार झाले आणि आम्हांला रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंटबरोबर कस्टमर सर्व्हिस पहायची ही एक आगाऊ जबाबदारी देण्यात आली. एकतर आमचे प्रॉडक्ट्स भरमसाठ वाढले होते. त्यातले काहीही खराब झाले की भारतातल्या कुठल्याही ठिकाणावरून रिपेअर करायला थेट मुंबईला पाठवाला लागायचे. रिपेअरींगसाठी एक स्वतंत्र टीम होती पण हायटेक प्रॉडक्टमुळे त्यांना रिसर्च अॅन्ड डेव्हलपमेंटची म्हणजे ज्यांनी प्रॉडक्ट तयार केले आहे त्यांची – म्हणजेच आमची गरज भासायची. हे काम अवघड असल्याने बॅनर्जीने अर्थातच ते माझ्यावर टाकले. पुढे जाऊन कसला घोटाळा झाला असता किंवा काही कमी जास्त झाले असते तर माझ्यामुळे झाले असे त्याला कुठल्याही फोरममध्ये बिनदिक्कत सांगता आले असते. मदत म्हणून त्याने मला फक्त दोन टेक्निशियन्स दिले आणि सर्व रिपेअरिंग तू सिंगल हॅन्डेडली पहायचेस असे सांगून टाकले. म्हणजे त्यात काही जरी कमी आधिक झाले तर मीच जबाबदार असा त्याचा स्वच्छ अर्थ!

माझ्या आधीच्या प्रोफाईलपेक्षा रिपेअरिंग हा एकदम वेगळा प्रोफाईल होता आणि तो मला एकट्याने पहायला मिळणार, कदाचित बॅनर्जीच्या तावडीतून आपली सुटका होणार म्हणून मी फार खुश होतो पण तो आनंद जास्त वेळ टिकला नाही. रिपेअरिंगचा हा सबप्रोफाईल बॅनर्जीच्याच अंडर असणार आहे या बातमीने माझ्या आनंदावर विरजण घातले. पण मी चॅलेंज म्हणून ती नवीन गोष्ट स्वीकारली आणि रिपेअरिंगच्या कामात लक्ष द्यायला सुरवात केली. इथलेही लोक आमच्या लॅबमधील लोकांप्रमाणेच चांगले होते. त्यांना रोज काम नेमून देणे, काही अडचण आली तर गाईड करणे आणि दिवसाअखेरीस एकदा रिव्हयू करून ब्रांचेसना रिपोर्ट पाठवणे असे माझे काम होते. बर्‍याच अडचणी आल्या तरीही रिपेअरिंगच्या कामावर त्याचा कमीतकमी फरक पडेल अशा बेताने मी तो प्रोफाईल हँडल करायला लागलो. त्याची बर्‍यापैकी सवय झाली होती.

या नवीन प्रोफाईलमध्ये एक गोष्ट मस्त होती, ती म्हणजे मला केवळ बॅनर्जीपुरतेच काम करून चालणार नव्हते. पूर्ण भारतातल्या वीस नव्या इंजिनिअर लोकांशी मला रोजच्या रोज बोलायला लागत होते. त्यांचे मेल येत होते आणि त्यावर मी काम करत होतो. हा खूप वेगळा अनूभव होता. याआधी मी बॅनर्जी आणि त्याची लॅब एवढ्याच वातावरणात काम करत होतो. बॅनर्जी जे काही सांगेल ते ऐकायला लागायचे. पण आता तसे नव्हते. कोणती गोष्ट आज करणे गरजेचे आहे आणि कोणती नंतर केली तर चालेल हे मी ठरवायचो आणि कामाला लागायचो. आपल्यामुळे गोष्टी पटापट हलतात ही फिलींगच वेगळी होती. ब्रांचच्या लोकांबरोबर काम करून माझी एक इमेज बनली होती. समीरला एखादी गोष्ट सांगितली तर ती पटकन होईल ही लोकांना खात्री होती आणि नेमकी तीच गोष्ट मला खूप समाधान देत होती.

एरव्ही माझ्या सगळ्या मेल्सची बॅनर्जीला कॉपी असायची. मी गुपचूप काम करतो हे त्याला अजिबात आवडायचे नाही. खूप बोंबाबोंब करून काम करायचे हा त्याचा सिंपल फंडा होता. म्हणजे काम सहज होत असेल तरीही ते करायचे नाही. ते काम कसे अवघड आहे हे पन्नास लोकांना सांगायचे, त्यात जमेल तेवढे अडथळे आणायचे आणि पुन्हा ते अवघड केलेले काम दहा लोकांनी फोन केल्यावर करायचे आणि मग गावभर त्याचा धिंडोरा पिटायचा ही त्याची काम करण्याची स्टॅन्डर्ड पद्धत होती. त्याला कामाचे काही का माहित नसेना, एकदा माझ्याकडून कन्फर्म झाले की तो अगदी व्हाईस प्रेसिडेंटलाही बिनधास्त मेल्स लिहायचा. म्हणजे त्यांच्या बुक्समध्ये आपले नाव चांगले असेल याची बरीच काळजी तो घ्यायचा.

रिपेअरिंगसाठी मी जबाबदार असलो तरी मला लागणार्‍या खूप सार्‍या गोष्टी बॅनर्जीवर अवलंबून होत्या. स्पेअरची बरीच सँक्शन्स तो वेळेवर अपु्रव्ह करायचा नाही. बर्‍याचदा एखादी गोष्ट हवी असेल तर तो इश्यू गरम झाल्याशिवाय त्यासाठी लागणार्‍या गोष्टी तो द्यायचाच नाही. अशावेळी तो इश्यू हाताबाहेर जायचा आणि इस्केलेशन्स यायची पण बॅनर्जीला त्याची काही पडलेली नसायची. मग या सगळ्या गोष्टी निस्तरून हवा असलेला स्पेअर ब्रांचला पाठवेपर्यंत नाकी नऊ यायचे. पण आम्ही सर्वजण ते मॅनेज करायचो आणि भाव मात्र बॅनर्जी खाऊन जायचा.

या नवीन प्रोफाईलमध्ये मी थोड्याच दिवसात चांगला सेट झालो. भारतातल्या जवळजवळ सर्व इंजिनिअरर्सशी माझे रेग्युलर बोलणे चालू झाले. मी त्यातल्या कुणालाही पर्सनली भेटलो नव्हतो पण रोज फोन आणि मेल्समधून आम्ही एकमेकांच्या टचमध्ये होतो. माझ्या कामाच्या पद्धतीमुळे आमचे सर्वांचे चांगले जुळत गेले आणि त्यामुळे बर्‍याच गोष्टी सोप्या होत गेल्या. बरेचजण माझ्याबरोबर काम करायचा आनंद घेत होते ते माझ्या फार लवकर लक्षात आले. एकदा कोणताही इश्यू बॅनर्जीकडे गेला की ते काम अडकलेच अशी सर्वांची पक्की धारणा झालेली. त्यामुळे माझ्याकडून थोडा लेट का होईना, पण लोक बॅनर्जीकडे जात नव्हते.

या सगळ्या धामधुमीत आम्ही रिटेल सेक्टरमध्ये ‘इलाविया’चे नाव कमवायला एक युपीएस बाजारात आणला. आधी आम्ही फक्त मोठमोठ्या कंपन्या आणि बँका यांनाच आमची प्रॉडक्ट्स द्यायचो पण बिझनेस वाढवायला रिटेल सेक्टरवर लक्ष देणे महत्वाचे होते आणि त्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला होता. जाहिराती वगैरे बनल्या होत्या आणि भारतात होणार्‍या सर्वात मोठ्या स्पर्धेसाठी – आयपीएलसाठी आम्ही स्पॉन्सरर म्हणून होतो. प्रॉडक्ट लॉन्च लगेचच होणार होते आणि आयपीएलमुळे त्याचा खप प्रचंड वाढणार यात शंकाच नव्हती. फक्त त्याआधी आम्हांला आमच्या ब्रांचमधल्या सेल्स आणि सर्व्हिस टीमला या प्रॉडक्टचे ट्रेनिंग द्यावे लागणार होते.

कस्टमरच्या कोणत्याही शंकेला त्यांनी तेवढ्याच तत्परनेने हँडल करायला पाहिजे हा मुळ उद्देश होता. सर्व्हिस टीमचे एकवेळ ठीक आहे पण सेल्स टीमचे ट्रेनिंग आमच्या स्कोपमध्ये येत नव्हते. पण अशा अवघड वेळेस बॅनर्जीने “सेल्स टीमला येत्या चार दिवसात मी ट्रेन करतो.” म्हणून विडा उचलला. वास्तविक मोठाल्या कॉन्फरन्समध्ये हायर मॅनेजमेंटबरोबर बसून तो आपल्या स्कोपमध्ये नाहीत अशा गोष्टी अंगावर घेण्यात भलताच पटाईत होता. अंगावर घ्यायलाही काही हरकत नाही. पण त्या गोष्टी निस्तरताना तो आमच्याबरोबर कधीच नसायचा.

वेळ कमी असल्याने भारतातून सर्व सेल्स आणि सर्व्हिसचे लोक मुंबईला बोलवण्यापेक्षा आम्ही वेगवेगळ्या ठिकाणी जाऊन ट्रेनिंग द्यायचे ठरले. मग त्याने डिपार्टमेंटमधल्या आम्हां चौघांबरोबर मिटींग घेतली आणि सर्व भारतातल्या लोकांना ट्रेनिंग देणे हे आमच्यासाठी कशी मोठी संधी आहे वगैरे लेक्चरबाजी केली. शेवटी मुळ मुद्दयाला हात घालून त्याने आम्हा चौघांना टूर प्लान करायला सांगितला. शेवटी हे नको, ते नको असे करता करता माझ्या वाट्याला भोपाळ, दिल्ली आणि चेन्नई ही तीन लोकेशन आली.

तिकीट एजंटबरोबर टूर प्लान करणे म्हणजे नुसता घोळ होता. मी फ्लाईट ऑप्शनस विचारल्यावर त्याने पंचवीसएक ऑप्शनस मेल केले. मी त्यातून काही सिलेक्ट करून बुकिंग करायला सांगितले. त्यात अशी खबरदारी घ्यायची होती की एका लोकेशनचे ट्रेनिंग आटोपल्यानंतर मला तिथे न थांबता लगेच दुसर्‍या लोकेशनचे फ्लाईट पकडायला त्याच दिवशी निघावे लागणार होते. साधारण वेळापत्रक असे होते – पहिल्या दिवशी भोपाळसाठीचे मॉर्निंग फ्लाईट, तिथले ट्रेनिंग संपल्या संपल्या रात्रीचे दिल्लीसाठीचे फ्लाईट, दुसर्‍या दिवशी दिल्लीचे ट्रेनिंग झाल्यावर लगेच चेन्नईला जायचे फ्लाईट आणि चेन्नईचे ट्रेनिंग झाल्यावर त्या रात्री पुन्हा मुंबईला परत यायचे फ्लाईट! एकदम टाईट शेड्युल होते. एवढ्या लांब जातोय, एखादी रात्रही त्या शहरात घालवावी म्हटले तरी नाही. फ्लाईटमध्ये बसून दुसरे लोकेशन गाठायचे हे टार्गेट!

आमची तिकीट बुकिंग झाल्यावर आम्ही चौघे ट्रेनर्स एकत्र बसलो आणि पहिल्यांदा प्रॉडक्टचे डिलेल्ड सर्व्हिस मॅन्युअल्स बनवायला घेतले. चौघांनी खूप मेहनत घेऊन मॅन्युअलसाठी आणि ट्रेनिंगचे बारीकसारीक एकूणएक मुद्दे नोट डाऊन केले. यावेळी सर्वांचाच अनुभव कामी आला. हे सगळे व्हायला ऑफिसमध्येच रात्रीचे पावणेअकरा वाजलेले. बॅनर्जी आम्हांला कामाला लावून सहालाच घरी पळून गेला. पण जे मटेरियल बनले होते ते खरोखर कामाचे आणि खूप सारी माहिती असणारे होते. त्यानंतर आम्ही सर्व इंजिनियर्सना त्यांच्या महत्वाच्या लोकांना ट्रेनिंगसाठी बोलवून घेण्याबद्दल मेल लिहीला. त्याआधी दुपारी आम्ही सर्वांना फोन करून त्याची कल्पना दिली होती पण फॉर्मली सर्वांना मेल टाकायचा होता. आम्ही बनवलेले मॅन्युअल, डूज अॅन्ड डोन्ट्स हे सारे मटेरियल मेल करून त्याच्या प्रिंट ट्रेनिंगसाठी तयार ठेवायला सांगितल्या. मेलच्या शेवटी बोल्डमध्ये असेही लिहीले होते – हे प्रॉडक्ट सर्व्हिस मॅन्युअल हाताशी असेल तर सेल्स आणि सर्व्हिससाठी दुसर्‍या कुणाचीही कसलीही मदत घ्यायची गरज नव्हती. आम्ही मॅन्युअलच तसे बनवले होते. एकदम कॉम्प्रिहेन्सिव्ह!

मला घरी पोहोचायला पावणेबारा वाजले. येताना हॉटेलमध्येच खाऊन आलो. रात्रीचा वेळ वाचवण्याचा तो एक चांगला ऑप्शन होता. मला भोपाळचे सकाळी सहाचे फ्लाईट पकडायचे होते. त्यासाठी पाचला एअरपोर्टला पोहोचावे लागणार होते, चारला घरातून निघावे लागणार होते आणि साधारण सव्वातीनला उठावे लागणार होते. मी रात्रीच कॅब बूक केली. तीन दिवस पुरतील एवढे कपडे, सॅन्डल आणि बॉडी स्प्रे पॅक केला. हे सारे सामान बॅगेजमध्ये टाकून मी फक्त लॅपटॉपची बॅग फ्लाईट केबिनमध्ये नेणार होतो.

या सार्‍या ट्रेनिंग प्रकरणाची मी आर्याला कल्पना दिली असल्याने मोबाईलचा आलार्म होण्याआधी मला सव्वातीनला कॉल करून तिने उठवले. गुडमॉर्निंग म्हणतानाचा तिचा आवाज कानाला खूप गोड वाटत होता. मला काळजी घे आणि वेळेवर जेवत जा हे सांगताना मात्र ती चांगली जागी झाली असावी कारण तू व्यवस्थित जेवत नाहीस ही तिची नेहमीची तक्रार असायची. मी तिला वेळेवर जेवेन असे प्रॉमिस केले आणि फोन ठेवला. आशिष नेहमीप्रमाणे आऊटडोअरलाच होता. पावणेचारला मी घराला लॉक लावून खाली उतरलो.

असे मध्यरात्री किंवा पहाटे पहाटे एअरपोर्टला जायला निघायचे म्हणजे थोडे धाडसाचेच काम आहे. रस्त्यावरच्या भटक्या कुत्र्यांचे हे हॅपी अवर्स असतात त्यांची झोप कुणी डिस्टर्ब केली किंवा कुणी त्यांना उगाचच चोपत असेल तर हा त्यांचा वचपा काढायचा टाईम असतो. त्यात आपण चाललो की डायरेक्ट येऊन हल्ला करत नाहीत पहिल्यांदा शंका आल्यासारखे आपल्याकडे पहातात, त्यानंतर थोडा पाठलाग करतात मग बाजूच्या गल्लीतल्या त्यांच्या दोस्तांना बोलवून आपली फूल फजिती करायच्या मूडमध्ये असतात साले! त्यामुळे एक डोळा त्यांच्यावर तर दुसरा बूक केलेल्या कॅबवर ठेवत एकदाचा कॅबमध्ये बसलो आणि पहाटे काहीही ट्राफिक नसल्याने एअरपोर्टवर वेळेच्या आधी पोहोचलो.

एवढ्या सकाळसकाळी एअरपोर्ट मात्र कमालीचे बिझी होते. खूप गर्दी होती. मी पोहोचल्यावर मला एका मोठ्या रांगेत बॅगेज स्कॅनिंग करायला थांबावे लागले. बॅग स्कॅन झाल्यावर ऑफिसरने त्याला एअरलाईनचे स्टीकर लावून सील केले आणि बोर्डिंग पास घ्यायला जायला सांगितले. ती स्कॅन झालेली बॅग घेऊन बोर्डिंगपास घ्यायला भल्यामोठ्या रांगेत उभा राहिलो. बोर्डिंगपास काढणारी मुलगी हुशार असावी, पटकन नंबर आला. सुदैवाने मला विंडोसीट मिळाली पण ती शेवटच्या रांगेतली होती. बॅगेजच्या बेल्टवर माझी बॅग सरकवली आणि बोर्डिंगपास घेऊन मी आणखी एका लाईनमध्ये मी सेक्युरिटी चेकसाठी उभा राहिलो. तिथेही दहा मिनीटांत सारे आटोपले आणि फायनली मी बोर्डिंग एरियात जाऊन बसलो. फ्लाईट ऑन टाईम होते. बोर्डिंग अनाऊंसमेंट झाली आणि एरोब्रिजने फ्लाईटमध्ये जाऊन सीटवर झोपी गेलो. मध्यंतरी एअरहोस्टेसने ब्रेकफास्टसाठी जागे केले. ब्रेकफास्ट घेतला आणि भोपाळच्या प्रतिक्षेत पुन्हा झोपलो.

भोपाळमध्ये ज्यावेळी फ्लाईट लॅन्ड झाले, त्यावेळी पायलटने खूष होऊन फ्लाईट वेळेवर आणल्याचे आनंदाने जाहीर केले तरीही कोण विषेश खुश झाला नाही कारण सगळेजण जवळजवळ झोपेत होते. पहाटेच्या झोपेचे खोबरे करून सर्वांनी हे फ्लाईट पकडले होते. मी अरायव्हल सेक्शनमध्ये आलो आणि कन्व्हेयरवर आलेली माझी बॅग घेऊन तिथेच असलेल्या प्रीबूक कॅबच्या विंडोत घुसलो. तिथे आमच्या भोपाळ ब्रांचचा पत्ता देऊन टॅक्सी बूक केली आणि बाहेर येऊन टॅक्सीत बसलो.

बरोबर साडेआठ वाजता मी आमच्या भोपाळ ब्रांचला पोहोचलो. आमचा भोपाळचा इंजिनियर सुभाष मलहोत्रा माझी वाटच पहात होता. त्याने मला गुडमॉर्निंग ग्रीट करून जोशात शेकहँड केले. आम्ही फोनवर बर्‍याचदा बोललो होतो पण भेटण्याची ही पहिलीच वेळ होती. भेटल्यावर त्याने मला ब्रांच मॅनेजरच्या केबिनमध्ये नेऊन त्यांची ओळख करून दिली. त्यांच्याशी कामाच्या गप्पा मारून झाल्यावर ट्रेनिंग सुरु करायची मी परवानगी घेतली.

सुभाषने ट्रेनिंगसाठी सारा मध्यप्रदेशच बोलवला होता. दहा मिनीटांत सर्वांचे इंट्रो झाले. लोक ग्वाल्हेर, इंदूर, जबलपूर, रेवा कुठून कुठून जमले होते. जास्तीजास्त दहा पंधरा लोक येतील असा माझा अंदाज होता पण सकाळी साडेआठच्या सुमारास तब्बल पन्नासपेक्षा जास्त लोक कॉन्फरन्सरूममध्ये माझी वाट पहात बसले होते याचे मला खरोखर आश्चर्य वाटले. सुभाष ब्रेकफास्टसाठी विचारत होता पण मी फ्लाईटमध्ये तो घेतला असल्याने त्याला नंतर पाहूया म्हणून मी ट्रेनिंगला सुरवात केली.

नेहमीप्रमाणे ट्रेनिंगच्या सुरवातीला मला भीती वाटत होती पण लोकांनी विचारलेल्या प्रश्नांना आत्मविश्वासाने उत्तरे दिल्याने हळुहळू ती कमी होत गेली. एकूण ट्रेनिंग खूपच छान झाले. एकतर लोकांना प्रॉडक्ट आवडले आणि त्याबद्दल ज्या शंका होत्या त्यांची समाधानकारक उत्तरे मिळाल्यामुळे ते आणखी खुश झाले. सुभाषने तिथे अॅरेंज केलेल्या मॉडेल्सवर हँड्सऑन प्रॅक्टिकल्स ही करा म्हणून सांगितल्यामुळे सर्वांना खर्‍या प्रॉडक्टचा फील घेता आला. सर्वांनी पुन्हा काही मदत लागेल म्हणून माझा नंबर मागून घेतला. शेवटी सगळ्यांचा एक ग्रुप फोटो घेऊन ट्रेनिंग संपल्याचे सुभाषने जाहीर केले. नको म्हणत असतानाही मला एअरपोर्टवर ड्रॉप करायला सुभाष स्वत:हून आला. ट्रेनिंगची एवढी झकास व्यवस्था आणि एअरपोर्टवर सोडायला आल्याबद्दल मी त्याचे आभार मानले आणि दिल्लीला जाणारे फ्लाईट पकडायला मी भोपाळ एअरपोर्टमध्ये शिरलो.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

हवास मज तू # 2

Havaas

त्या रात्री सारे आवरून मी झोपायच्या तयारीत होतो. दिवसात बर्‍याच ग्रुपमधले चेक करायचे राहून गेलेले वॉट्सअॅप मेसेजेस पहावेत म्हणून मोबाईल हातात घेतला आणि डोळ्यांवर विश्वासच बसेना. नोटीफिकेशनमध्ये आर्याचा एक मेसेज होता. स्क्रीन पटकन अनलॉक करून आर्याच्या मेसेजवर क्लिक केले-

समीक्षाला खूप मिस केले असशील ना आज? तिला तसा मेसेज वगैरे केलास की नाही?

तेवीस दिवसानंतर तो तिचा पहिला मेसेज होता आणि मला पुन्हा भांडण चालू करायचे नव्हते.

का? असे का वाटते तुला?

दिवसभर शांत शांत होतास. मी बाजुलाच असल्याने तिच्याशी काही बोलूही शकला नाहीस, तुझी बेचैनी मला कळत होती. तिला स्टेशनवर ड्रॉप केले नाहीस. हां, त्यातूनही दोन कामे मात्र केलीसच.

कोणती?

तिच्या गाण्याला अॅप्रिशएिट केलेस आणि तिचा मोबाईल नंबर मिळवलास

तू का जळते आहेस तिच्यावर?

पर्सनल थिंग!

कसली पर्सनल थिंग? म्हणजे तिने कुणाशी बोलूही नये का?

सारे जग रिकामे पडले आहे, खुशाल बोलावे! आय डोन्ट केअर! फक्त एकाशी बोलायला नको का?

एकवेळ बोलणेही खपवून घेईन, पण बाईकवर कशी बसली होती ती काल?

ओह, आय सी! म्हणजे तू पाहिलंस आम्हांला काल!

पाहिलंस? ऑफकोर्स पाहिलं. रात्रभर मला झोप नाही आली सम्या! तुला खूप मजा आली असेल ना पण? बाईकवर तुला एवढी खेटून ती कशी काय बसू शकते? ते ही माझ्या हक्काच्या जागेवर?

ती जागा सोडायचा निर्णय तुझा होता

तसे नव्हते ते. पण लोकांनी समोरचा काय बोलतोय ते ऐकून तर घ्यायला पाहिजे की नको?

समोरच्याचे काय ऐकून घ्यायचे होते? आणि मी जे पाहिले ते काय होते मग?

एक नंबरचा डफर आहेस तू! दिपक माझा आतेभाऊ आहे आणि “आर्याला एकदा भेटून घे-” म्हणून त्याचे आईबाबा त्याच्या खूप मागे लागलेले. शेवटी खूप प्लानिंग करून त्यादिवशी ते सगळेजण आमच्याकडे आलेले. पण डोंट वरी, मी त्याला आपल्याबद्दल सारे काही सांगून टाकले. ऐकल्यावर तो थोडासा नाराज झाला, पण नाऊ ही इज नॉट इंट्रेस्टेड इन मी!

वा! ही खूप गोड बातमी होती पण ते ऐकून मी भलताच आनंदी झालोय हे तिला भासू दिले नाही. कम्यूनिकेशनची लिंक तुटू नये म्हणून मी पुढचा मेसेज पाठवून दिला

मुळात तो इंट्रेस्टेड होता का?

तुला काय वाटते?

मी काहीही गेस करायच्या मूडमध्ये नाही. खूप काही गेस करून आधीच डोक्याला मुंग्या आलेत माझ्या

काय काय गेस केले आहेस आतापर्यंत?

मी का सांगू? मी फक्त जवळच्या माणसाशीच शेअर करतो ते.

शटअप! बस कर आता देवदासगिरी! उद्या संध्याकाळी सहा वाजता तू मला आर मॉलला भेटतोयस. माझ्यावर एक ट्रीट आहे तुझी – लाँग पेंडिंग!

नेव्ही ऑफिसर बरोबरच्या एंगेजमेंटची का?

तू खूप मार खाणार आहेस माझा. आत्ता काही नाही बोलत तुला. पण उद्या भेट, मग सांगते.

आर यू शुअर तुला नक्की भेटायचे आहे, आणि ते ही एकटीने?

हो शोना! आणि आता खूप सारे प्रश्न विचारु नकोस. थोडे उद्यासाठी ठेव! बाऽऽय, गुड नाईट! स्वीट ड्रिम्स!

घंटा स्वीट ड्रिम्स! तीन आठवडे तिला भेटलो नव्हतो. लाईफ कुठे चाललेय ते समजत नव्हते. नुसत्या कॅलेंडरवरच्या तारखा बदलत होत्या. कशातही लक्ष लागत नव्हते. जेवण, झोप याचा पत्ता नव्हता. मी जेव्हापासून तिच्याशी बोलत नव्हतो, तेव्हापासून जेवणच जात नव्हते. लंच तर स्कीपच करायचो. माझे वजन सहा किलोनी कमी झाले होते. तिच्याशी बोलत नसलो तरी मागच्या आठवणी बेचैन करून सोडत होत्या.

मी तिला पहायला अक्षरश: मरत होतो. तिच्याशी मला खूप काही बोलायचे होते. काय ते माहित नाही, पण खूप शेअर करायचे होते. तेवढ्याशा चॅटनेही मन हलके झाले. वातावरणात रोमान्स भरला. डोक्यात इवली इवली नाजुकशी गुलाबी फुले उमलू लागली. खुश होऊन मी डोळे बंद केले आणि आमच्या काही भेटी आठवल्या. प्रेझेंटेशन स्लाईड्स बदलाव्यात तसा मूड बदलला. एवढ्यात अजून एक मेसेज आला.

माझ्याकडे अजून एक गुड न्यूज आहे

मला या मुलींचे खरोखर कळत नाही. गुडनाईटचा मेसेज टाकल्यावर गुपचूप न झोपता त्या अजून काहीतरी सांगत रहातात आणि समोरच्याची झोप उडवतात. आता पॅचअप झाल्यावर थोडा टाईम तरी गप्प रहायचे. पण गप्प राहील ती आर्या कसली?

कसली गुड न्यूज? आई होणार आहेस का?

शटअप! आणि आता मला शांत झोपू दे. उद्या आर मॉलला भेटूया

ठीकाय! पण गुड न्यूज तर सांग

नाही उद्याच सांगेन

मग आता कशाला बोललीस?

तडप ना जरा. मीच तडपायचे का फक्त?

एक नंबरची दुष्ट आहेस तू!

पक्के ओळखले आहेस तू मला! आणि राजा, मी तुझ्याशिवाय नाही रे राहू शकत! चुकीच्या ठिकाणी गुंतलीय हे आता समजतेय मला. पण काही उपयोग नाही ते समजूनही!

काय?

काही नाही! अशीच गंमत! बाय द वे, आता रियलवाला गुडनाईट, पप्पा झोप म्हणून मागे लागलेत केव्हाचे

एवढ्याशा बोलण्याने सारा मूड बदलला. पण या दोन क्षणांसाठी मला तीन आठवडे वाट पहावी लागली. मला माहित होते तिची अवस्थाही फार चांगली होती असे नाही. आमचा दुरावा मिटावा म्हणून तिने बरेच प्रयत्नही केले होते पण मीच ऐकायला तयार नव्हतो. मला माझ्या पर्सनॅलिटीच्या या गोष्टीवर अजून काम करायला हवे आहे ते मला समजत होते.

आम्ही दुसर्‍यादिवशी आर मॉलला भेटलो. तिला ज्या क्षणाला माझ्याकडे येताना पाहिले त्या क्षणाला नेमके कसे वाटत होते ते शब्दांत सांगणे कठीण आहे. ती सोडून जाण्याची खूप भीती वाटत होती पण आमचे प्रेम तेवढे कच्चे नाही याची खात्री पटली. भेटल्या भेटल्या ती आजुबाजूच्या लोकांची पर्वा न करता माझ्या कुशीत शिरली आणि बराचवेळ तशीच मिठीत थांबली. लोक थांबून आमच्या व्युव्ह घ्यायला लागल्यावर मलाच अवघडल्यासारखे झाले.

तिच्या भावना अनावर झालेल्या. तीन आठवड्याचा विरह शमवायला मॉलसारख्या सार्वजनिक ठिकाणी जाणे तसे चुकीचेच होते. मी हळूच तिच्या कानात “लोक पहातायत आपल्याला. बेबी, आता भेटलोय ना आपण! इट्स ओव्हर नाऊ! आता नको काळजी करूस!” असे सांगितल्यावर ती भानावर आली आणि डोळे पुसत “चल आता कुठेही-” म्हणत तिने मला मॉलमध्ये खेचले. तिची ती मिठी आणि तो स्पर्श सारेच स्वप्नवत वाटत होते. काहीही न खरेदी करता तिच्याबरोबर वेड्यासारखा सारा मॉल भटकलो.

तिला डिनर मात्र कुठेतरी बाहेर करायचे होते. मॉलमधल्या फुडला ती कंटाळली होती. तिला माझ्याशी महत्वाचे काहीतरी बोलायचे आहे हे तिच्या चेहर्‍यावरून पटकन उमगत होते. असे काही असले की मला लगेच समजायचे. गेले वर्षभर या ‘आर्या’ नावाच्या पुस्तकाचा अभ्यास करत होतो त्यामुळे त्यातले पान न् पान परिचित होते. एका छोट्या रेस्टॉरंटच्या टेबलवर सेट झाल्यावर तिने संभाषण सुरु केले, “तुझा बॉस कसा आहे?”
“आपण त्याच्याबद्दल बोलायला आलोय का इथे?”

“मग तू कसा आहेस?”

“तुझ्यासमोर बसलोय, हा असा.”

“आजकाल तू स्वत:ची अजिबात काळजी घेत नाहीयेस. खरंय ना?”

“असं का वाटतं तुला?”

“किती अशक्त झालंय माझं पिल्लू? जेवतोस का वेळेवर?”

“हंऽऽ जेवेन आता.”

“एक नंबरचा बावळट आहेस तू! तुला एवढेही कसे कळत नाही रे?”

“अगं भूकच नव्हती लागत.”

“आणखी काय काय होत होते या तीन आठवड्यात? म्हणून एवढा रुसलेलास माझ्यावर?”

“जाऊदे ते सोड! आता तीन आठवड्याची तहान आणि भूक एकदमच लागलीय.” तिच्या डोळ्यांत पहात मी बोललो.

“चुप्प बस! तुला तर त्याच्याशिवाय दुसरे काही सुचत नाही. आणि साधा एक कॉल किंवा मेसेजही नाही करता आला?”

“खूप वाटत होते. पण तुझा रागच एवढा आला होता की त्याने सगळे थोपवून धरलेले.”

“अच्छा? एवढा राग आहे का तुझ्यात?”

“का? झाला तेवढा पुरेसा नाही?”

“ऊंहू! मला अजून पहायचाय, पण असा नाही. थोड्या वेगळ्या पद्धतीने.” ती लाजत म्हणाली. ते तिचे लाजणे काय सुचवतेय ते मला चांगलेच समजत होते.

“म्हणजे?”

“वेळ आल्यावर सांगेन! अजून एक-”

“आता आणि काय?”

“तू चिडलास की खूप क्यूट दिसतोस यार…वाटते की किस्सी घ्यावी तुझी!” रेस्टॉरंटमध्ये एवढी गर्दी असताना तिने मला चक्क डोळा मारला.

“मग घे आता! यू आर फ्री टू डू इट!”

“आत्ता कुठे चिडलायस? खुश तर दिसतोयस.”

“खुश तो हम है आज! चल ऑर्डर कर आधी.”

तिने वेटरला बोलवून पनीर बटर मसाला आणि पराठा ऑर्डर केला. यम्मी! खूप दिवसांनी गरमागरम जेवण गोड लागले. त्याचे कारणही तेवढेच स्पेशल होते. तिच्या गुड न्यूजचे अजून डोक्यात होतेच. खात खात मी विचारले, “कोणती गुड न्यूज आहे तुझ्याकडे?”

“गेस कर ना.”

“मी तर कालच गेस केले होते.”

“काय?”

“कालचा मेसेज चेक कर.”

तिने माझे आदल्या दिवशीचे मेसेजेस चेक केले आणि ‘आई होणार आहेस का?’ या मेसेजला शटअप म्हणाली. शटअप म्हणून मुली लाजतात कशा हे मला खरंच कळत नाही. म्हणजे मधल्या मध्ये आपला कात्रज होतो. पुढे त्यांना नेमके काय म्हणायचे असते किंवा त्यांच्या मनात काय चाललेले असते ते काही म्हणता काही समजत नाही. कधी कधी त्यांना खूप जवळही यायचे असते आणि त्याची त्यांना भीतीही वाटत असते.

“मग काय?”

“खूप दिवसापसून मला डीएसएलआर घ्यायचा होता, तो घेतला!”

“कधी?”

“मागच्या महिन्यात!”

“आणि तू मला आत्ता सांगतीयेस?”

“तेच सांगायला तुझ्या फ्लॅटवर आलेले. मला हवे ते मॉडेल स्टोअरमध्ये नव्हते म्हणून अॅडव्हान्स देऊन बुक केले आणि लगेच तुझ्याकडे आलेले. पण कुणीतरी एका भलत्याच मुलीला अॅक्टिंगचे धडे देण्यात बिझी होते. त्याला माझ्याकडे लक्ष द्यायला वेळ नव्हता आणि आशिष व दिप्ती आपल्याला प्रायव्हसी देऊन बाहेर गेल्यावर कॅमेराचे माझ्या डोक्यातूनच निघून गेले. हल्ली तुझ्यामुळे माझ्या खूप गोष्टी विसरायला लागल्या आहेत. अगदी कॅमेरा येऊन आठवडा उलटून गेला तरी तुला सांगायचे लक्षात नाही आले आणि त्यानंतर तू माझ्या घरी सरप्राईज व्हिजीट दिलीस. बाकी म्हणशील तर गेलेले तीन आठवडे तुला माहितच आहेत!”

“हो, चांगलेच माहित आहेत. कुठल्यातरी निकषावर थोडा बेटर माणूस आयुष्यात आल्यावर मला धोका द्यायचा कुणीतरी प्रयत्न केलेला.”

“मिस्टर समीर देशमुख, तो धोका वगैरे काही नव्हता. आणि आता तर तू विसरूनच जा. तुम्हाला या आयुष्यात काही झाले तरी मी सोडत नसते. तुमच्याकडे दुसरा ऑप्शनच नाहीये आता आणि तसा विचार करायचा प्रयत्नही करू नका.”

हे ऐकून मला खूप भारी वाटले. डिनर झाल्यावर तिला घरी सोडताना दोन दिवसापूर्वी समीक्षा बसली होती तशी ती मला बिलगून बसली. या अबोल्याचा बदला म्हणून की काय, तिने माझा अगदी जोराने चावाही घेतला. तिला तिच्या घरी सोडून समाधानी मनाने मी फ्लॅटवर आलो. तीन आठवड्यानंतर त्यादिवशी सुखाची झोप मिळणार होती. फायनली मी आणि आर्या अगदी पहिल्यासारखे एकत्र आलो होतो. पण या सगळ्याचे तात्पर्य काय? तर कधी कधी आपल्या डोळ्यांसमोर घडत असलेल्या गोष्टीही आपल्याला दिसतात तशा नसतात. त्या समजायला समोरच्याचे मोकळ्या मनाने ऐकून घ्यायची तयारी ठेवायला हवी.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

हवास मज तू # 1

hannah-skelly-_wQqLdsgr4I-unsplash

दुसर्‍यादिवशी सकाळसकाळी मी जसा कॉन्फरन्समध्ये शिरलो, तसे समोरच कालच्या आम्ही बसलेल्या टेबलवर आर्या आणि समीक्षा गप्पा मारत बसलेल्या दिसल्या. चेहर्‍यावरून दोघीही खूप खुश दिसत होत्या. काल आमच्याबरोबर बसलेल्या राहुलने आर्याबरोबर तिचे पहिले टेबल एक्सचेंज केले होते. मी यायच्या आधी हे कांड झाले होते त्यामुळे मी आल्यावर इतर हालचालीस काही वाव नव्हता. मी कुणाशीही काही न बोलता गुपचूप माझ्या खूर्चीवर बसलो. मी तिथे बसल्या बसल्या त्यांनी त्यांचे बोलणे थांबवले आणि त्या दोघीही एकटक माझ्याकडे निरखून पहायला लागल्या. लागलीच तिथून उठून दुसर्‍या टेबलावर बसावे असे मनात आले. मला वाटले त्यांना काहीतरी बोलायचे असावे म्हणून मीच समीक्षाला विचारले, “मी दुसर्‍या टेबलावर जाऊ का?”

“का?”

“तुम्ही काहीतरी बोलत होता, मी आल्यावर मध्येच थांबलात म्हणून विचारले.”

“आम्ही तुझ्याबद्दलच बोलत होतो.”

“काय?माझ्याबद्दल?”

“हो. आर्या मला तुमच्या इंडक्शनची गंमत सांगत होती.”

“कसली गंमत?”

“हेच की इंडक्शन बॅचला तू ही तिच्याबरोबरच होतास आणि पहिल्याच दिवशी तू खूर्चीवरून कसा पडलास वगैरे वगैरे…”

मी आर्याकडे पाहिले. चेहर्‍यावर निर्विकार भाव घेऊन एखाद्या दुष्टासारखी ती हा सीन एन्जॉय करत होती. समीक्षाला एवढी माहिती मिळाल्यावर ती कसली आलीय गप्प बसायला?

“मग मला काल का नाहीस सांगितलेस तू तिला ओळखतोस म्हणून?”

“मी सांगणारच होतो.”

तेवढ्यात ट्रेनर आला आणि माझी सुटका झाली. त्याने काहीही वेळ न दवडता लगेच ट्रेनिंग चालू केले आणि आदल्यादिवशी सांगितल्याप्रमाणे उजळणीला सुरवात केली. कुणीही काहीही उत्तरे देत होता म्हणून मी ही तो सेशन एवढा सिरीयसली घेतला नाही आणि तशासारखीच उत्तरे दिली. आर्याला मी मुद्दाम उत्तरे देत नाही हे समजले होते. तरीही ती काही बोलत नव्हती. ती बाजुलाच बसली असल्याने मी समीक्षाशीही बोलू शकत नव्हतो.

शेवटी समीक्षाच वैतागली, “एवढा गप्प का बसलायस? ट्रेनिंग काय बोअर आहे यार! बोल काहीतरी.”

तरी काही न बोलता मी तसाच गप्प बसून राहिलो. टेबल शांत होते. त्या दोघी मात्र आपापसात कुजबूजत होत्या. मी त्या दोघींना निग्लेक्ट करू शकत नव्हतो आणि आर्या असताना एकट्या समीक्षाबरोबर बोलूही शकत नव्हतो. चहा आणि लंचला त्या दोघीही माझ्याबरोबरच होत्या. आर्याच्या मनात काहीतरी बदमाशगिरी चालू आहे हे मला समजत होते पण ते मी समीक्षाला सांगू शकत नव्हतो. लंचसाठी एकत्र बसल्यावरही मी एकटाच विचार करत शांतपणे जेवत होतो. एकंदरीत मोबाईल जसा सायलेंट मोडवर असतो तसा मी वागत होतो.

“काल तर हा तुझ्याशी किती बोलत होता…” अचानक आर्याला काय झाले ते मला समजेना. खरे म्हणजे केवळ माझ्यासाठी तो किलर पंच होता पण बिचार्‍या समीक्षाला ते समजले नाही.

“हो अगं. पण आज अचानक का गप्प आहे ते कळत नाही. काय समीर?”

मी भानावर यायच्या आत आर्याच म्हणाली, “मला माहित आहे ना.”

“का?”

“आज मी तुमच्या टेबलवर आले आहे ना, बहुतेक त्याला ते आवडले नसेल.”

“नाही, ते कारण असू शकणार नाही.”

“तुला काय माहित?”

“अगं काल आम्ही विषेश असे काही बोलत नव्हतो. जस्ट जनरल स्टफ!”

त्याच टेबलवर त्यांच्या बाजुला बसलो असताना मी अगदी दिवगंत झाल्यासारखा माझ्याकडे सोयीस्करपणे दुर्लक्ष करून त्या दोघींच्या गप्पा चाललेल्या! आर्याची विषय बदलण्याची कला अफलातून आहे याची समीक्षाला जाणीवच नव्हती. आर्याच्या प्रत्येक प्रश्नाला निरागसपणे बळी पडून ती माझी गोची करत होती.

“बाय द वे, काल तू स्टेशनला कशी गेलीस?”

“समीरने मला ड्रॉप केले बाईकवरून!”

“रिअली?”

“हो. आणि तू?”

“वास्तविक मी माझ्या मित्राबरोबर पिक्चरला जायचा प्लान केलेला. मी त्याची जवळजवळ अर्धा पाऊणतास आपल्या हॉटेलबाहेरच्या रेस्टॉरंटमध्ये वाट पाहिली पण तो आलाच नाही. मी त्याला खूप फोन केले पण तो फोनच उचलत नव्हता. मग कंटाळून मी निघून गेले.”

मी खरोखरच आर्याने मला फोन केलेले की काय म्हणून मोबाईल काढून चेक केला. खोटारडीने एकही कॉल केला नव्हता आणि मी मोबाईल चेक करतोय हे लक्षात आल्यावर ती गालातल्या गालात हसून माझी मजा घेत होती.

“बॉयफ्रेंड का?” समीक्षाने कॅज्युअली विचारले.

“हो.” म्हणून आर्याने थेट माझ्या डोळ्यांत पाहिल्यावर मी गोरामोरा का झालो ते मलाच समजले नाही. समीक्षाने माझ्या चेहर्‍यावरचे भाव टिपले पण मी कुठल्याहीवेळी काहीही रिअॅक्शन देतो असे समजून तिने जास्त सिरीयस घेतले नाही.

त्यानंतर कॉन्फरन्समध्ये आल्यावर त्या दोघींच्या संभाषणात मी पडलो नाही. कान त्यांच्याकडे आणि डोळे पुढे ट्रेनरकडे होते. लंचनंतर पुन्हा कंटाळा घालवण्यासाठी आम्हांला ‘व्हेल डन’ या सेशनला सामोरे जावे लागणार होते. जगातल्या काही चक्रम असलेल्या एक्सपर्ट लोकांनी व्हेलसारख्या अवाढव्य माशाला कसरती शिकवायला एक विषेश पद्धत वापरली होती. कसरत करताना काही चुकले तर त्या प्राण्याला शिक्षा देण्याऐवजी त्याने केलेल्या चांगल्या गोष्टीबद्दल त्याला शाबासकी द्यायची, त्याला कुरवाळायचे, त्याचे लाड करायचे. असे केल्यावर व्हेलचा स्वभाव आणि एकूणच हालचालीवर खूप चांगले बदल दिसून आले.

मग त्यांनी तीच पद्धत कॉर्पोरेटमध्ये काम करणार्‍यांवर वापरून पाहिली आणि त्याचे रिझल्ट आश्चर्यकारक होते. ज्याचे कुणाचे चुकले असेल त्याला शिक्षा करून त्याला टार्गेट न करता त्याने केलेल्या चांगल्या कामाबद्दल सर्वांसमोर त्याची पाठ थोपटायची. लोकांमध्ये खरोखर सुधारणा दिसू लागल्या. हे सगळे स्पष्टीकरण देऊन झाल्यावर ट्रेनरने आम्हांला कामाला लावले.

आदल्यादिवशी ज्यांनी ज्या ज्या चांगल्या गोष्टी केल्या होत्या, त्याबद्दल त्यांना अॅप्रिशएिट करायचे. हवे असल्यास आम्ही अनेक लोकांना अॅप्रिशएिट करु शकणार होतो. त्याने सर्वांना एकेक पेपर वाटला आणि घड्या करून त्याचे चार भाग करायला सांगितले. प्रत्येक तुकड्यावर एक व्हेलचे चित्र काढायला सांगितले. बर्‍याच लोकांना व्हेलचे चित्र नेमके काढायचे कसे ते समजेना. मग शेवटी ट्रेनरशी वाटाघाटी करून व्हेलऐवजी साध्या माशाचे चित्र काढायची आम्ही परवानगी घेतली. तरीही काही जिनीयस लोकांनी व्हेल काढले, कुणी पापलेट, कुणी जबडा उघडलेला भयानक शार्क! टायटल व्हेल डन! मग त्या घडीच्या आत ज्या व्यक्तीला अॅप्रिशएिट करायचे आहे त्याचे नाव आणि त्याला अॅप्रिशएिट का करतोय ते कारण लिहायचे होते.

आम्ही पटापट नावे लिहून त्या पेपरला घड्या घातल्या आणि टेबलवर ठेवलेल्या कलेक्शन बॉक्समध्ये त्या चिठ्ठ्या जमा करण्यात आल्या. सर्वांचे झाले आहे हे कन्फर्म झाल्यावर ट्रेनरने जमा झालेले एकूण ‘व्हेल डन’ मोजायला घेतले. वीस लोकांकडून पस्तीस व्हेल डन! त्याने मग एकेक चिठ्ठी वाचून त्यात ज्याला कुणाला अॅप्रिसएिशन मिळाले असेल, त्या प्रत्येकासाठी एक चॉकलेट देणार असे ठरले असल्याने त्याने सोबत आणलेला कॅडबरीचा एक मोठा बॉक्स उघडला. त्याने ‘व्हेल डन’ वाचायला सुरवात केली-

गणेशकडून आर्यासाठी व्हेल डन! खूप सार्‍या लोकांसमोर इंट्रोसाठी सुरवात करून दिल्याबद्दल!

विशालकडून आकाशसाठी व्हेल डन! पाठीत दुखत असतानाही डान्स केल्याबद्दल!

प्रशांतकडून आर्यासाठी व्हेल डन! ट्रेनिंगमधल्या सर्वांची नावे लक्षात ठेऊन न चुकता सांगितल्याबद्दल!

नवलकडून देवेंद्रसाठी व्हेल डन! मी खूप तहानलेलो असताना माझ्यापर्यंत पाण्याची बाटली पास केल्याबद्दल!

आनिलकडून आर्यासाठी व्हेल डन! खूप सार्‍या लोकांसमोर सुंदर गाण्यासाठी!

स्वप्निलकडून आर्यासाठी व्हेल डन! फक्त एक सोडून सार्‍या लोकांची नावे लक्षात ठेवल्याबद्दल!

आणि लिस्ट वाढतच गेली. आर्यासाठी सतरा व्हेल डन आलेले. आमच्या टेबलवर कॅडबरीचा ढीग लागला. शेवटी शेवटी तर ट्रेनर आमच्याच टेबलजवळ येऊनच उभा राहिला. माझ्यासाठी एकही ‘व्हेल डन’ नाही! मी समीक्षाला तिच्या गाण्यासाठी व्हेल डन दिलेले. इंट्रोवेळीच तिने डान्सिंग आणि सिंगींग कधीच केले नाही आणि ती आताही करणार नाही असे सांगितलेले. पण इथे मात्र डान्सिंग, सिंगींग किंवा अॅक्टिंग यापैकी एक गोष्ट करायचीच होती. कोणतीही सबब न सांगता! ती सुरवातीला बराचवेळ ‘मी नाही-” वगैरे म्हणत होती पण इथे काहीतरी केल्याशिवाय इलाज नाही हे तिला फार उशिरा कळले. भरपूर सारी मुलं “डान्स डान्स-” अशी ओरडायला लागल्यावर मात्र ट्रेनरचा विचार बदलण्याच्या आत गाणेच म्हटलेले बरे म्हणून तिने शेवटी गाण्याचा पर्याय निवडलेला. ती गाणे म्हटली पण एवढ्या हळू आवाजात की “आवाज आवाज-” म्हणून पोरांनी तिला अक्षरश: रडवेले केलेले. जाम मजा आलेली!

समीक्षाला दोन व्हेल डन मिळाले. एक माझ्याकडून आणि एक आमच्या ट्रेनिंगमध्ये सर्वात वयस्क असलेल्या नवलकडून, जो चार महिन्यात रिटायर होणार होता. शेवटच्या एका प्रमोशनमुळे तो मॅनेजर झालेला आणि त्यासाठी हे ट्रेनिंग तो अटेंड करत होता. समीक्षाने योगेशला त्याच्या डान्ससाठी व्हेल डन दिलेले. मला मनापासून वाटलेले जिच्यामुळे मी ‘क्या हुआ तेरा वादा-’ गाणे म्हटलोय ती तरी मला अॅप्रिशएिट करेल. पण नाही! लोकांकडून काही अपेक्षा ठेवणे किती चुकीचे असते हे पुन्हा मला कळले.

लोकांना माझ्या आवाजातल्या विरहाच्या वेदना की =दयातला तिच्याबद्दलचा आक्रोश समजला नाही. कमीतकमी आर्याला तरी माझ्या फिलींग्ज समजायला हव्या होत्या. पण तिच्या माझ्याबद्दलच्या भावना हल्ली बोथट झाल्या होत्या. माझे काहीही झाले तरी तिला कसलाच फरक पडत नव्हता. लोक वरवरच्या रुपावर भाळतात तेच खरे आहे. तिची बुध्दीही तेवढीच तल्लख होती त्यात काही शंका नव्हती. माझे सिलेक्शन परफेक्ट होते पण त्या सिलेक्शनला आजकाल माझे मेसेजेस, तासन्तास फोनवरचे बोलणे, व्हॅलेंटाईन डे, एकमेकांसोबत घालवलेले असंख्य क्षण, वेड्यासारखे भटकलेली ठिकाणे, माझ्या बोटातली तिने दिलेली अंगठी, खूप सारे किसेस -काही म्हणता काही आठवत नव्हते. तिने विशालला मायकेल जॅक्सनच्या कुठल्यातरी गाण्याबद्दल ‘व्हेल डन’ दिलेला, जे मला मुळातच समजले नव्हते. त्याक्षणाला मला विशालचा हेवा वाटला.

हा सेशन संपल्यावर आर्याने तिच्या समोरच्या चॉकलेटच्या ढीगातून हळूच दोन चॉकलेट्स माझ्यापुढे सरकवली पण मी त्याकडे लक्ष दिले नाही. समीक्षा गुपचूप हे सारे पहात होती आणि का कुणास ठाऊक हसतही होती. आर्याने तिला आमच्याबद्दल सांगितले आहे काय हे समजायला मार्ग नव्हता. ब्रेकमध्ये आर्याने दोन चॉकलेट्स तिच्याकडे ठेऊन घेऊन बाकीची सर्वांना वाटून टाकली. आर्याने समीक्षाला सांगून मला ती चॉकलेट्स घ्यायला लावली.

“मुलींनी दिलेल्या चॉकलेट्सना नाही म्हणतोस यार! खरोखर कमाल आहे तुझी!”

तिच्या डायलॉगवर आर्या माझ्याकडे पाहून हसत होती. समीक्षाला तिच्या बाजूला बसलेली चॉकलेटवाली मुलगी नेमकी किती पाण्यात आहे हे नक्की माहित नसावे. साला, काय चाललंय ते मलाच कळत नव्हते! टू मच कन्फ्यूजन! या दोघी मिळून माझे रॅगिंग करत असल्यासारखे मला वाटत होते.

ब्रेकमध्ये आमचा एक ग्रुप फोटो घेण्यात आला. त्यातही आर्याच्या बरोबर पाठीमागे मी उभा होतो. तिचा परफ्यूम मात्र मनाला वेड लावत होता. ट्रेनिंग झाल्यावर आम्हाला एक सर्टिफिकेटही देण्यात आले. निघताना समीक्षालाही काय झाले कुणास ठाऊक, तिनेही लिफ्ट विचारली नाही. ती आर्याबरोबर स्टेशनला गेली. आम्ही एकमेकांचे नंबर मात्र एक्सचेंज केले त्यावेळी आर्याचा डोळा माझ्यावर होता हे माझ्या नजरेतून सुटले नाही. शेवटी निराश होऊन मी एकटाच बाईकवरून गेलो. त्यानंतर का कुणास ठाऊक संदिप खरेंचे ‘दिवस असे की कोणी माझा नाही अन् मी कोणाचा नाही-’ हे गाणे मनात रेंगाळत होते.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

 

चाफा बोलेना # 2

couple-kissing-1149677_640आर्या जागेवर येऊन बसली खरी पण पुढे इंट्रोडक्शन द्यायला कोण उठेना. मग ट्रेनरने खूप ढकलल्यावर पुढचा एकजण तयार झाला. तो ही कमालीचा नर्व्हस झाला होता. शेवटी कसेबसे त्याचे इंट्रो झाले आणि गाणे म्हणून त्याने हुश्श केले. हा इंट्रोच्या शेवटी असणारा नाच किंवा गाण्याचा मुद्दा नसता तर इंट्रोमध्ये विषेश असे काही नव्हते. आरामात करता आले असते. पण हाच मुद्दा सगळ्यात महत्वाचा आहे म्हणून आमचा गुरुजी अडून बसलेला. दुसरा जागेवर येऊन बसल्यावर इंट्रो द्यायला कोण उठेनाच! मग अजून एक नियम बनवण्यात आला. ज्याचे इंट्रो झाले आहे, त्याने पुढचा माणूस नॉमिनेट करायचा आणि त्याने निमूटपणे पुढे येऊन सुरु व्हायचे.
त्यामुळे एक गोची झाली, पुढचा माणूस गाणे किंवा डान्स जे काही करत असेल त्याच्याकडे तर लक्ष नसायचेच, पण तो आता पुढे जायला मला नॉमिनेट करेल म्हणून माझ्या हात आणि तळपायाला घाम सुटायचा. बरं पहिल्या फटक्यात पुढे गेलो असतो तरीही काही टेन्शन नव्हते. एकतर लवकर नॉमिनेटही होत नव्हतो. प्रत्येकवेळी पुन्हा तोच सीन! कुणाचेही शेवटचे गाणे सुरु झाले की मला वॉशरुमला जावे असे वाटायचे. शेवटी एकोणिसावा नंबर माझा आला, तोही समीक्षाने आणला. मला पुढे जावेसे वाटत नव्हते पण इलाज नव्हता. तिने माझे नाव सांगूनही मी उठत नाही हे पाहून सगळेजण माझ्याकडे बघायला लागल्यावर मी उठून पुढे गेलो. मी बोलण्यासाठी एका पेपरवर मुद्दे लिहून काढले होते पण भीतीने गडबडीत पुढे जाताना तो महत्वाचा पेपर बसलोय तिथल्या टेबलावरच विसरलो.
ट्रेनरचे मिळून चाळीस डोळे माझ्यावर लागल्याने मी कमालीचा नर्व्हस झालेलो. त्यात जादुगारासारखा केवळ एक पेपर घेऊन पुढे गेलेलो. बसलेल्या लोकांच्या डोळ्यांत हा काय करतोय ही उत्सूकता! मी तो पेपर उघडून सर्वांना दाखवला. त्यावर मी आताचा आणि नंतरचा मी हा पहिला मुद्दा पटवून देण्यासाठी दोन आयत काढले होते. एक छोटा, माझे आताचे डेझिग्नेशन – सिनीयर एक्झ्युकिटीव्ह आणि दुसरा मोठा – माझे ध्येय – बर्‍याच लोकांचे डिपार्टमेंट हेड करणारा एक यशस्वी सिनीयर मॅनेजर! बाकीच्या लोकांनी त्यांची हा विषय एक्सप्लेन करायला रंगीबरंगी स्केचपेन्स, पेन्सिल्स वापरून काय एकेक डिझाईन बनवल्या होत्या! म्हणजे शब्दांत सांगण्याची काही आवश्यकताच नाही! त्यांच्या आयुष्याचा प्रवास त्यांनी सुरवंट ते फुलपाखरु, मेणबत्ती ते सुर्य, एक छोटे झुडूप ते मोठा वृक्ष, डोंगराचा पायथा ते डोंगरमाथा.
इतरवेळचे ठीक आहे पण ज्या परिस्थितीतून सध्या मी जात होतो, त्या परिस्थितीत तशा क्रएिटिव्ह आयडिया माझ्या डोक्यातून निघणे शक्य नव्हते. मी अगदी बेसिकातल्या बेसिक भूमितीच्या आकृत्या काढलेल्या. त्यातून मला नेमके काय सुचवायचे आहे ते मी सांगितल्याशिवाय कुणालाही समजणे शक्य नव्हते. तो घोटाळा नको म्हणून मी छोट्या आयताखाली माझे आताचे डेझिग्नेशन आणि मोठ्याखाली सिनीयर मॅनेजर म्हणून लिहीलेले. उगाचच कुणाचे कन्फ्युजन नको म्हणून हा सगळा खटाटोप केला होता. ते म्हणजे ज्युनियर केजीतल्या बाळाने चोच, डोळे वगैरे काढून खाली चिमणी किंवा कावळा लिहील्यासारखे दिसत होते हा भाग वेगळा. पण आयडिया काय आहे हे सांगायचा मी प्रामाणिक प्रयत्न केला होता. कोणत्याही अवघड गोष्टींवर स्वत: खूप कष्ट घेऊन दुसर्‍यांना त्या सहजपणे समजाव्यात, असे काहीतरी करण्यात माझा हातखंडा होता.
मी सर्वांना ज्यावेळी ते दोन आयत म्हणजे नक्की काय आहे ते समजावले तसा मी ब्लँक झालो. आर्याला माझी डफर आयडिया आवडली नाही हे तिच्या चेहर्‍यावरून समजत होते. त्यात मला पुढचे काहीच आठवेना. सर्वात विषेश म्हणजे ती आयताची गोष्ट सांगितल्यावर कुणीही मला हसले नाही. त्यांना खरोखर वाटले हे काहीतरी जाम भारी प्रकरण आहे. त्यामुळे थोडा कॉन्फिडन्स आला. मी माझ्या नावासमोर जोडायला ‘सिंपल’ हे विषेशण निवडले होते. सिंपल समीर! नावातल्या पहिल्या अक्षरावरून विषेशण निवडायचे होते म्हणून ते निवडलेले. नाहीतर ‘पुअर समीर’ हा पर्याय जरा बरा वाटला असता. किंवा ‘कन्फ्यूज्ड समीर’ अजून परफेक्ट ऑप्शन होता.
मला काही वेगळेच बोलायचे होते पण मी काहीतरी भलतेच बरळत होतो. मेंदूत उपलब्ध असणारी सारी माहिती दोन तीन वाक्यांत संपली आणि ते संपल्यावर मी छताकडे पाहू लागलो. मी खरोखर बावळट होतो कारण मला काय बोलायचे आहे ते मी मुद्देसुदपणे लिहून काढले होते पण तो पेपर मागे माझ्या टेबलवरच ठेऊन आलो होतो. चांगला इन्स्पिरेशनल गुरुसारखी तयारी करून आलेलो पण बोलायला काहीच शिल्लक नसल्याने समोरच्या गर्दीच्या धक्क्याने व्हायब्रेटर मोडवर गेलो होतो. मी सर्वांसमोर उभा राहून माझ्या स्वत:च्या आकलनशक्तीपलीकडचे काहीतरी बोलत होतो. मी आयुष्यात केलेली सर्वात क्रेझी गोष्ट ऐकून थोडा हशा पिकला. पण मी आर्याप्रमाणे फर्स्ट किस वगैरे सांगणे माझ्याने जमण्यासारखे नव्हते. मी शेव्हिंग क्रीम टूथब्रशवर घेऊन दात घासले होते हे ऐकल्यावर थोडे लोक हसले, दोन मुलींनी “ईऽऽऽ” केले एवढे ऐकू आले. शेवटी रफींचे ‘क्या हुआ तेरा वादा…’ म्हणताना बाकीच्यांना काही वाटले नसेल पण ज्याला वाटायला हवे होते त्याच्या डोळ्यांत एवढे पाणी आले होते की पापणी मिटताच ते सांडले असते. माझा आवाज कसा का असेना पण गाणे कारणी लागले होते आणि तिला रडवून मला एक प्रकारचा आसूरी आनंद मिळाला होता. एकदाचा माझा इंट्रो आटोपला. वाटला होता तितका अवघड तो नव्हता. माझ्यानंतर अजून एकाचा इंट्रो झाल्यानंतर तो इंट्रोचा राऊंड संपला.
बरोबर नऊ वाजता पंधरा मिनीटांसाठी आमचा टी ब्रेक झाला. ट्रेनरने बरोबर पंधरा मिनीटे व्हायच्या आत परत येऊन आपापल्या जागेवर बसायला सांगितलेले. त्यामुळे ट्रेनरचे शेवटचे वाक्य संपवायच्या आत मागे बसलेले बॅकबेंचर्स कॉरिडॉरमध्ये कॉफीच्या मशिनकडे पळाले. आर्या मात्र खुर्चीवरून उठून तिच्या जागेवरूनच माझ्याकडे नजर टाकून मी काय करतोय ते पहात होती. शेवटी तिची आणि माझी नजरानजर झाली आणि का कुणास ठाऊक काळजात धस्स झाले. मी तिच्याकडे दुर्लक्ष करून समीक्षाशी बोलायला लागलो. तिला इग्नोअर करून मी समीक्षाशी बोलत असलेले तिला अजिबात आवडले नाही. भूतकाळातली कुठलीही ओळख न दाखवता कमालीच्या रागात ती आमच्यामध्ये असलेल्या जागेतून तिच्या टेबलवर बसलेल्या एका मुलासोबत बाहेर कॉरीडॉरमध्ये गेली.
आमच्याजवळून गेल्यावर तिच्या पाठमोर्‍या आकृतीकडे पहात समीक्षा काहीशा संशयाने बोलली, “तिला पाहिलेय कुठेतरी.”
“कुणाला?”
“आता गेली ती, पहिल्या टेबलवर बसलेली. फर्स्ट इंट्रोवाली.”
मी जास्त लक्ष दिले नाही. आम्हीही बोलत बाहेर कॉफी मशीनकडे गेलो. ब्रेकफास्टची सोय म्हणून बाजूला सँडविचेस ठेवली होते. सेल्फ सर्व्हिस होती. सँडविच घ्यायचे, मशीनमधून कॉफी घ्यायची आणि गोलाकार टेबले मांडलेली होती, त्यातले एखादे पकडून गु्रपबरोबर ब्रेकफास्ट करायचा अशी थीम होती. पण कॉफी मशीनमध्ये डिप टी, कॉफी, हॉट चॉकलेट, लेमन टी, टोमॅटो सूप एवढे सारे ऑप्शन्स असल्याने ती ऑपरेट करायला थोडेसे अवघड होते. म्हणून तिथे बरीच रांग लागलेली. त्याच रांगेत उभे राहून मी समीक्षाला कॉफी काढून दिली.
हातातला गरमागरम कॉफीचा पेपरकप सांभाळत ती माझ्या कॉफीची वाट पहात तिथेच उभी राहिली. मी आर्याकडे मुद्दाम दुर्लक्ष केले जी मला समीक्षाला मदत केल्याबद्दल चांगलाच लूक देत होती. माझी कॉफी घेतल्यावर आर्या बसलेली जागा टाळून मी पॅन्ट्रीच्या दुसर्‍या बाजूला गेलो. समीक्षा सावलीसारखी माझ्या मागोमाग होतीच. आम्ही दोघांनी पॅन्ट्रीच्या एका बाजूला असणार्‍या मऊ सोफ्यावर बसून कॉफी संपवली. मी आणि समीक्षाच्या एकमेकांचे कॉलेज, आम्ही कुठे रहातो, ऑफिसला कसे येतो याबद्दल गप्पा झाल्या. समीक्षाची पाठ आर्याकडे असल्याने तिला काही समजत नव्हते. आर्या शांतपणे आमच्या दोघांचे नेमके काय चाललेय याचे निरीक्षण करत कॉफी पित होती. पण मी मात्र समीक्षाच्या बोलण्यात खूप इंटरेस्ट घेतोय हे भासवून आर्याला जळवायचे सुख घेत होतो.
आनिल, आकाश की अजय- तिच्या बाजूला जो कोण बसला होता तो तिच्यावर इंप्रेशन मारायचा चांगलाच प्रयत्न करत होता. पण ती त्याचे ऐकत नाही हे त्या बिचार्‍याला समजत नव्हते. आर्या खूप विचारात असली की मला लगेच समजायची. तिची नजर आणि चेहर्‍यावरचे भावांचा अभ्यास करण्यात माझे एक वर्ष गेलेले. बहुतेक ती आमच्या आठवणीत हरवली असावी.
वेळेत कॉफी संपवून आम्ही पुन्हा कॉन्फरन्समध्ये गेलो. आर्या जशी आमच्याजवळून पुढे तिच्या टेबलाकडे गेली तसे ओळखीच्या परफ्यूमचा सुगंध दरवळला.
“ती कॉर्पोरेट मध्ये आहे काय?”
“नाही.”
“मग स्विचगिअर?”
“असेल कदाचित. तू का तिच्यामागे लागली आहेस हात धुवून?”
“तिला नक्की कुठे पाहिलंय ते आठवत नाही म्हणून.”
ट्रेनरने त्याचा सेशन चालू केला आणि मी वाचलो. दुपारच्या लंचसाठीही मी आणि समीक्षा एकत्रच निघालो. ट्रेनिंगसाठी वेगळे रेस्टॉरंट होते. त्याच्या एका बाजूला बुफेचे टेबल मांडले होते. स्वत:ला हवे तेवढे प्लेटमध्ये घेऊन लोक एकेक टेबल पकडून बसत होते. आम्ही रेस्टॉरंटच्या एका कोपर्‍यात एकटाच बसलेल्या गणेशच्या टेबलवर गेलो. तो आर्याच्या स्विचगिअर डिवीजनमधूनच होता. नशिबाने तो क्वालिटी डिपार्टमेंटचाच निघाला. समीक्षाला जेव्हा ते समजले, तिने लगेच त्याच्याशी बोलायला सुरवात केली. मी त्यांना काहीही डिस्टर्ब न करता मुकाट्याने जेवायला लागलो. कुणाशी बोलायला ओळख वगैरे असणे गरजेचे असते हा नियम समीक्षाकडे नव्हता. कुठलाही कॉमन धागा मिळाला की ती चिमणीसारखी सुरुच व्हायची.
काही का असेना मी मात्र सुखाने जेवू शकलो. आर्याने आम्ही बसलेल्या टेबलाच्या विरुद्ध बाजूस एक टेबल पकडले होते आणि आम्ही- विशेषत: मी आणि समीक्षा -स्पष्ट दिसू अशा बेताने ती बसली होती. तिचे लक्ष खाण्यावर कमी आणि आमच्यावर दोघांवर जास्त होते. तिच्या आमच्याकडे एकटक पहाण्याने मला तर नजरकैदेत असल्याचा फील येत होता. खरं म्हणजे काटा आणि चमचा वापरून लंच करताना आर्या खूपच सुंदर दिसत होती. वास्तविक ती जेवतानाही एवढ्या पध्दतशीरपणे जेवायची की तिला पहातच रहावे असे वाटावे. मी खूपवेळा तो अनुभव घेतला होता. तिला जेवताना इकडेतिकडे सांडलेले बिलकुल आवडायचे नाही.
शेवटी समीक्षाने गणेशला विचारलेच, “ती तुझ्या डिव्हीजनची आहे का रे?”
“कोण?”
“तुझ्या मागे बसून आपल्याकडे नजर लावलेली मुलगी.”
मागे नक्की कोण बसली आहे ते पहायला गणेश वळला आणि त्यामुळे आर्या सावध होऊन दुसरीकडे पहायला लागली.
“हो. प्रोग्रामर आहे आमच्या डिव्हीजनमध्ये.”
“मी तिला कुठेतरी पाहिलंय यार. पण आठवत नाहीये.”
“आमच्या डिव्हीजनची क्वीन आहे ती.”
“रिअली? मग ती माझ्याकडे अशा विचित्र नजरेने का पाहते आहे?”
“आय डोन्ट नो. वास्तविक ती अशी नाही पहात कुणाकडे. शिवाय ती खूप लोकांशी बोलतदेखील नाही.”
“आटिट्यूड?”
“नाही, नाही. ती खूप मस्त आहे. कुणाला कसली मदत हवी असेल आणि तिच्याकडे जाऊन विचारले की लगेच मदत करेल. पण ती स्वत:हून बोलत नाही. अजून एक गोष्ट म्हणजे, मी सकाळपासून तिला मार्क करतोय, ती एकसारखी समीरकडे पहातेय.”
तो काय बोलला ते ऐकून मला ठसका लागला. ते दोघेही डोळे फाडून माझ्याकडे पहायला लागले. समीक्षाने मला लगेच पाण्याचा ग्लास दिला ते आर्याच्या नजरेतून सुटले नाही. तिने पुन्हा मला तसाच खून्नसवाला लूक दिला. हिचे आपले बरे आहे, माझ्याशी बोलायला नको, माझी काळजी करायला नको आणि कुणी काळजी करत असेल तर आवडणार नाही! लंचनंतर ट्रेनिंगमध्ये बसण्याआधी मी ऑफिसला फोन करून काही महत्वाचे आहे का ते विचारले. विषेश असे काही नव्हते. साला मी ऑफिसमध्ये असल्यावरच सगळ्या इमर्जन्सीज यायच्या. लंचनंतर ट्रेनिंगवर लक्ष द्यायला खूप कसरत करावी लागणार होती. कारण एकदा पोटभर जेवण झाले, एसी व मऊ मऊ खूर्ची आणि मंद दिव्यांचा उजेड असला की बसल्या बसल्या झोप हे काय प्रकरण असते ते जास्त खोलात शिरून सांगण्याची गरज नाही. बरेच लोक तर जवळजवळ झोपलेच होते. आम्ही जागे रहावे म्हणून अधूनमधून बोलत होतो.
लंचनंतर लोक झोपू नयेत यापेक्षा लोकांना झोपायला देणार नाही या उद्देशाने ट्रेनरने बर्‍याच इंट्रेस्टिंग गोष्टी आखून ठेवल्या होत्या. त्यातली एक म्हणजे मेमरी टेस्ट. अंगातला आळस जावा म्हणून आम्हांला खुर्च्या सोडून पुढे जाऊन वर्तुळ करून उभे रहाण्यास सांगण्यात आले. ट्रेनरने ज्याला कुणाला वीसच्या वीस जणांच्या विषेशणासहित नावे माहित असतील त्याला हात वर करायला सांगितले. वीसजणांपैकी फक्त दोन हात हवेत वर गेले. अर्थातच माझा नव्हता! कशाला बुद्धीला एवढा ताण द्या? आधीच डोक्यात काय कमी लोच्ये चालले होते? ट्रेनरने हात वर केलेल्यांपैकी विशालला सुरवात करायला सांगितले. विशालने एकदा सगळ्या लोकांवर नजर टाकली आणि आर्यापासून तो सुरु झाला, “अमेझिंग आर्या, युथफुल योगेश, स्मार्ट संदिप, अॅडॅप्टीव्ह आकाश, प्रेटी प्रमिला, शायनिंग समीक्षा, ट्विंकलिंग तारा, नॉटी नवल, एजाईल आनिल, जिनियस गणेश, पिसफूल प्रशांत…” यापलिकडे त्याला नावे आठवेनात आणि तो आऊट झाला.
त्यानंतर आर्याला सांगण्यात आले. तिने सावकाशपणे एकदा सर्वांवर नजर टाकली आणि तिची बुद्धी किती तल्लख आहे याची चुणूक सगळ्यांना दिसली.
“अमेझिंग आर्या. युथफुल योगेश, स्मार्ट संदिप, अॅडॅप्टीव्ह आकाश, प्रेटी प्रमिला, शायनिंग समीक्षा, ट्विंकलिंग तारा, नॉटी नवल, एजाईल आनिल, जिनियस गणेश, पिसफूल प्रशांत, रिलायबल राहुल, फ्रेंडली फ्रँक, अॅक्टिव अजय, व्हर्साटाईल विशाल, स्टायलिश स्वप्निल, पॅशनेट पार्थ, मेजेस्टिक मेहेर, डेअरिंग देवेंद्र आणि …” काही कारण नसताना वाजवीपेक्षा जास्तवेळ ती माझ्या डोळ्यांत पहात राहिली आणि शेवटी “शोना समीर!” म्हणाली.
जशी ती मला “शोना समीर-” म्हणाली तसे सर्वजण धोनीने शेवटाच्या बॉलवर सिक्स मारून मॅच जिंकल्यावर जसे ओरडतात तसे खूप जोराने ओरडले. क्षणभर नेमके काय झाले हे तिला आणि ट्रेनरला कळलेच नाही. ट्रेनर “वॉट हॅपन्ड?” म्हणून बाकीच्यांना विचारु लागला आणि त्याने त्याच्या कानांत काहीतरी सांगितल्यावर तो ही हसला. एव्हाना आपण काय चूक केली आहे हे आर्याच्या लक्षात आले आणि लाजेने लाल होत तिने जीभ चावली. काय भारी दिसत होती आर्या! बर्‍याच प्रयासाने ट्रेनरने क्राऊड कंट्रोल केला. तिने मला ‘शोना’ म्हटल्यामुळे मी गोंधळलो होतो. हा शब्द आम्ही एकत्र असताना ती बर्‍याचवेळा माझ्यावर वापरायची. तो सेशन खरोखर खूप चांगला होता. कमीतकमी माझे दु:ख मी थोडावेळ तरी विसरू शकलो.
चार वाजून दहा मिनीटांनी ट्रेनरने त्या दिवसाचे ट्रेनिंग थांंबवून दिवसभरात जे काही झाले आहे ते पाच मिनीटांत रिवाईझ करून निघायला सांगितले. दुसर्‍यादिवशी त्यावर प्रश्न विचारले जाणार होते. त्याचे जास्त मनावर न घेता केवळ “पाच मिनीटांत निघा-” ही आज्ञा माणून बरेचजण कॉन्फरन्स सोडून चालले पण आर्या तिच्याच जागी बसून लिहून घेतलेल्या नोट्स वाचत होती. माझ्याकडे बाईक आहे हे जेव्हा समीक्षाला समजले तेव्हा तिने मला “स्टेशनला सोडतोस का प्लीऽऽज?” अशी प्रेमळ रिक्वेस्ट केली. माझ्याकडे तसे पाहिले तर दुसरा कोणताही विषेश प्लान नव्हता. वास्तविक माझ्याकडे एक खूप भारी प्लान होता. तो कसा एक्झिक्यूट करायचा आहे ते देखील आम्ही ठरवले होते पण प्लानमध्ये सहभागी असणारा दुसरा माणूस सध्या माझ्याशी बोलत नव्हता. म्हणून मी समीक्षाला स्टेशनला सोडायला होकार दिला. तरीही आर्याला इग्नोअर करून समीक्षाला बाईकवरून घेऊन जाणे माझ्याच मनाला पटत नव्हते.
समीक्षाला कॉरीडॉरमध्ये वाट पहायला सांगून मी वॉशरुमला गेलो. परत येऊन कॉन्फरन्सचा रागरंग पाहिला तर आर्या जागेवर नव्हती. ती निघून गेलेली. आर्या गेल्यावर समीक्षाला स्टेशनवर ड्रॉप करणे मला वावगे वाटले नाही. आर्या असताना ते महाकठिण काम होते पण न सांगता अचानक कुठेतरी गायब होऊन तिने तो पेच आयताच सोडवून दिला. मी आणि समीक्षा खाली पार्किंगमध्ये गेलो. मी गाडी स्टार्ट केली आणि समीक्षा पाठीमागे बसली. मला आर्या कुणाबरोबर गेली आहे ते पहायचे होते. त्यामुळे मी बाईकचा अॅक्सिलरेटर ऐंशीच्या वर नेला. माझ्या त्या स्पीड आणि गाडी चालवण्यामुळे समीक्षा मात्र मला घट्ट बिलगून बसली होती आणि तशाही अवस्थेत ती गप्प नव्हती, “समीर कसली बाईक चालवतोयस यार! जाम मज्जा येतीये असे बसायला!” काय बोलणार!
मी एखाद्या डिटेक्टिव्हसारखा सार्‍या रस्त्यांवरून नजर फिरवत व्हाईट टॉप आणि ब्लॅक ट्राऊझर घातलेल्या माझ्या – द मोस्ट ब्युटिफुल आणि प्रोफेशनल लेडीला शोधत होतो पण ती कुठेही दिसली नाही. समीक्षाला स्टेशनवर ड्रॉप केले आणि आर्या आता खरोखर आपल्याला विसरली असावी असा विचार माझ्या डोक्यात येऊन गेला. ट्रेनिंग संपल्यावर मी वॉशरुमला जाऊन येईपर्यंत ती एकाएकी कुठे गायब झाली तेच समजले नाही. वास्तविक तिने लिफ्टसाठी कुणालाही विचारले असते तर कुणीही तिला नाही म्हणाला नसता.
त्यादिवशी रात्री ‘खरोखर तू मला विसरला आहेस.’ वगैरे टाईपचा तिचा मेसेज येईल म्हणून मी खूप वाट पाहिली पण आला नाही. दिवसभर ती मला जो खून्नसवाला लूक देत होती, त्यावरून ती माझ्यावर किती चिडली आहे ते कुणीही सांगू शकले असते. त्यामुळे कमीतकमी तिच्या स्टाईलने टोमणा मारणारा तरी मेसेज येणे अपेक्षित होते. मी रात्री एक वाजेपर्यंत जागून तिच्या मेसेजची वाट पाहिली पण शेवटी माझा भ्रमनिरास झाला. तिचे विचार डोक्यात तसेच दडपून ठेवणे खूप अवघड होते. त्यात ती आणि मी एका कॉन्फरन्समध्ये काही फुटांच्या अंतरावर असताना तिच्याकडे दुर्लक्ष करणे त्याहूनही कठिण!
आम्ही किती दिवस झाले एकमेकांशी बोलत नव्हतो, एकमेकांकडे पाहून हसत नव्हतो, कॉल करत नव्हतो, चॅट बंद होते. मला तासनतास तिच्याशी बोलायचे होते. तिच्या मांडीवर डोके ठेऊन तिच्या काळ्याभोर डोळ्यांत पहात स्वत:ला हरवायचे होते. आतला विरोध कधीच संपला होता. मी तिला क्षणाक्षणाला मिस करत होतो. आयुष्यात एक प्रकारचा अधुरेपणा जाणवत होता. पण माझ्यातला इगो मला कमीपणा घेऊन पहिल्यांदा तिच्याशी बोलू देत नव्हता. काही दिवसांपूर्वी ती काय म्हणत होती ते कमीतकमी ऐकून तरी घ्यायला हवे होते असे माझे मन मला सांगत होते पण आता त्याचा काही उपयोग नव्हता. गोष्टी खूप हाताबाहेर गेल्या होत्या.


क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.